Кіріспе

ISO 9660 стандартының ізбасары, ISO/IEC 13490 оптикалық дискіні жазу стандарты (сонымен қатар ECMA 168 деп те аталады) – CD-ROM немесе CD-R дискісінің файлдық жүйесін сипаттауға арналған ISO 9660 (3-деңгей) стандартының ізбасары болып табылады.

ISO 13490 стандарты алдыңғы стандартына қарағанда бірнеше артықшылықтарға ие. Ол ISO 9660 стандартында шешілмеген файл атаулары, POSIX атрибуттары және көп байттық символдар мәселелерін толыққанды шешеді. Бұл формат тиімдірек, үстеме жазуға мүмкіндік береді және бір құралда ISO 9660 және ISO/IEC 13490 форматтарының бірдей болуына мүмкіндік береді. Сондай-ақ, көп сеансты дұрыс пайдалану тәсілі көрсетілген. Ол 1990 жылы көптеген CD-ROM және CD-WO аппараттық және медиа өндірушілер, CD-ROM деректерін жариялаушылар, CD-ROM пайдаланушылары және ірі компьютерлік компаниялар құрған Франкфурт тобының ұсынысы негізінде жасалған және "қызғылт кітап" медиасын толық қолдайды.

Бірнеше сеанстың шолу

ISO 13490 операциялық жүйелерге CD-R дискісінен көп сессиялы ISO 9660 томын қалай оқу керектігін анықтайды. Диск басынан 32 768 байтқа (CD-дегі 16-шы секторға) көлем сипаттамасын іздеудің орнына (ISO 9660 бойынша бұл стандартты тәртіп), дискке қол жеткізетін бағдарламалар соңғы сессияның бірінші трегіндегі 16-шы сектордан оқуды бастауы керек. Сектор нөмірлері бірінші сессиядан бастап үздісіз тізбек құрайды және қосылған сессиялар мен олардың арасындағы бос орындар арқылы жалғасады. Сондықтан, егер CD-ді жазу бағдарламасы ISO 9660 томы бар CD-R дискісіне бір файл қосуды қаласа, ол кем дегенде толық каталог ағашының жаңартылған көшірмесі және жаңа файлды қамтитын сессияны қосуы керек. Дубликатталған каталог жазбалары бұрынғы сессиялардағы дерек файлдарына сілтеме бере алады. Сол сияқты, файл деректерін жаңартуға немесе тіпті жоюға болады. Дегенмен, жою тек виртуальды: жойылған мазмұн пайдаланушыға көрсетілетін каталогта көрінбейді, бірақ физикалық жағынан дискіде сақталады. Осылайша, оны қалпына келтіруге болады және ол дискіде орын алады (сол себепті дискі толып кетеді, тіпті пайдаланылмаған орын бар сияқты көрінсе де).

Қолдау

Бастапқыда көп сессиялық қолдау тек Mode 2 Form 1 форматталған дискілерге арналған болса да, кейбір CD жазу бағдарламалық құралдары Mode 1 форматталған дискілерге де көп сессиялық жазуды қолдады. Бірақ, алғашқы дискі драйвтерінің бір бөлігі ғана көп сессиялық Mode 1 дискілерін қолдағандықтан, көп жағдайларда екінші және одан кейінгі сессиялар кейбір драйвтерде қолжетімсіз болып қалатын. Мысалы, Nero Burning ROM сияқты кейбір ескі CD жазу бағдарламалық құралдары енгізілген дискідегі бұрынғы сессия деректерін импорттамайтын. Сондықтан, келесі сессияны тек барлық бұрынғы сессияларды жазған компьютерге ғана жазуға болады, және бұл тек бұрынғы сессия деректері жазу бағдарламасы жабылу алдында сақталған жағдайда ғана мүмкін.