Кіріспе
Венгрлердің ұлы князі (шамамен 845–907) – венгр князі Арпад (; 845–907) – 9-шы және 10-шы ғасырлардың тоғысында мадьяр тайпалары конфедерациясының басшысы болған. Ол венгрлердің қасиетті билеушісі немесе кендесі, немесе олардың әскери жетекшісі, гуласы болуы мүмкін, бірақ оның өміріне қатысты көптеген мәліметтер тарихшылар арасында даулы, себебі әртүрлі дереккөздерде қайшы ақпараттар бар. Осыған қарамастан, көптеген венгрлер оны "еліміздің негізін қалаушы" деп есептейді, ал Арпадтың Карпат алқабын венгрлердің басып алуындағы маңызды рөлі кейінірек жазылған хроникаларда айрықша аталып көрсетілген. Арпад әулеті 1301 жылға дейін Венгрия Корольдігін басқарды.
the Hungarian prince
Árpád (; 845 – 907) was the head of the confederation of the Magyar tribes at the turn of the 9th and 10th centuries. He might have been either the sacred ruler or kende of the Hungarians, or their military leader or gyula, although most details of his life are debated by historians, because different sources contain contradictory information. Despite this, many Hungarians refer to him as the "founder of our country", and Árpád's preeminent role in the Hungarian conquest of the Carpathian Basin has been emphasized by some later chronicles. The dynasty descending from Árpád ruled the Kingdom of Hungary until 1301.
Ерте өмір
Арпад – Альмостың ұлы, ол барлық венгр жылнамаларында мажар тайпалары конфедерациясының бірінші басшысы ретінде еске алынады. Оның анасының аты мен тегі белгісіз. Тарихшы Гюла Кристоның сөзіне сәйкес, Арпад шамамен 845 жылы дүниеге келген. Оның есімі мажар тіліндегі «арпа» деген сөзден шыққан. Византия императоры Константин Порфирогенит (913-959) венгрлердің Арпадтан бұрын «ешқашан басқа ханзадасы болмағанын» айтады, бұл венгр жылнамаларындағы Арпадтың әкесі туралы мәліметке қарама-қарсы келеді. Порфирогениттің баяндамасында, хазар қағаны өзінің билігін нығайту мақсатында венгр тайпаларының басқаруын біріктіруді бастады. Қаған бастапқыда Леведи есімді батырды венгрлерді басқаруға тағайындағысы келді. Алайда Леведи бұл ұсыныстан бас тартып, оның орнына Альмосты немесе Арпадты тағайындауды ұсынды. Қаған осы жаңа ұсыныспен венгрлерге жүгінді. Олар Арпадты әкесінен артық көрді, себебі ол «ақыл-кеңесімен, даналығымен және батылдығымен ерекше көзге түсіп, осы билікке лайық еді». Бұл қате пікір, өйткені мадьярлардың түркілік генетикалық және мәдени ықпалы болғанымен, олардың тарихи әлеуметтік құрылымы түркілік текті болса да, олар түркі халқы емес. Византия императорының Арпадты сайлау туралы баяндамасының сенімділігі қазіргі тарихшылар арасында даулы: мысалы, Виктор Спиней оны «бірқатар нашар және күмәнді» деп бағалайды, ал Андрас Рона Тас оның негізгі бөлігінің сенімді екенін жазады. Соңғы тарихшы Арпадтың сайлауын Альмостың ұйымдастырғанын, ол Леведиді кенде лауазымынан бас тартуға мәжбүр еткенін айтады. Осыған сәйкес, Рона Тастың пікірінше, Арпад Леведидің орнын басып, қасиетті билеуші, яғни кенде болды, бұл оның әкесіне венгрлердің нақты басшысы немесе гиула ретінде өз орнын сақтауға мүмкіндік берді.