Кіріспе
Англиялық жұртесі Леди Энн Клиффорд, Дорсет, Пемброк және Монтгомери графесі, өз құқығымен 14-ші бароннасы де Клиффорд (30 қаңтар 1590 – 22 наурыз 1676) – ағылшын жұртесі. 1605 жылы ол әкесінен ежелгі барондық атағын мұра етіп алып, өз құқығымен 14-ші бароннасы де Клиффорд болды. Ол әдебиеттің меценаты болды және оның күнделігі мен көптеген хаттары оның өзінің көрнекті әдеби тұлға екенін көрсетеді. Ол 1653 жылдан 1676 жылға дейін Вестморлендтің жоғары шерифі лауазымын мұрагерлік жолмен атқарды. Ол Джордж Клиффордтың жалғыз тірі баласы және жалғыз мұрагері болды, ол Уэстморлендтегі Эпплби және Скиптон қамалының 3-ші графы (1558–1605) және оның әйелі, Леди Маргарет Рассел, 2-ші Бедфорд графының қызы. Оның ата-анасының некесі Энннің екі үлкен ағасының 5 жасқа толмастан қайтыс болуынан бұзылды, және олар Энннің балалық шағының көп бөлігін бөлек өткізді. Некедегі шиеленіс ажырасқаннан кейін, әсіресе қоғамдық өмірде көрінді. Оның әкесі Елизавета I сарайында маңызды лауазымды иеленді, ал анасы күйеуіне қатысты сарайда ешқандай мойынсоқтанбады. Ата-анасы бөлек болғандықтан, анасы отбасын күтуге жауапты болды және үйде аналық билікке ие болды. Энн Клиффорд көбінесе әйелдермен бірге өсті, Эмилия Ланиердің Кукхэм сипаттамасында көрсетілгендей, және ақын Сэмюэл Дэниелден тамаша білім алды. Бала кезінде ол Елизавета I-нің сүйіктісі болды. 1600–1602 жылдар аралығындағы Лондон мен Ченистегі шығындары туралы есептерде оның фартингейлі және сымды ребато жағасы туралы айтылады. Ол виржиналда ойнады, Стивенс оны билеуге үйретті, және оның маскалық кештерінде музыканттар жұмыс істеді. 1603 жылдың мамыр айында Энн Клиффорд Нортхоу сарайында тұрып, жаңа король Джеймс VI мен I-ді Теобальдста кездесуге барды. Маусым айында ол Данияның Аннасымен кездесу үшін Ковентриге аттанды. Олардың 25 шілдедегі тәж кию рәсіміне обадан қорқып қатысуға рұқсат берілмеді. Ол 1603 жылғы оқиғалар туралы естелік жазды.
Lady Anne Clifford, Countess of Dorset, Pembroke and Montgomery, suo jure 14th Baroness de Clifford (30 January 1590 – 22 March 1676) was an English peeress. In 1605 she inherited her father's ancient barony by writ and became suo jure 14th Baroness de Clifford. She was a patron of literature and as evidenced by her diary and many letters was a literary personage in her own right. She held the hereditary office of High Sheriff of Westmorland which role she exercised from 1653 to 1676. She was the only surviving child and sole heiress of George Clifford, 3rd Earl of Cumberland (1558–1605) of Appleby Castle in Westmorland and of Skipton Castle, by his wife, Lady Margaret Russell, daughter of Francis Russell, 2nd Earl of Bedford. Her parents' marriage was soured by the deaths of Anne's two elder brothers before the ages of 5 and her parents lived apart for most of her childhood. The strain of the marriage was seen in the public realm as well, especially after the separation. Her father maintained an important position at the court of Elizabeth I, while her mother received no recognition in regard to her husband at court. As her parents were separated, her mother maintained a matriarchal position in her house, for the family was kept under her care. Anne Clifford was brought up in an almost entirely female household—evoked in Emilia Lanier's Description of Cookeham—and received an excellent education from her tutor, the poet Samuel Daniel. As a child, she was a favourite of Elizabeth I. Accounts of her expenses in London and at Chenies between 1600 to 1602 mention her farthingale and wired rebato collar. She played the virginals, was taught to dance by Stephens, and musicians were employed at her masque entertainment. In May 1603, Anne Clifford was staying at Northaw manor and went to see the new king, James VI and I, at Theobalds. In June, she rode north to Coventry to meet Anne of Denmark. She was not allowed to attend their coronation on 25 July for fear of the plague. She wrote a Memoir of events of 1603.
Мұрагерлік
1605 жылғы 30 қазанда әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол 1299 жылы құрылған, жарлық арқылы жасалған ескі баронша де Клиффорд атағына өз құқығымен ие болды, бірақ әкесінің графтығы (оның құрылу туралы патентіне сәйкес) әдеттегідей еркек мұрагерге, атап айтқанда оның кіші інісі Фрэнсис Клиффордқа, Камберлендтің 4-конты (1559–1641) бұйырды, ол оған өзінің мүліктерін қалдырған еді. Ол Аннаға 15 000 фунт стерлинг сомасын қалдырды. Жас кезінде ол король Эдуард II (1307–1327) оған қалдырған 15 000 фунт стерлинг орнына, абсолютті туыстық тұңғыштық бойынша берілген отбасылық мүліктерді алу үшін ұзақ және күрделі заңдық күреске қатысты. Тек 1643 жылы Камберлендтің 5-конты, 4-конттың жалғыз ұлы Генри Клиффордтың еркек мұрагерсіз қайтысынан кейін ғана Анна Клиффорд отбасылық мүлікті қайтаруға қол жеткізді, бірақ ол 1649 жылға дейін оған иелік ете алмады.
Сотта
Анна Клиффорд ешқашан королеваның жеке палатасының қызметкері немесе королеваның кеңесшісі болған жоқ, бірақ ол Данияның Аннасымен маскаларда биледі. Ол Сэмюэл Дэниелдің «Тетис фестивалі» маскасында Әуе перісінің рөлін ойнады және Бен Джонсонның «Сұлулық маскасы» (1608) және «Королевалар маскасы» (1609) сияқты ерте сарай маскаларының бірнешеуінде рөлдерді сомдады. 1613 жылдың сәуір айында ол Данияның Аннасының Бат қаласына сапасына қатысты.
Некелер мен балалар
Леди Энн екі рет тұрмысқа шықты. Біріншісі 1609 жылғы 27 ақпанда Ричард Саквиллге, Дорсеттің 3-ші графына (1624 жылы қайтыс болды). Саквиллдің әжесі 1607 жылғы сәуір айында Лослидегі Джордж Мор есімді сарай адамына Камберленд графының «өте ізгі жас қыз Леди Аннамен» некелесуіне ықпал етуді сұрап, осы некені ұйымдастырды. Ескі Дорсет графы отбасының абыройына нұқсан келтіретін қауесеттерге қарсы тұруға мәжбүр болды, оның қолы үшін Экстер графының мұрагерімен келіссөздерді тоқтатып тастады деген айыптауларға жол бермеді. Бірінші күйеуінен Аннның бес баласы болды: үш ұл, олардың барлығы ересек жасқа жетпей қайтыс болды, және екі қызы, сондай-ақ мұрагерлері: Леди Маргарет Саквилл (1614–1676), Танеттің 2-ші графы Джон Тафтонға (1609–1664) үйленді, олардан он бір бала дүниеге келді. Барон де Клиффорд титулы Тафтон отбасында қалды. Леди Изабелла Саквилл (1622–1661), Нортгемптонның 3-ші графы Джеймс Комптонға (1622–1681) үйленді. Екіншіден, 1630 жылы Анна бай Филипп Гербертке тұрмысқа шықты, ол Пемброктың 4-ші графы және Монтгомеридің 1-ші графы (1584–1650) болды, оның бірінші әйелі, леди Сьюзан де Вер бір жыл бұрын қайтыс болған еді. Екі неке де қиын болды деген хабар бар; замандастары Леди Энннің қатал мінезін себеп ретінде атады, ал оның туысы Эдвард Расселл, Бедфордтың 3-ші графы, оны Рона өзенімен салыстырды. Көбінесе оның алғашқы некесіндегі қиындықтар күйеуінің ысырапшылдығы мен адалсыздығына байланысты деп есептелінеді. Оның бірінші күйеуі сарайдағы маңызды тұлға болды. Оның күйеуімен мұраға қатысты келіспеушіліктері олардың некесіндегі тағы бір қиындық тудырды. Лорд Дорсет оның мұралық істі жалғастырудың орнына шешуі керек деп ойлады. Екінші күйеуімен арадағы негізгі қақтығыс – оның кіші қызына күйеуін өзі таңдауға рұқсат беруі болды. Дорсет графы мен графшасының үй шаруашылығы мен отбасының тізімі сақталған. Онда қызметшілердің аттары мен лауазымдары көрсетілген. Оның ішінде екі африкалық қызметші де бар: кір жуу бөлмесінде жұмыс істейтін Грейс Робинсон және ас үйде жұмыс істейтін Джон Морокко. Екеуі де «Blackamoors» деп сипатталған.
Lady Margaret Sackville (1614–1676), who married John Tufton, 2nd Earl of Thanet (1609–1664), by whom she had eleven children. The title Baron de Clifford descended in the Tufton family. Lady Isabella Sackville (1622–1661), who married James Compton, 3rd Earl of Northampton (1622–1681). Secondly, in 1630, Anne married the wealthy Philip Herbert, 4th Earl of Pembroke and 1st Earl of Montgomery (1584–1650), whose first wife, Lady Susan de Vere had died the year before. Both marriages were reportedly difficult; contemporaries cited Lady Anne's unyielding personality as a cause, whilst her cousin Edward Russell, 3rd Earl of Bedford, compared her to the River Rhone. A more sympathetic viewpoint would attribute some of the troubles in her first marriage to her husband's extravagance and his infidelities. Her first husband was a prominent figure at court. Her disagreement with her husband over her inheritance claims proved another source of difficulty within their marriage. Lord Dorset believed she should settle the inheritance case rather than pursue it. A central conflict with her second husband lay in her decision to allow her younger daughter to make her own choice of husband. A list or catalogue of the household and family of the Earl and Countess of Dorset at Knole survives. It records the names and roles of servants. It includes two African servants, Grace Robinson, a maid in the laundry, and John Morockoe, who worked in the kitchen. Both are described as "Blackamoors".
Сотта лайықтылық сақтау
Леди Анна 1617 жылы қарашада Лондонға және сарайға жиі баратын, "жасыл дамаск көйлек, кестеленген, фардлинглсіз" киінген. Онда леди Рутинді кездестірді. Джейн Драммонд, Леди Роксбург және Леди Рутин патшайымның үйіндегі оның байланыс адамдары болды. Рутин Анна Клиффордтың хаттары мен сыйлықтарын Дания Аннасына жеткізді, соның ішінде інжу-маржанмен және түрлі түсті жібектермен кестеленген ақ атлас көйлек болды. Жүгергі мен кестелер Клиффордқа атлас матадан 80 фунт стерлингтен артық тұсқан. Клиффорд патшайымның жатын бөлмесіне кірді, онда ол король Джеймспен сөйлесе алды. Клиффорд леди Рутинге Дания королевасы Аннаға сыйлық ретінде беру үшін 100 фунт стерлингке тең әшекейлермен кестеленген қымбат атлас юбка жіберді. 1619 жылдың қаңтарында ол Данияның патшалық гербімен кестеленген және тігіс жолақтарымен безендірілген күміс матадан жасалған жастықшаны Дания Аннасына жаңа жылдық сыйлық ретінде жіберді. Ол кәсіби кестешілерге де көмектескен, сонымен қатар ирланд тігісімен жастықшаны өзі кестелеген. Клиффорд король Джеймсті соңғы рет 1620 жылдың қаңтарында Уайтхолл сарайында банкет залында өткен маскадан кейін көрді. Көрсетілген қойылым – Бен Джонсонның "Айда жаңа әлемнің жаңалықтары" пьесасы болды.
Өнердің қамқоршысы
Ол әдебиеттің маңызды меценаты болды және 1603 жылдан 1616 жылға дейін жазған хаттары мен күнделігі арқасында өзі де әдеби тұлғаға айналды. Джон Донн оны былай сипаттады: "Ол тағдырдан бастап Слея жібегіне дейін кез келген нәрсе туралы әңгімелей алатын". Ян ван Белкамп Анна Клиффордтың өзі жасаған эскиздер мен талаптары бойынша үлкен триптих портретін салды. "Ұлы сурет" деп аталған бұл картина Леди Аннаның өмірінің үш кезеңін көрсетеді: 56 жасында (оң жақта), 15 жасында (сол жақта) және анасының құрсағында, туылмас бұрын (ортада). Суретпен байланыстыра отырып, Анна Клиффорд өзінің туған күнін 1589 жылғы 1 мамыр деп көрсетті, бұл ерекше дәлдікке иелік етуі. Қазір бұл картина Камбриядағы Кендал қаласындағы Аббот Холл өнер галереясында қойылған. Анна 1615 жылғы маусымда анасы, Камберленд графинясына өзінің кішкентай портретін жіберді. Ол былай деп жазды: "Сізге кішкентай түспен салынған портретімді жібердім, кейбіреулер оның маған ұқсас десе, енді біреулері мақтағаннан гөрі жамандап береді дейді. Мен сіз оның көлеңкесін қабылдайтыныңызды білемін, өйткені оның мәні сізден келген. Сіз де маған сол мейірімділікпен жауап бересіз деп үміттенемін және сіздің портретіңізді маған Лондонға келгенде немесе сіз қазір қайда жүрген жерге суретші келгенде жіберсіз."
Құрылыс жұмыстары
1656 жылы ол қайтыс болған анасының есіне Камбриядағы Брогамның жанында графшалық тірегін орнатты. Бұл 1616 жылы анасымен болған соңғы кездесу орны еді. Оның қасындағы төменгі тасқа анасымен айырылысқан күні кедейлерге ақша таратылды. Бұл оқиға жыл сайын 2 сәуірде еске алынады. Ол Вестморлендтегі Эпплби, Нинекиркс, Брогам және Маллерстанг қалаларындағы шіркеулерді қалпына келтірді. Сонымен қатар, ол Солтүстік Англиядағы Клиффорд әулетінің көптеген қамалдарының жайластырылуына және кеңейтілуіне жауапты болды, олардың ішінде Йоркширдегі Скиптон қамалы, Пендрагон қамалы, Броу қамалы, Эпплби қамалы және Вестморлендтегі (қазір Камбрия) Броухам қамалы бар.
Кейінгі өмір және өлім
Әкесінің Вестморлендтегі мұралық жерлерін мұраға алғаннан кейін, қалған еркек мұрагерлер (ағасы мен оның ұлы) дүниеден өткен соң, леди Анна бай жер иесіне айналды. Ол пәтерлеушілерімен тығыз байланыста болды, тіпті оларға қарсы сот процесін бастады және оған тиіс жалғақы мен қарыздарды белсенді түрде өндіріп алды. Осы мінез-құлық оның кейінгі өміріндегі билігінің белгісі болды – барондық дәстүрді сақтайтын тікелей жер иесінің билігі. Ол қайтыс болғанда Дорсет, Пемброк және Монтгомери графинясының жесірі болды. Оның қабірі мен ескерткіші Вестморлендтегі Эпплбидегі Сент-Лоуренс шіркеуінде орналасқан.