Кіріспе
Виши Франциясының жарымәскери күштері Француздық милиция (фр. Milice française), көбінесе la Milice (; milis) деп аталатын, 1943 жылғы 30 қаңтарда Виши режимі (Германияның көмегімен) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз қарсыласына қарсы күреске көмектесу үшін құрылған саяси жарымәскери ұйым. Милицияның ресми басшысы Виши Франциясының премьер-министрі Пьер Лаваль (1942-1944 жылдары қызмет еткен), бірақ оның операциялар бастығы және де-факто басшысы Бас хатшы Жозеф Дарнанд болды. Милиция қысқа мерзімде өлім жазаларын орындауға және кісі өлтіруге қатысып, Франциядағы еврейлер мен қарсыластарды депортациялау үшін ұстауға көмектесті. Ол 1941 жылы Дарнанд құрған Service d'ordre légionnaire (SOL) жасағының мұрагері болды. Милиция Виши режиміндегі фашизмнің ең радикалды көрінісі еді. Ақырында, Дарнанд милицияны француз мемлекеті үшін фашистік бір партиялық саяси қозғалыс ретінде көруді жоспарлады. Милиция мүшелері тергеу кезінде ақпарат немесе мойындау алу үшін жиі азаптауды қолданды. Француз қарсыластары милицияны гестапо немесе СС-тен қауіптірек деп есептеді, себебі оның қызметкерлері – жергілікті диалекттерді жақсы түсіне білетін, қалалар мен ауылдарды толық білетін және жергілікті халық пен ақпарат берушілерді танитын француз азаматтары еді.
The Milice française (French Militia), generally called la Milice (; milis), was a political paramilitary organization created on 30 January 1943 by the Vichy régime (with German aid) to help fight against the French Resistance during World War II. The Milice's formal head was Vichy France's Prime Minister Pierre Laval (in office 1942 to 1944), although its chief of operations and de facto leader was Secretary General Joseph Darnand. The Milice participated in summary executions and assassinations, helping to round up Jews and résistants in France for deportation. It was the successor to Darnand's Service d'ordre légionnaire (SOL) militia (founded in 1941). The Milice was the Vichy régime's most extreme manifestation of fascism. Ultimately, Darnand envisaged the Milice as a fascist single party political movement for the French State. Milice members frequently used torture to extract information or confessions from those whom they interrogated. The French Resistance considered the Milice more dangerous than the Gestapo or SS because its staff were native Frenchmen who understood local dialects fluently, had extensive knowledge of the towns and countryside, and knew local people and informants.
Мүшелік
Францияның соғысқа дейінгі оңшыл партияларының мүшелері, мысалы Action Française, және Виши үкіметінің саясатының артықшылықтарына сенген жұмысшы табының өкілдері ертедегі милиция еріктілерінің қатарында болды. Идеологиялық көзқарастардан өзге, милицияға қосылуға ынталандырған факторлар жұмыспен қамту, тұрақты жалақы және азық-түлікпен қамтамасыз ету болды, соңғысы соғыс ұзаққа созылып, азаматтарға бөлінетін азық-түлік мөлшері аштыққа жақын деңгейге төмендеген кезде айқын көрінді. Кейбіреулері одақтастардың бомбалау шабуылдарында отбасы мүшелерінің қаза болуына немесе жарақаттануына, сондай-ақ француз қарсылық топтарының қастандықтарына, қорқытуларына немесе шабуылдарына ұшырағандықтан қосылды. Тағы басқалары қарапайым себептермен қатысты: ұсақ қылмыскерлер ұйымға қосылса, олардың жаза мерзімі қысқартылатынына сендіріліп, жұмысқа алынды, ал милиция еріктілері Германияға мәжбүрлі еңбекке жіберілмейтін болды. Ресми деректерді алу қиын, бірақ Джулиан Т. Джексон сияқты бірнеше тарихшылардың пікірінше, 1944 жылға қарай милиция қатары 25 000–30 000 адамға жеткен. Мүшелердің көпшілігі толық уақытты милиционерлер емес, аптасына бірнеше сағатты милиция қызметіне арнады. Милицияда толық уақытты қызмет ететін мүшелерге арналған Франк-Гарда бөлімі болды, олар тұрақты түрде жұмылдырылып, казармаларда тұрды.
Униформа
Милиция әскерлері (милиция деп аталады) көк түсті жакет және шалбар, қоңыр көйлек және кең көк берет киетін. (Белсенді жартылай әскери операциялар кезінде Адриандық каска қолданылды, оған әдетте эмблема боялған немесе белгі ретінде бекітілген) Олардың газеті «Combats» болды (жер астындағы қарсылық газеті «Combat»-тан шатастырылмауы керек). Милицияның қарулы күштері ресми түрде «Франк Гарде» деп аталды. Заманауи фотосуреттерде Милиция одақтас әскерлерінен тартып алынған түрлі қарулармен қаруланған күйде көрінеді.
Басталуы
Қарсылық күштері жеке милиционерлерді өлтіруге бағытталды, көбінесе кафелер мен көшелер сияқты қоғамдық орындарда. 1943 жылдың 24 сәуірінде олар Марсельде милиционер Пол де Гасовскині атып өлтірді. Қараша айының соңына қарай Combat қарсылық күштерінің шабуылдарында 25 милиционер өлтірілгенін және 27 адам жарақаттанғанын хабарлады.
Жазалау
Қарсылық жасақтарының ең танымал қаза тапқан адамы Виши режимі кезінде ақпарат және насихат министрі болған Филипп Анриот болды, ол "француздық Геббельс" деп аталды. Ол 1944 жылғы 28 маусымда таңертең Солферино көшесіндегі Ақпарат министрлігіндегі пәтерінде милиция киімін киген қарсыластар тарапынан қаза тапты. Оның әйелі де сол бөлмеде болған, бірақ аман қалды. Милиция бұған жауап ретінде бірнеше белгілі антинацистік саясаткерлер мен зиялыларды (мысалы, Виктор Баш) және соғысқа дейінгі консервативті көшбасшы Жорж Манделді өлтірді. Милиция бастапқыда Виши режимінің бақылауындағы Францияның бұрынғы бос аймағында қызмет етті. 1944 жылдың қаңтар айында радикалданған милиция Францияның (оның ішінде Париж) оккупацияланған аймағына көшті. Олар штаб-пәтерін бұрынғы Коммунистік партия штаб-пәтерінде, 44-ші Льо Пелетье көшесінде және 61-ші Монсо көшесінде орналастырды. (Бұл үй бұрын Франциядағы ең танымал шоколадтарды жасаған Меньер отбасына тиесілі болған.) Луи Ле Гранд лицейі казарма ретінде пайдаланылды, ал Отейл синагогында офицерлік кандидаттар мектебі құрылды.
Ерекше іс-шаралар
Мүмкін, Милиция жүргізген ең ірі және кең танымал операция – 1944 жылдың наурыз айында Жоғарғы Савойя департаментінде (Францияның оңтүстік-шығысында, Швейцария шекарасының жанында) Қарсылық қозғалысын басып тастауға жасаған Глиер шайқасы. Милиция Қарсылық қозғалысын жеңе алмады және операцияны аяқтау үшін неміс әскерлерін шақыртты. Бастилия күні, 1944 жылдың 14 шілдесінде, Франк Гарде Париждің Ла Санте түрмесіндегі тұтқындар көтерілісін басып, 34 тұтқынды қаза қылды. Виши үкіметі Милицияның құқықтық статусын ешқашан нақтыламады; ол Groupe mobile de réserve және басқа Виши Франциясының полиция күштерімен қатар (бірақ олардан бөлек) жұмыс істеді. Милиция азаматтық заңнан тыс жұмыс істеді, ал оның әрекеттері сот қарауына немесе бақылауға жатпады.
Еуропадағы соғыстың аяқталуы
1944 жылдың тамызында, соғыс бағыты өзгере бастағанда және милицияның іс-қимылдары үшін жауапкершілікке тартылуы мүмкін деп қорқып, маршал Филипп Петен Дарнанды ұйымның "шамадан тыс әрекеттері" үшін айыптап, қатаң хат жазып, осы ұйымнан алшақтауға тырысты. Дарнандтың жауабы Петеннің наразылығын ертерек білдіруі тиіс екенін көрсетті. Франция одақтастар тарапынан азат етілгеннен кейін, француз құдаластары батыста одақтастардың шабуылынан қашуға кірісті. Неміс әскері шегінуінен кейін болған ресми емес жазалау шаралары кезеңінде көптеген милиция мүшелері жеке немесе топтап өлім жазасына кесілді. Франциядағы милиция кеңселерi тоналып, агенттер көбінесе қатыгездікпен сапаланып, түрмеге жеткізілгенге дейін кеңселердің терезелерінен немесе өзендерге лақтырылды. Ле-Гранд-Борнанда француз Ішкі Күштерi 1944 жылдың 24 тамызында 76 милиция мүшесін, тұтқынға алғаннан кейін атты. Германияға қашып құтылған және неміс теңіз күштерінде, Ұлттық-социалистік мотор корпусында (NSKK), Organisation Todt және милиция қауіпсіздік полициясында қызмет еткен француз азаматтары SS Charlemagne Waffen Grenadier Brigade (Waffen Grenadier Brigade der SS Charlemagne) деп аталатын жаңа бөлімге қосылды. Оның аман қалған мүшелерінің кейбіреуі Гитлердің бункерін соңғы қорғаушылардың қатарында болды, Берлиннің қираған орындарында өлімге дейін ерлікпен күресті.
Салдары
Белгісіз сандағы милиция қызметкерлері түрмеден немесе атылудан қашуға, жасырыну арқылы немесе шетелге қашып құтылуға үміттенді. Кейіннен бірнешеуі сотқа тартылды. Олардың арасында ең танымал болғаны – Лион қаласындағы милицияның бұрынғы командирі Пол Тувье. 1994 жылы ол Риллие-ла-Папеде жеті еврейді жазалау мақсатында атып тастауға бұйрық бергені үшін кінәлі деп танылды. Ол екі жыл өткен соң түрмеде қайтыс болды.
Танымал мәдениетте
Соғыстан кейін Францияда «милиция» термині қаралап, жаман мағынаға ие болды. Француздық хард-рок тобы «Trust» «Police Milice» атты хитке ие болды, онда оның вокалисі Бернар Бонвуазин қазіргі полиция қызметкерлерін милициямен салыстырды. Луи Маллдың «Лакомб, Люсьен» және «Ау ревуар, балалар» фильмдері сюжеттік желісінің бір бөлігі ретінде милицияны көрсетеді. 2003 жылғы Норман Джуисонның «The Statement» фильмі, Майкл Кейннің басты рөлде сомдауымен, Брайан Мурдың 1996 жылғы осы аттас романынан бейімделген. Ол бұл туындыны жылдар бойы жасырынған (көбінесе католик шіркеуінің қорғауында) және 1991 жылы соғыс қылмыстары үшін айыпталған Виши Франциясы милициясының шенеунігі Пол Тувье туралы оқиғадан жасады. Ол да, фильмдегі кейіпкер де еврейлерді жаппай қырғынды бақылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түсірілген «Әйел агенттер» фильмінде екі әйел агенттің «Коммунизмге қарсы / Француз милициясы / Бас хатшы Жозеф Дарнанд» деп жазылған милицияға қатысу туралы хабарламасы бар плакаттың алдынан өтетін көрінісі бар. «Доктор Кто» аудио әңгімесінде Доктор мен Полли 1944 жылы милициядан қашуға мәжбүр болады. Олар Франция мен халықаралық деңгейде кеңінен таралған, Францияның оккупация және азат ету кезеңін қамтитын танымал француз телесериалы «Un Village Français» сериалдарында маңызды рөлде көрінеді. Олар «Құрмет медалі: Жер асты» ойынында жау ретінде бейнеленген. Росс О’Карролл Келли романдары сериясындағы католик діни қызметкері әке Фехилидің «Сидней парадында тоқтауы керек еді» (2007) романында жас кезінде милицияда қызмет еткені белгілі болады.