Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Уильям Шекспирдің жазған трагедиялары
Tragedies written by William Shakespeare
Шекспир трагедиясы – драматург Уильям Шекспирдің жазған көптеген трагедияларын белгілеу үшін қолданылатын атау. Оның тарихқа негізделген пьесаларының көпшілігі Шекспир трагедиясының белгілерін сақтайды, бірақ Англия тарихындағы нақты тұлғаларға негізделгендіктен, «Бірінші Фолиода» «тарихи» пьесалар ретінде жіктелген. «Юлий Цезарь», «Антоний мен Клеопатра» және «Кориолан» сияқты римдік трагедиялар да тарихи тұлғаларға негізделген, бірақ олардың бастаулары шетелдік және көне болғандықтан, көбінесе тарих емес, трагедия ретінде жіктеледі. Шекспирдің романдары (трагикомедиялық пьесалары) оның өмірінің соңында жазылып, бастапқыда трагедия немесе комедия ретінде жарияланған. Олар жоғары мәртебелі басты кейіпкерді бейнелейтіндіктен трагедияның кейбір элементтерін бөліседі, бірақ Шекспир комедиялары сияқты бақытты аяқталады. Шекспирдің қайтысынан кейін үш ғасырдан астам уақыт өткен соң, ғалым Ф.С. Боас тағы бір санатты – «мәселелі пьесаны» енгізді, себебі олар мазмұны, оқиға орны немесе соңының ерекшелігіне байланысты нақты бір жіктемеге жатпайды. Ғалымдар Шекспирдің кейбір пьесаларын қалай жіктеу керектігі туралы пікір келіспеушіліктерін жалғастыруда.
Shakespearean tragedy is the designation given to most tragedies written by playwright William Shakespeare. Many of his history plays share the qualifiers of a Shakespearean tragedy, but because they are based on real figures throughout the history of England, they were classified as "histories" in the First Folio. The Roman tragedies—Julius Caesar, Antony and Cleopatra and Coriolanus—are also based on historical figures, but because their sources were foreign and ancient, they are almost always classified as tragedies rather than histories. Shakespeare's romances (tragicomic plays) were written late in his career and published originally as either tragedy or comedy. They share some elements of tragedy, insofar as they feature a high status central character, but they end happily like Shakespearean comedies. Almost three centuries after Shakespeare's death, the scholar F. S. Boas also coined a fifth category, the "problem play," for plays that do not fit neatly into a single classification because of their subject matter, setting, or ending. Scholars continue to disagree on how to categorize some Shakespearean plays.
Табыс пен көздер
Ағылшын Ренессансы, Шекспир жазған кезеңде, Рим және грек классикасына, сондай-ақ Италия, Франция және Испанияда жылдар бұрын жазылған көршілес Ренессанс әдебиеттеріне деген жаңа қызығушылықпен өркендеді. Шекспир трагедияларының көп бөлігін I Джеймс патшаның билігі тұсында жазды, ал олардың қараңғы мазмұны Елизавета I-нің қайтысынан кейін елдің жалпы көңіл-күйін, сондай-ақ Джеймстің театрлық талғамын көрсетеді. Шекспир, замандас драматургтар сияқты, пьесалары үшін тарих, басқа пьесалар және драмалық емес әдебиеттерді бастапқы көздер ретінде пайдаланды. Елизавета Англиясында авторлық құқық заңдары мен плагиатқа қарсы қорғау болмағандықтан, кейіпкерлер, сюжеттер, тіпті поэзияның толық фразалары жалпыға ортақ мүлік саналды. Шекспирдің трагедияларының көпшілігі тарихи тұлғаларға негізделген, бірақ «Масса үшін өлшем» және «Отелло» Гиральди Чинтионың повестьтеріне сүйенеді. Шекспирдің римдік пьесаларының тарихи негізі Плутархтың «Асыл гректер мен римдіктердің өмірі» еңбегінде, ал Шекспирдің Британиядағы пьесалары мен «Гамлет» (даниялық ханзада Амлет негізінде) Холиншедтің «Хроникаларынан» алынған. Сонымен қатар, француз авторы Беллефорест 1582 жылы «Данияның ханзадасы Гамблет тарихы» деген шығармасын жариялады, онда ханзаданың қалай ақылдан безгендей әрекет еткенінен бастап, ханзаданың патшаның кеңесшісін қалай пышақтап өлтіргеніне дейін, ол Гамлет пен анасын патшайымның жатын бөлмесіндегі перде артында тыңдап отырғандағы жағдайды сипаттайды. Лир туралы әңгіме 1135 жылғы Джеффри Монмуттың «Historia regium Britanniae» еңбегінде, содан кейін 1574 жылғы Джон Хиггинстің «Айна мақұлдарға» поэмасында, сондай-ақ 1587 жылғы Холиншедтің «Хроникаларында» кездеседі. Шекспирдің «Король Лир» пьесасындағы кейбір оқиғалар 1590 жылғы Филип Сиднидің «Аркадия» романындағы түрлі эпизодтардан шабыт алды, ал Эдгардың «кедей Том» кейіпкерінің мағынасыз ойлары Сэмюэл Харснетттің 1603 жылғы «Паптық жалғандықтар туралы декларация» кітабына сілтеме жасайды.
The English Renaissance, when Shakespeare was writing, was fueled by a renewed interest in Roman and Greek classics and neighboring renaissance literature written years earlier in Italy, France, and Spain. Shakespeare wrote the majority of his tragedies under the rule of James I, and their darker contents may reflect the general mood of the country following the death of Elizabeth I, as well as James's theatrical preferences. Shakespeare, as was customary for other playwrights in his day, used history, other plays, and non dramatic literature as sources for his plays. In Elizabethan England there was no copyright law or protections against plagiarism, so characters, plots, and even whole phrases of poetry were considered common property. The majority of Shakespeare's tragedies are based on historical figures, with the exception of Measure for Measure and Othello, which are based on narrative fictions by Giraldi Cintio. The historical basis for Shakespeare's Roman plays comes from The Lives of Noble Grecians and Romans by Plutarch, whereas the source of Shakespeare's Britain based plays and Hamlet (based on the Danish Prince Amleth) derive from Holinshed's Chronicles. Furthermore, the French author Belleforest published The Hystorie of Hamblet, Prince of Denmarke in 1582, which includes specifics from how the prince pretended madness, to how the prince stabbed and killed the King's counsellor who was eavesdropping on Hamlet and his mother behind the arras in the Queen's chamber. The story of Lear appears in Geoffrey of Monmouth's Historia regium Britanniae c. 1135, and then in John Higgins' poem The Mirror for Magistrates in 1574, as well as appearing in Holinshed's Chronicles in 1587. Some events that happen in Shakespeare's King Lear were inspired by various episodes of Philip Sidney's Arcadia from 1590, while the nonsensical musings of Edgar's "poor Tom" heavily reference Samuel Harsnett's 1603 book, A Declaration of Egregious Popish Impostures.