Кіріспе

1969 жылы солтүстік Калифорнияда өткен музыка фестивалі

Алтамонт спидвейі тегін фестивалі – 1969 жылдың 6 желтоқсанында Калифорния штатының Трейси қаласының сыртындағы Алтамонт спидвейінде өткен АҚШ-тағы контрмәдениеттік рок-концерт. Концертке шамамен 300 000 адам қатысты. Вудсток фестивалі бұл оқиғадан шамамен төрт ай бұрын, тамыздың ортасында Нью-Йорк штатының Бетел қаласында өткен еді. Бұл шара Hells Angels ұйымын күзетшілер ретінде пайдаланғанымен және Мередит Хантердің пышақтан қаза табуы, сондай-ақ екі адамның көлік апатынан және біреуінің суару каналында суға батып қаза болуы сияқты зорлық-зомбылыққа толы оқиға ретінде есте қалады. Концертте Сантана, Джефферсон Эйрплейн, Flying Burrito Brothers және Crosby, Stills, Nash & Young (CSNY) тобы (көрсетілген тәртіп бойынша) өнер көрсетті, ал Rolling Stones соңғы орындаушы ретінде сахнаға шықты. Grateful Dead тобы CSNY-ден кейін де өнер көрсетуге жоспарланған еді, бірақ олардың өнер көрсетуге белгіленген уақытына жетпей, аренадағы зорлық-зомбылықтың күшеюіне байланысты бас тартты. "Алтамонтта осылай болды – Grateful Dead, фестивальдің негізгі ұйымдастырушылары мен бастамашылары тіпті ойнауға мүмкіндік алмады", – деп жазды Rolling Stone журналының қызметкерлері оқиға туралы толыққанды баяндама жасап, оны кейін жариялаған мақаласында "рок-н-ролл тарихындағы ең жаман күн, 6 желтоқсан – барлығының қате болған күн" деп атады. Альберт және Дэвид Мейслз бұл оқиғаның түсірілімдерін жасап, 1970 жылы түсірілген "Gimme Shelter" атты деректі фильміне қосты.

Джефферсонның көзқарасы

Джефферсон Airplane тобының Спенсер Драйденінің айтуынша, "Вудсток Батысы сияқты бір шара" идеясы ол және топтасы Йорма Кауконен Грейтфул Дед және Ролинг Стоунз топтарымен Алтын қақпа саябағында тегін концерт өткізуді талқылағанда туды. Драйден Ролинг Стоунз туралы: "Битлзден кейін олар әлемдегі ең ірі рок-н-ролл тобы еді, және біз Сан-Францискода басымыздан өткенді олардың да сезінуін қаладық", – деді. Жоспарлар аяқталуға жақын болғанда, Джефферсон Airplane гастрольде болды, желтоқсанның басында Флоридада болды және Голден Гейт саябағындағы концерт жоспарлары ілгерілеп жатқанына сенді. Бірақ 4 желтоқсанда Пол Кантнердің айтуынша, жоспарлар күйреп қалды, себебі қала және полиция бөлімдері көмектеспеді; Хайт-Эшберидегі хиппилер мен полиция арасындағы туа біткен қайшылық кедергі келтірді. Содан кейін Сонома Raceway алаң ретінде қарастырылды, бірақ оның иелері Ролинг Стоунзден 100 000 доллар кепілдік ретінде талап етті. Соңғы сәтте Дик Картер шығыс Аламеда округіндегі Алтамонт спидвейін фестиваль үшін ұсынды.

Rolling Stones/Grateful Dead тобының көзқарасы

1969 жылы Rolling Stones тобының АҚШ-тағы гастролі кезінде көптеген адамдар (соның ішінде журналистер) билет бағасы тым жоғары деп есептеді. Бұл сынға жауап ретінде Rolling Stones тобы Сан-Францискода тегін концерт өткізу арқылы гастрольді аяқтауды шешті. Концерт бастапқыда Сан-Хосе мемлекеттік университетінің жаттығу алаңында өткізілуі жоспарланған, себебі жақында сол жерде 52 топтың қатысуымен және 80 000 көрерменге арналған үш күндік ашық ауа фестивалі өткен еді. Dirt Cheap Productions компаниясынан Rolling Stones және Grateful Dead тобына тегін концерт үшін осы алаңды қайтадан қамтамасыз етуге көмектесу сұралды. Бірақ The Stones және The Dead тобына Сан-Хосе қаласының тағы бір үлкен концертке дайын еместігін және алаңға кіруге рұқсат жоқ екенін хабарлады. Сан-Францискодағы "Алтын қақпа" саябағы келесі қарастырылған орын болды. Алайда, "Алтын қақпа" саябағында орналасқан Кезар стадионында бұрыннан жоспарланған Чикаго Бирс – Сан-Франциско 49ers футбол матчы осы орынды қолайсыз етіп, концертке рұқсат алу мүмкін болмады. Содан кейін концерт орны Сонома қаласының жанындағы Сирс Пойнт Raceway-ге ауыстырылды. Шапшаң ауысу көптеген логистикалық қиындықтарға әкелді, оның ішінде портативтік дәретханалар мен медициналық шатырлар сияқты жабдықтардың жетіспеушілігі болды. Бұл өзгеріс сахна дизайны үшін де мәселе тудырды: Sears Point-тің географиялық ерекшелігіне сәйкес, көтерілістің үстінде орналасудың орнына, Алтамонтта сахна енді еңістің төменгі бөлігінде болады. 1969 жылғы турнедегі Rolling Stones тобының сахна менеджері Чип Монк: «Сахнаның биіктігі біз үшін бір метрді құрады – біз үшін 39 дюйм, ал [Сирс Пойнтта] ол төбеде болды, сондықтан барлық көрермендер қысымын оларға түсірді» деп түсіндірді. Орын ауыстыру туралы хабарлама қысқа болғандықтан, сахнаны өзгерту мүмкін болмады. «Біз эшафолдтармен жұмыс істемедік, ескі үлгіде параллельдермен жұмыс істедік. Сіз оның астына тағы бір сахна қоя алатын едіңіз, бірақ ешкімде осыған қолайлы сахна болмады», – деді Монк.

Қауіпсіздік

Кейбір деректер бойынша, Hells Angels Grateful Dead және Jefferson Airplane (екеуі де бұрын Ангелдерді оқиғасыз қойылымдарда қауіпсіздік үшін қолданған) ұсынысы бойынша Rolling Stones менеджментімен қауіпсіздік ретінде 500 долларлық сыра үшін жалданған. Бұл оқиғаға тікелей қатысы бар кейбір тараптар осыны жоққа шығарды. 1969 жылғы АҚШ турының Rolling Stones менеджері Сэм Катлердің айтуынша, "бірден-бір келісім Ангелдер генераторларға ешкімнің араласпауына көз жеткізгені болды, бірақ осымен шектелді. Бірақ «Олар полиция болады» деген сөз болған жоқ. Бұл – жалған ақпарат». Келісім Катлер, Grateful Dead менеджері Рок Скалли және Hells Angels Сан-Франциско бөлімінің мүшесі Пит Кнелл қатысқан кездесуде жасалды. Emmett Grogan (радикалды қоғамдық әрекет тобы Diggers негізін қалаушы), іс-шараны ұйымдастыруға тығыз қатысқан (әсіресе екі бұрын жоспарланған орындарда), 500 долларлық сыра туралы мәмілені Понэкпен бірге KSAN форумында растады. «Пит» сондай-ақ Понекке Ангелдердің Cutler-дің бірнеше апта бұрын Stones-тің Окленд пен Майами концерттерінде сахнадағы шулы, алаңдаулы оқиғаларға байланысты жалданғанын айтты. Қауіпсіздік қызметкерлері ретінде Пит «біз мұндай қауіпсіздікпен айналыспаймыз» деді, бірақ сыра ұсынғаннан кейін келісті. Ол сондай-ақ Ангелдерге «сахнаға адамдарды жолатпау» туралы ғана нұсқау берілгенін, басқа ешқандай нақты нұсқаулар берілмегенін мәлімдеді: «Олар бізге ештеңе айтпады». Ангелдер қауіпсіздік сақшылары болмаса да, «Біз бірдеңе істейміз десек, соны істейміз. Егер біз оны жасамақ болсақ, онда ол орындалады. Қаншалықты алыс барсақ та, біз оны жүзеге асырамыз». Концерт басшылығының қауіпсіздікке қатысты егжей-тегжейлі нұсқаулардың жоқтығын Баргер де телефон арқылы берген сұхбатында атап өтті. Алтамонт спидвейінің иесі Дик Картер жүздеген кәсіби, азаматтық киім киген күзетшілерді жалдаған, олар концертке келгендердің қауіпсіздігі мен әл-ауқатын сақтау үшін емес, өз мүлігін қорғау мақсатында көбірек болды. Баргер бұл күзетшілерді «кішкентай ақ түймелер» тағып жүргендерімен анықтады. Саяси ғалым және мәдениет сыншысы Джеймс Миллер Кен Кеси «Ассольді періштелерді» ашық ауада өткізген қышқыл сынақтарының біріне шақырғаннан бері хиппилер байкерлерді «асыл жабайылар» ретінде идеалдастыра отырып, шындыққа сай емес деп қарады. Миллер сонымен қатар Rolling Stones британдық топтың тәжірибесінен жаңылысқан болуы мүмкін дейді, олар американдық байкер киімдеріне ғашық, зорлық-зомбылықсыз қауіпсіздік қызметін атқарған «Hells Angels» деп аталатын топтың Лондондағы Хайд-паркте өткен тегін концертте көмектескен. Rolling Stones кешкісін сахнаға шыққанда, көңіл-күй нашарлап, Ангелдер мен көрермендер арасында, сондай-ақ көрермендер арасында көптеген төбелес орын алды. Rolling Stones күн батқанша күтті. Стэнли Бут Билл Уайманның вертолетпен кездесуге бара алмағанының да себебі болғанын айтты. The Stones концерті басталғанда, сахнаның шетінде 4000-5000 адам жиналған, көпшілігі сахнаға көтерілуге тырысты.

Мередит Хантердің өлтірілуі

Rolling Stones әншісі Мик Джаггерді концертке келген бір адам тікұшағынан шыға сала бірнеше секунд ішінде ұрып-соғып, сахнаның үстінен жүк көлігінде отырған Рок Скалли көрермендерді анық көріп тұрып, Хантер туралы былай деді: "Мен оның неге қарайтынын көрдім, ол есінен жаңылып, есірткіге салынған, және оның кісі өлтіру ниеті болған. Менің ойымша, ол Микке немесе Rolling Stones тобының бір мүшесіне немесе сахнадағы біреуге зор зиян келтіруді көздегеніне күмәнім жоқ еді". Бұл оқиға "Маған баспана бер" деректі фильмінде көрсетілген. Сааринен бұл оқиғаны түсіргенін білмеген. Бұл бір аптадан кейін Майслз ағайындыларының Нью-Йорк кеңсесінде түсірілген жалаңаш кадрларды көрсету кезінде анықталды. Фильмдегі екі секундтық эпизодта көпшілік арасында екі метрлік (алты фут) саңылау пайда болып, Бредхофтты ортада қалдырады. Хантер сол жақтан кіреді. Оның қолы сахнаға қарай көтеріледі, ал револьвердің силуэті Бредехофттың ақшыл жилетінің фонында анық көрінеді. Пасаро оң жақтан кіріп, Хантердің револьверін тоқтатып, экраннан итеріп жібергенде екі рет пышақтап, саңылау Бредхофтты айнала қоршап алады. Пасаро Хантерді жоғарғы арқасынан бес рет пышақтағаны хабарланды, бірақ кадрларда тек екі пышақ көрінеді. Куәгерлер Хантердің жерге құлағанда бірнеше "Хеллс Ангелс" мүшелері оны тепкенін айтады. Пасаро 1971 жылдың жазында қамауға алынып, кісі өлтіру айып тағылды, бірақ қазылар алқасы Хантердің револьверді көрсетіп жүргенін көрсететін концерттік кадрларды қарағаннан кейін оны ақтап, Пасаро өзін-өзі қорғаған деп шешті. Rolling Stones төбелес туралы білген, бірақ пышақталған оқиғадан хабарсыз болған ("Ештеңе көрінбеді, бұл жай ғана төбелес болды", - дейді Джаггер фильмді монтаждау кезінде Дэвид Мейслзге). Бірақ олар болған оқиғаның бір бөлігін көре алатыны тез анықталды, өйткені топ әннің ортасында ойнауын тоқтатты, ал Джаггер микрофон арқылы: "Бізде біреу жарақат алды, дәрігер бар ма?" деп айғайлады. Бірнеше минуттан кейін топ қайтадан ойнауға кірісіп, концертті аяқтады. Джаггер Мейслзге егер олар сол сәтте концертті тоқтатса, көпшілік одан да наразы болып, толыққанды тәртіпсіздікке ұшырауы мүмкін екенін айтты. 2003 жылы Аламеда округінің шериф кеңсесі екінші Хеллс Ангелдің пышақтауға қатысқан болуы мүмкін екендігін анықтау үшін екі жылдық тергеу бастады. Бұл болжамды қолдау жеткіліксіз деп танылып, Пасароның жалғыз әрекет еткенін растағаннан кейін кеңсе 2005 жылдың 25 мамырында істі жапты.