Уильям Шекспир және Перікл: Авторлық және мәтін тарихы

Кіріспе

Уильям Шекспирдің бір бөлігі жазған пьеса

"Перикл, Тирдің князі" – Уильям Шекспирдің бір бөлігі жазылған пьеса. Авторлығына қатысты сұрақтар болғанына қарамастан, ол Шекспирдің жинақталған шығармаларының қазіргі заманғы басылымдарына енгізілген, себебі ол Бірінші Фолиоға қосылмаған. Пьеса 1609 жылы кварто түрінде жарық көрді, Шекспирдің шығармалар жинағына үшінші фолиоға дейін енгізілмеді. Пьесаның негізгі шабыты Гоуэрдің "Confessio Amantis" еңбегі болды. Әсіресе, ДельВеккьо мен Хаммондтың Кембридж басылымында, пьесаның жалғыз авторы Шекспир болғаны туралы теорияны қолдайтын аргументтер келтіріледі. Бірақ, қазіргі редакторлардың көпшілігі Шекспир пьесаның шамамен жартысына – 827 талға – жауапты екеніне келіседі. Бұл бөлік 9-шы көріністен кейін Перікл мен Маринаның тарихын қамтиды. Қазіргі заманғы мәтіндік зерттеулер Періклдің көптеген саяхаттарын баяндайтын алғашқы екі актіні (835 тал) Шекспирдің серігі жазғанын көрсетеді. Бұл серік, мүмкін, азық-түлікпен қамтамасыз етуші, жалбақ, драматур және памфлет жазушы Джордж Уилкинс болған. Уилкинс "Тирдің князі Периклдің қасіретті оқиғалары" атты туындысын жариялаған, ол Лоуренс Твинстің "Қасіретті оқиғалар үлгісі" еңбегіне негізделген. Сондықтан, Уилкинстің романы пьесадан, ал емес пьеса романнан туындаған. 1612 жылғы Беллотт v. Маунтджой ісінде Шекспирмен бірге куә болған Уилкинс, пьесаның алғашқы екі актісіндегі Шекспирге жатпайтын бөлімнің авторы ретінде қарастырылады. Уилкинс Шекспирге ұқсас стильде пьесалар жазған, және одан жақсы кандидат табылған жоқ. Гоуэрдің хорлық сөздері Барнаб Барнстың "Шайтанның хартасы" (1607) және Джон Дей, Уильям Роули және Уилкинстің "Үш ағылшын бауырларының сынақтары" (1607) еңбектерінен әсер алған.

Күн және мәтін

Көптеген ғалымдар 1607 немесе 1608 жылдың басында жазылған деп санайды, бұл пьесаның ықтимал авторлары Джордж Уилкинс туралы белгілі мәліметтерге сәйкес келеді, оның әдеби мансабы 1606 жылдан 1608 жылға дейін үш жыл ғана созылған сияқты. Периклдің жалғыз жарияланған мәтіні, 1609 жылғы кварто (барлық кейінгі квартолар түпнұсқаның қайта басылымы болды), айқын бұрмаланған; ол көбінесе ұқыпсыз жазылған және түсініксіз, ал кейбір куәгерлер пьесаны жадынан қайта құрастырылған пираттық мәтін деп түсіндірді (Гамлеттің 1603 жылғы «жаман квартосы» туралы теорияларға ұқсас). Пьеса 1609 жылы Генри Госсонмен екі рет кварто түрінде басылды. Кейінгі квартолық басылымдар 1611, 1619, 1630 және 1635 жылдары жарық көрді; бұл Шекспирдің өзінің заманындағы ең танымал пьесаларының бірі болды. Пьеса 1623 жылы Бірінші фолиоға енгізілмеді; ол 1664 жылы Үшінші фолионың екінші басылымында алғашқы отыз алты фолиоға қосылған жеті пьесаның бірі болды. [Қараңыз: Фолиолар мен Квартолар (Шекспир).] Уильям Джаггард өзінің 1619 жылғы «Жалған фолиосына» Периклді енгізді. Оксфорд және Арден басылымдарының редакторлары Уилкинсті Шекспирдің серіктесі деп мойындайды, пьеса мен Уилкинстің стилі арасындағы стильдік байланыстарды атап өтеді, олар Шекспирдің басқа ешбір шығармасында кездеспейді. Егер пьеса Уилкинспен бірлесіп жазылған немесе қайта жөнделген болса, бұл кейінгі мерзімді қолдайды, өйткені Уилкинстің жазушылық мансабы тек 1606-1608 жылдар аралығында болған деп есептеледі. 1986 жылғы Оксфорд университеті баспасының «Толық шығармалар» басылымы және одан кейінгі жеке басылымда Уилкинстің романынан алынған үзінділерді пайдаланатын «Периклдің қайта құрылған мәтіні» бар, олар пьесаға негізделген және квартодан да диалогты дәл жазады деп есептеледі. Пьеса 1709 жылдан бері, тіпті одан бұрын, ынтымақтастық туындысы ретінде танылды. Сол жылы Николас Роу былай деп жазды: «Осы пьесаның көп бөлігін ол жазбаған деп ойлауға негіз бар; бірақ оның бір бөлігі, әсіресе соңғы акт жазылғаны белгілі». Роу, оның заманындағы жалпы пікірді қорытындылап айтқан сияқты көрінеді, бірақ кейбір сыншылар оны Шекспирдің ерте туындысы немесе оның жазбасы жоқ деп санады. 1919 жылы Х. Дагдейл Сайкс Периклдің бірінші жартысы мен Уилкинстің төрт туындысы арасындағы көптеген параллельдерді егжей-тегжейлі салыстырып, Уилкинстің пьесаны романға айналдыруы оның жазылуына дейін болды деп ойлады. 2002 жылы профессор Брайан Викерс тарихи дәлелдерді жинақтап, Кембридж редакторларын бір ғасырдан астам зерттеулерді елемегені үшін сынады. Джонсоннан кейін және ХХ ғасырдың ортасына дейін сыншылар пьесаны ұнату немесе мақтау үшін көптеген себептер таппады. Мысалы, он тоғызыншы ғасырдың ғалымы Эдвард Дауден мәтінмен күресіп, пьесаның «жалпы алғанда өте драмалық емес» және «әрекеттің бірлігі жоқ» екенін анықтады. Пьесаның эпизодтық сипаты төртінші актінің ұятсыздығымен біріктірілді, өйткені бұл ерекшеліктер Шекспир туралы оның түсінігін қиындатты. Дауден сондай-ақ «Шекспирге дейінгі қанды драма мектебіне» жатқандықтан «Тит Андрониксті» каноннан шығарды. ғалымдар пьесаның драматургиясы, повестволеуі және кереметтің қолданылуындағы артықшылықтары мен қызықты жақтарын табуды бастады. Соңғы жарты ғасырда пьесаның мәтіндік сыншылары редакциялық әдістеме туралы қатысты келіспесе де, олардың көпшілігі, 1963 жылғы Арден 2 басылымымен Ф. Д. Хойнигер бастаған, Периклге ынталы болды. (Басқа, жақындағы сыншылар Стивен Оргель (Пеликан Шекспир), Сюзанна Госсетт (Арден 3), Роджер Уоррен (Қайта құрылған Оксфорд) және Дорин Дельвеккио мен Энтони Хаммонд (Кембридж)). тіпті былай деп жазды: «Бәлкім, алғашқы екі актіді жазудан бас тартқандықтан, Шекспир қалған үш актіді 1600-1601 жылғы жетілген «Гамлеттен» кейінгі ең радикалды театрлық тәжірибеге айналдырды».

Most scholars support 1607 or early 1608 as most likely, which accords well with what is known about the play's likely co author, George Wilkins, whose extant literary career seems to span only three years, 1606 to 1608. The only published text of Pericles, the 1609 quarto (all subsequent quartos were reprints of the original), is manifestly corrupt; it is often clumsily written and incomprehensible and has been interpreted as a pirated text reconstructed from memory by someone who witnessed the play (much like theories surrounding the 1603 "bad quarto" of Hamlet). The play was printed in quarto twice in 1609 by the stationer Henry Gosson. Subsequent quarto printings appeared in 1611, 1619, 1630, and 1635; it was one of Shakespeare's most popular plays in his own historical era. The play was not included in the First Folio in 1623; it was one of seven plays added to the original Folio thirty six in the second impression of the Third Folio in 1664. [See: Folios and Quartos (Shakespeare).] William Jaggard included Pericles in his 1619 False Folio. The editors of the Oxford and Arden editions of Pericles accept Wilkins as Shakespeare's collaborator, citing stylistic links between the play and Wilkins's style that are found nowhere else in Shakespeare. If the play was co written or revised by Wilkins, this would support a later date, as it is believed Wilkins' career as a writer spanned only the years 1606 8. The 1986 Oxford University Press edition of the Complete Works and the subsequent individual edition include a "reconstructed text" of Pericles, which adapts passages from Wilkins' novel on the assumption that they are based on the play and record the dialogue more accurately than the quarto. The play has been recognised as a probable collaboration since 1709, if not earlier. In that year Nicholas Rowe wrote, "there is good Reason to believe that the greatest part of that Play was not written by him; tho' it is own'd, some part of it certainly was, particularly the last Act." Rowe here seems to be summarising what he believes to be a consensus view in his day, although some critics thought it was either an early Shakespeare work or not written by him at all. In 1919, H. Dugdale Sykes published a detailed comparison of numerous parallels between the first half of Pericles and four of Wilkins's works, but he thought that Wilkins's novelisation of the play preceded its composition. In 2002, Prof. Brian Vickers summarised the historical evidence and took the Cambridge editors to task for ignoring more than a century of scholarship. After Jonson and until the mid twentieth century, critics found little to like or praise in the play. For example,
nineteenth century scholar Edward Dowden wrestled with the text and found that the play "as a whole is singularly undramatic" and "entirely lacks unity of action." The episodic nature of the play combined with the Act Four's lewdness troubled Dowden because these traits problematised his idea of Shakespeare. Dowden also banished Titus Andronicus from the canon because it belonged to "the pre Shakespearean school of bloody dramas". scholars began to find merits and interesting facets within the play's dramaturgy, narrative and use of the marvelous. And, while the play's textual critics have sharply disagreed about editorial methodology in the last half century, almost all of them, beginning with F. D. Hoeniger with his 1963 Arden 2 edition, have been enthusiastic about Pericles. (Other, more recent, critics have been Stephen Orgel (Pelican Shakespeare), Suzanne Gossett (Arden 3), Roger Warren (Reconstructed Oxford), and Doreen DelVecchio and Antony Hammond (Cambridge)). and even wrote, "Perhaps because he declined to compose the first two acts, Shakespeare compensated by making the remaining three acts into his most radical theatrical experiment since the mature Hamlet of 1600–1601."

Өнер тарихы

Англиядағы венециялық елші Зорци Джустиниан Лондонда болған кезінде 1606 жылдың 5 қаңтарынан 1608 жылдың 23 қарашасына дейін «Перикл» атты пьесаны көрді. Соған дейін осы атаумен басқа пьеса қойылмаған; демек, бұл Шекспирдің пьесасы болуы мүмкін. Пьесаны біріктірген нәрсе – сахнадағы үлкен кеме, онда Гоуэр теңізшілерге оқиғаны баяндады. Джеральдин Макьюэн Марина рөлін, Ричард Джонсон Перикл рөлін, ал Марк Дигнам Симонид рөлін сомдады. Анджела Баддли Бауд рөлінде болды. Бұл қойылым сәтті аяқталды және кейіннен жетпісінші және сексенінші жылдардағы постмодернистік немесе бөлшектеу тәсілдеріне қарамастан, «тұтас» немесе тақырыптық біртілдік тәсілдердің үлгісі ретінде қарастырылды. 1969 жылы Стратфордта Терри Хэндс қойған пьеса да жақсы пікірлер алды. Сахнада Леонардо да Винчидің «Витрувиан адамы» суреті ілінген, айналасы бос болды. Хэндс сонымен қатар кең ауқымды дубляж енгізді, ол осы пьесаның маңызды бөлігіне айналды. Эмис Джеймс Гоуэрді (Уэльс барды ретінде) және Геликанды ойнады. Сюзан Флитвуд Тайса мен Марина рөлін ойнады (соңғы сахнада екі кейіпкер бірге пайда болғанда Сюзан Шиерс Марина рөлін сомдады). Джозеф Хадж 2008 жылдан 2016 жылға дейін «Перикл» пьесасының бірнеше қойылымын режиссерлік етті: 2008 жылы Солтүстік Каролина штатының Чапел-Хилл қаласындағы PlayMakers Repertory Company театрында, 2015 жылы Орегон Шекспир фестивалінде және 2016 жылы Миннеаполистегі Гутри театрында – осы мекеменің көркемдік директоры ретіндегі алғашқы қойылымы. 2015 жылы Доминик Дромгул режиссерлік еткен Шекспирдің Глобусы қойылымы шағын, шаммен жарықтандырылған Сэм Ванамейкер театрында минималды сахналық безендіруді пайдаланды. Шила Рид Гоуэр рөлін, ал Джеймс Гарнон Перикл рөлін ойнады. Қойылым әзіл-қалжыңға толы болды. Кливлендтің Playhouse Square-дегі минималистік театры Cesear's Forum пьесаны «Бәлкім, Перикл» деген бейімдеуде қайта жасады. 2013 жылғы қойылымның негізгі идеясы – Шекспирді іздеген төрт актер. Канаданың Стратфорд қаласындағы Стратфорд фестивалінде «Перикл» пьесасының төрт маңызды қойылымы өтті. 1973 жылы Жан Гаскон қойған пьеса 1974 жылы қайта қойылды, ал кейін 1986, 2003 және соңғысы 2015 жылдары қойылды. 1973 және 1974 жылғы қойылымдарда Стретфорд жұлдыздары Николас Пеннел мен Марта Генри басқарған бірдей актерлік құрам болды. 1986 жылғы қойылымды Ричард Озуниан режиссерлік етті, ал Герайнт Уин Дэвис пен Голди Семпл басты рөлдерді ойнады. 2003 жылғы қойылымды Леон Рубин режиссерлік етті, ал Жонатан Гоад басты рөлді ойнады. 2015 жылы режиссер Скотт Уентворт болды, ал Эван Булинг басты рөлді ойнады. 2015 жылғы қойылымды CBC телеарнасы Шекспир фильмдерінің сериясы үшін түсірді. Нью-Йорктегі Жаңа аудитория үшін театр 2016 жылдың басында Тревор Нанн режиссерлік еткен қойылымды ұйымдастырды, онда Кристиан Камарго Перикл рөлін сомдады. Нанн көбінесе жалаңаш сахнаны пайдаланды, бірақ әртүрлі дәуірлер мен мәдениеттерден алынған сәнді костюмдерді де қолданды. Нанн кейбір көріністерді ауыстырып, Джордж Уилкинстің «Перикл» әңгімесінен (Шекспирмен бірге осы пьесаның авторлары деп саналады) прозалық мәтіндерді енгізді, осылайша оқиғаның қарқынын және түсініктілігін арттырды. Қойылымда Шекспирдің алғашқы қойылымдарында жиі кездесетіндей, халық әндері мен билері араластырылды. 2016 жылы Джозеф Хадж режиссерлік еткен Гутри театрының қойылымы Орегон Шекспир фестивалімен бірлесіп жасалды. Көптеген ғалымдардан айырмашылығы, Хадж пьесаны толығымен Шекспир жазғанына сенді, оны «терең» және «жетілген» деп атады. Пьесада әсем безендірудің орнына үлкен экранда бейне проекциялары қолданылды, бұл кеме апаттану сахнасы мен «алдыңызға келіп соғылатын судың сөзбе-сөз қабырғасы» үшін өте тиімді болды. Музыканттар көңіл күйді жақсы қалыптастырып, жаңылғыштық тудырып, тақырыпты баса көрсетті. Би-би-си пьесаның екі радиода бейімделуін көрсетті: бірі 2005 жылы Том Маннион Перикл рөлінде, екіншісі 2017 жылы Уиллард Уайт Гоуэр, Паапа Эссиэду Перикл және Аджоа Андох Диониза/Лихорида рөлінде ойнады. 2019 жылдың тамызында Дэн Доуес Idle Discourse компаниясы үшін ойынның бірнеше рөлді ойнайтын қойылымын режиссерлік етті, ол батыл әңгімелеуге және физикалық комедияға баса назар аударды. Қойылым бастапқыда Лондонның Highgate қаласындағы Gatehouse театрында, ал келесі айда Чехияның Вальтице сарайындағы Барокко сарайы театрына көшірілді. Том Грейс Перикл, Адам Элмс Гоуэр, Лорен Корнелиус Марина рөлін сомдады. 2020 жылы Мэри Болдуин университетінің MFA компаниясының модель мүшелері шоуды Fireside Shakespeare Company 2020...

The Venetian ambassador to England, Zorzi Giustinian, saw a play titled Pericles during his time in London, which ran from 5 January 1606 to 23 November 1608. As far as is known, there was no other play with the same title that was acted in this era; the usual assumption is that this must have been Shakespeare's play. unified the play; the stage was dominated by a large ship in which Gower related the tale to a group of sailors. Geraldine McEwan played Marina; Richard Johnson was Pericles; and Mark Dignam was Simonides. Angela Baddeley was the Bawd. The production was a success; it was later viewed as a model for "coherent" or thematically unified approaches, in contrast to the postmodern or disintegrative approaches of the seventies and eighties. The 1969 production by Terry Hands at Stratford also received favourable reviews. The set was almost bare, with a hanging replica of Leonardo da Vinci's Vitruvian Man above a bare stage. Hands also introduced extensive doubling, which has since become a staple of productions of this play. Emrys James played Gower (as a Welsh bard) and Helicanus. Susan Fleetwood doubled Thaisa and Marina (with Susan Sheers playing Marina when the two characters appear together in the final scene). Joseph Haj directed several productions of Pericles from 2008 to 2016: at the PlayMakers Repertory Company in Chapel Hill, North Carolina, in 2008; at the Oregon Shakespeare Festival in 2015; and at the Guthrie Theater in Minneapolis, Minnesota, in 2016—his inaugural production as artistic director of that institution. The 2015 Shakespeare's Globe production directed by Dominic Dromgoole used a minimal set within the tiny, candlelit Sam Wanamaker Playhouse. Sheila Reid played Gower and James Garnon played Pericles. The production was noted for its humor. Cesear's Forum, Cleveland's minimalist theatre company at Playhouse Square, deconstructed the play in an adaptation entitled Perhaps, Pericles. Four actors in search of Shakespeare was the nub of this 2013 production. There have been four important productions of "Pericles" mounted at The Stratford Festival in Stratford, Canada. In 1973 there was a production directed by Jean Gascon that was repeated in 1974; there were later productions, respectively in 1986, 2003, and the latest in 2015. Both the 1973 and 1974 productions had the same cast, headed by Stratford stars, Nicholas Pennel and Martha Henry; the 1986 production was directed by Richard Ouzounian and starred Geraint Wyn Davies and Goldie Semple; the 2003 production was directed by Leon Rubin and starred Jonathan Goad; and in 2015 the director was Scott Wentworth and starred Evan Buliung. The 2015 production was filmed by CBC Television for the Shakespearean film series CBC Presents the Stratford Festival. The Theatre for a New Audience in New York City staged a production in early 2016 directed by Trevor Nunn with Christian Camargo as Pericles. Nunn utilized a generally bare stage but with more elaborate and ornate costuming from different eras and cultures. Nunn shifted some scenes around and brought in prose text from George Wilkins' Pericles story (thought to be the co author of this play with Shakespeare) in order to improve the pace and clarity of the story. The production included folk songs and dances interwoven throughout the play as was often done in the original Shakespeare productions. The 2016 Guthrie Theater production directed by Joseph Haj was a collaboration with the Oregon Shakespeare Festival. Unlike most scholars, Haj believes that the play was written entirely by Shakespeare, calling it "deep" and "mature". Rather than an elaborate set, the play uses visual projections on a large screen; this is particularly effective for the shipwreck scene and the "literal wall of water coming right at you.". Musicians effectively set the mood, create tension, and underscore the theme. The BBC has broadcast two radio adaptations of the play: one in 2005 starring Tom Mannion as Pericles and one in 2017 with Willard White as Gower, Paapa Essiedu as Pericles and Adjoa Andoh as Dionyza/Lychorida. In August 2019, Dan Dawes directed a stripped back, multi roling production of the play for the company Idle Discourse, which focused heavily on bold storytelling and physical comedy. The production initially ran at London's Upstairs at the Gatehouse in Highgate before transferring to the Baroque Palace Theatre in the Palace of Valtice, Czech Republic, the following month. Tom Grace starred as Pericles, Adam Elms as Gower, and Lauren Cornelius as Marina. In 2020, members of Mary Baldwin University's MFA company model performed the show as part of Fireside Shakespeare Company's 2020 2021 season. Directed by Millie Koncelik, the show was a small scale production in which five actors portrayed all the characters. Due to the restraints of the pandemic, the production was masked and socially distanced. As part of the show's concept, each of the five actors in turn performed one of Gower's choruses throughout the show. The Royal Shakespeare Company have scheduled Pericles for a July September 2024 performance, directed by Tamara Harvey with Alfred Enoch as Pericles.