Кіріспе

Ортаңғы құлақтағы қысымды теңестіру техникасы

Вальсальва маневрі – ауызды жабық ұстап, мұрынды тығып, ауа шығаруға тырысып, жабық тыныс жолына қарсы күшпен дем салу арқылы жасалады, көбінесе ауа шарыны үрлеу сияқты. Бұл маневрдің түрлері медициналық тексеру кезінде жүрек функциясын және жүректің автономды жүйкелік реттелуін бағау үшін, немесе құлақтар мен қуыстарды тазалау (яғни, олардың арасындағы қысымды теңестіру) үшін қолданылуы мүмкін, мысалы, суға батыру, гипербариялық оттегімен емдеу немесе әуе саяхаты кезінде қоршаған ортаның қысымы өзгергенде. Өзгертілген нұсқасы жабық көмекейге қарсы дем шығару арқылы жасалады. Бұл төменде сипатталған жүрек-қан тамырларының реакциясын тудырады, бірақ Евстахий түтіктеріне ауа күшпен енгізілмейді.

Тарих

Бұл техника 17 ғасырдағы Болония қаласынан шыққан дәрігер және анатомист Антонио Мария Вальсальваның есімімен аталады. Оның ғылыми қызығушылығының басты саласы – адамның құлағы болды. Ол Эвстахиев түтігін сипаттаған және оның ашық екенін тексеруге арналған маневрді ұсынған.

Ауырсынуды емдеу

Вальсальва маневрі бел кезегінің пункциясы кезіндегі ауырсынуды азайтуға мүмкіндік береді. Кумар және авторлар тобының мәлімдеуінше, оянған науқаста бұл маневрді орындау болжамды жүрек-қан тамыр және вегетативті жауаптарды тудырады, ал тәжірибелі хирург осы жауаптардың уақытын дұрыс бағалап, науқас үшін анестезияның тиімділігін арттыра алады.

Жүрек ритмін реттеу

Valsalva маневрі жоғары қарыншалық тахикардия эпизодтарын тоқтату үшін қолданылуы мүмкін. Қысымның көтерілуі, күш түсірген кезде аортадағы қысымға көкірек ішіндегі қысымның (КІҚ) қосылуынан туындайды. Содан кейін КІҚ тамырларды қысып, веноздық қайтым мен жүрек шығысын азайту себебінен қысым төмендейді. Бұл барорецепторларды тежеп, тахикардияға және перифериялық тамырлардың қарсылығының (ПТҚ) артуына әкеледі. Жұтқыншақ ашылып, КІҚ қалыпқа келгенде жүрек шығысы қалпына келеді, бірақ перифериялық тамырлар тарылады. Сондықтан қан қысымы қалыпты деңгейден жоғарылайды, бұл барорецепторларды стимуляциялап, брадикардияға және қан қысымының қалыпты деңгейге төмендеуіне себеп болады.

Кардиология

Кейде бұл маневр жүрек аномалияларын диагностикалау үшін қолданылады, әсіресе эхокардиограммамен бірге қолданғанда. Мысалы, Вальсальва маневрі (II фаза) гипертрофиялық кардиомиопатияның шуылдарын, атап айтқанда динамикалық субвальвулярлық сол қарынша шығыс жолының кедергісінің шуылдарын күшейтеді. Бұл осы фазадағы жүктеменің азаюына байланысты, кедергіні нашартып, осылайша шуылды күшейтеді. Вальсальва маневрын орындаған кезде, омыртқа ішіндегі қысым сәл артады. Сондықтан, нейропатиялар немесе тамыр түбірлік ауыру сезілуі немесе күшеюі мүмкін, бұл омыртқааралық дискінің немесе анатомияның басқа бөлігінің әсерінен жүйке қысылуына байланысты болуы мүмкін. Вальсальва маневрын орындаған кезде бас ауруы мен ауыру да Арнольд-Чиари ақаулығының негізгі белгілерінің бірі болып табылады. Вальсальва маневрі микродискэктомия сияқты кейбір омыртқа операцияларынан кейін дураның жыртылуын анықтауға көмектеседі. Омыртқа ішіндегі қысымның артуы ми-жұлын сұйығының (МЖС) дурадан сыртқа шығуына себеп болып, бас ауруын тудырады. Вальсальва маневрі уақытша жаһандық амнезиямен байланысты.

Супраклавикулярлық лимфа түйіндерін пальпациялау

Лимфа түйіндері жасырынып қалған болуы мүмкін, сондықтан пациенттен Вальсальва маневрын орындауын сұрау өкпенің төбесін жоғары итеруге, терең жатқан түйіндерді пальпациялауға қолайлы жағдайға келтіруге көмектеседі. Пальпациялау арқылы рак диагностикасының белгісі саналатын, кіндік үсті лимфа түйіндерінің үлкеюі анықталуы мүмкін. Кіндік үсті лимфаденопатия болған жағдайда қатерлі ісік кездесу жиілігі 54-85% аралығында болады деп хабарланады.

Ауызша-экрандық байланыс

Вальсальва маневрінің бір түрі ауыз-ішек байланысының диагнозын қоюға көмектеседі, яғни ауыз қуысы мен максиллярлық қуыс арасында байланыстың болуына.

Урогенитальды дәрілік заттар

Valsalva маневрі уродинамикалық тексерулерде ішкі сфинктерлік жеткіліксіздікті (ISD) анықтауға көмектеседі. Valsalva соғу нүктесі қысымы – несеп шығуымен байланысты ең төменгі мочевой көпіршік қысымы. Шекті мән туралы бір пікірге келмесе де, 60 см H2O-дан жоғары мәндер көбінесе мочевой көпіршік мойнының жоғары қозғалмалылығын және қалыпты сфинктерлік функцияны көрсетеді деп саналады. Сондай-ақ, кіші кезең мүшелерінің төмен түсуін тексеру кезінде пациенттен Valsalva маневрін орындауын сұрау, кіші кезең мүшелерінің ең жоғары төмен түсуін көрсету үшін қолданылады.

Асқынулар

Вальсальва маневрі салыстырмалы түрде қауіпсіз, ал жанама әсерлері сирек кездеседі. Дегенмен, сезімтал пациенттерде Вальсальва ретинопатиясы сияқты асқынулар болуы мүмкін. Маневрді орындау салдарынан синкопе (есінен тану), кеудедегі ауырсыну және аритмия жағдайлары туралы хабарлар да бар, сондықтан бұрыннан жүректің ишемиялық ауруы, шүзбелік жүрек ауруы немесе туа біткен жүрек ақаулары бар науқастарда сақтық таныту қажет. Бұл құрылғының бір қолданылуы – костюмді қысыммен толтыру кезінде қысымды теңестіру.