Кіріспе
Эчизен провинциясы (жапонша: 越前国) – бүгінгі күні Жапонияның Хокурику аймағындағы Фукуи префектурасының солтүстік бөлігінде орналасқан Жапония провинциясы. Эчизен Кага, Вакаса, Хида және Оми провинцияларымен көршілес болған. Ол Хокурикудо айналымының бір бөлігі еді. Оның қысқартылған атауы "Эссю" (越州) болды.
Echizen Province (越前国) was a province of Japan in the area that is today the northern portion of Fukui Prefecture in the Hokuriku region of Japan. Echizen bordered on Kaga, Wakasa, Hida, and Ōmi Provinces. It was part of Hokurikudō Circuit. Its abbreviated form name was ' (Esshū).
Ежелгі және классикалық эхизен
Коши провинциясы (越国) – Жапонияның ежелгі провинциясы және «Нихон Шокиде» бастапқы провинциялардың бірі ретінде тізілген. Аймақтың барлығы кейде Эссю (越州) деп аталған. 507 жылы, мұрагерлік дағдарыс кезінде Коши патшасы Жапонияның 26-шы императоры, император Кейтай болып таңдалды. 701 жылы Тайхо кодексінің реформаларына сәйкес Коши үш жеке провинцияға бөлінді: Эчизен, Эчу және Эчиго. Бастапқы Эчизен қазіргі Ишикава префектурасының бүкіл аумағын қамтыды. 718 жылы Солтүстік Эчизеннің төрт ауданы (Хакуи ауданы, Ното ауданы (Касима ауданы деп те аталады), Фугеши ауданы және Сузу ауданы) бөлініп, Ното провинциясын құрды. Нара дәуірінде ақын Накатоми но Якамори Эчизенге жер аударылды, онда ол «Маниошуда» жиналған 40 өлеңінің бір бөлігін, соның ішінде Сануно Отогами но Отомеге жазған махаббат хаттарын жазды. Тағы бір белгілі «Маниошу» ақыны Отомо но Якамочи Эчизен туралы көптеген шығармалар жазды. 823 жылы Эчизеннің екі шығыс ауданы (Кага және Энума) Кага провинциясын құру үшін бөлінді. Осылайша Кага рицурё жүйесі бойынша құрылған соңғы провинция болды, ал Эчизен сол кезде қазіргі шекарасын алды. Хэйан дәуірінде Эчизен провинциясының губернаторы Фудзивара но Таметоки, атақты жазушы Мурасаки Шикибудың әкесі болды. Мурасаки ханым өмірінде бір рет ғана туған жері – Хэйанкёдан әкесімен бірге Эчизенге сапар шекті. Ол бір жылдан астам уақыт болды, содан кейін үйіне оралып, Фудзивара Нобутакаға үйленді. Эчизендегі тәжірибесі оның ең бағалы туындысы – «Генджи туралы әңгімеге» зор әсер етті, ал Эчизендегі көптеген жер-су атаулары оның әңгімелері мен өлеңдерінде кездеседі. Эчизен Киото мен Нараға жақын орналасқандықтан және Азия құрлығымен байланыс орнатып, Жапон теңізінде орналасқандықтан стратегиялық маңызды провинция болды. Бұл провинция дәстүрлі түрде васи қағазын өндіруімен танымал болды. 774 жылы жазылған мәтінде осы аймақта жасалған васи туралы айтылған. Эчизен сонымен қатар керамикасымен де әйгілі. Бұл Жапонияның алты ескі пеш орнының бірі (қалғандары – Шигараки, Бизен, Сето, Танба және Токонам). Провинциялық астананың және Эчизен провинциялық ғибадатханасының нақты орны белгісіз, бірақ қазіргі Эчизен қаласында болған деп есептеледі.
Ортағасырлық және заманауи заманға дейінгі Эчизен
Солтүстік және Оңтүстік сарайлар арасындағы соғыстың көп бөлігінде Эчизен Ашикага сёгунатының бақылауында болды. Провинция жиі шогунның астанаға қарсы шабуылына бастау ретінде қолданылды және Эчизен соғыстың көптеген шешуші шайқастарының аренасына айналды. Муромачи кезеңінің көп бөлігінде Шиба әулеті Эчизеннің шугосы ретінде билік етті. Сеңгоку кезеңінің басында Шиба әулеті Асакура әулетімен ығыстырылды, олар Ичидзёданиді өздерінің штаб-пәтері етіп белгіледі. Асакура Ёсикаге тұсында Эчизен осы аласапыран кезеңде Жапонияның қалған бөлігінен гөрі әлдеқайда зор бейбітшілік пен тұрақтылыққа ие болды, бұл оның Икко-иккимен жүргізген келіссөздерінің нәтижесі болды. Осының салдарынан Эчизен оңтүстіктегі зорлық-зомбылықтан қашып келген адамдарға пана болды. Ода Нобунага Эчизенге басып кіргенде, ол Асакура әулетін жеңіп, Ичидзёдани қамалын толығымен өртеді және провинциялық астананы Эчизен Фучуда қайта орнатты, оны өзінің генералдары Фува Мицухару, Сасса Наримаса және Маеда Тошиеге бөлді. Бұл аймақ олардың қолында қысқа ғана уақыт болды, содан кейін үшеуіне басқа жерлерде ірі феодтар берілді. Нобунаганың қайтысынан кейін Эчизенді басқару Шибата Кацуеге өтті, ол қазіргі Фукуи қаласында Китаношо қамалын салды. Шибатаның өзі Эчизен провинциясын бірнеше жыл ғана басқарды, содан кейін оны Тоётоми Хидэёси жеңді. Секигахара шайқасынан және Токугава сёгунатының құрылуынан кейін Токугава Иэясу бүкіл провинцияны өзінің екінші ұлы Юки Хидэясуға сыйлады, ол Фукуи қамалындағы базасынан Эчизен доменінің даймёсы болды. Токугава сёгунатының алғашқы жылдарында көптеген ақсүйектер мен аристократтар Фукуи қаласына көшіп келді, жаңа сёгун болады деп күтілген Хидэясудың құрметіне ие болуды үмітті. Иэясудың үшінші ұлы Токугава Хидэтада сёгундық таққа отырғанда, үлкен көңілі қалды. Алайда, Эчизен стратегиялық маңызды әскери және саяси база болып қала берді; Токугава сёгундығына астананы қоршап тұрған провинцияларда адал даймёлар қажет болды және Эчизен Кёто мен Каганың Маэда әулеті арасында қуатты буферлік аймақ ретінде қызмет етті, олар фудай (токугавалықтардың мұрагерлік одақтастары) емес еді. Провинцияның көп бөлігі Мэйдзи қайта жаралуына дейін Мацудайра әулетінің бақылауында болды; алайда, ішкі қақтығыстардың салдарынан Фукуи доменінің кокудакасы бастапқы көлемінен едәуір азайды және бірнеше жаңа домендер құрылды. Облыстың үлкен бөлігі тікелей сёгунат басқаратын тенрё аймағына айналды.
Мейдзи дәуірі және одан кейінгі кезеңдер
Бакумацу кезеңінде Фукуи доменінің 17-ші даймиосы Мацудайра Шунгаку ұлттық саясатта маңызды рөл атқарды және Токугава жақтастарының Бошин соғысының соңында Мейджи үкіметіне бағынуы үшін келіссөздер жүргізуге делдалдық жасады. Бірақ Мейджи қайта жаңғыруымен саяси биліктің орталығы Киотодан Токиоға толық ауысты, ал Эчизен аймағы маңызсыз аймаққа айналды. 1871 жылдың 29 тамызында Фукуи және Цуруга префектуралары құрылды. Алайда, 1875 жылдың 21 тамызында Фукуи префектурасы таратылып, Исикава префектурасының құрамына енді, ал Цуруга префектурасы Шига префектурасының құрамына қосылды. Фукуи префектурасы 1881 жылдың 7 ақпанында қайта құрылды. Эчизен 1871 жылдан кейін әкімшілік бірлік ретінде жойылғанмен, Жапония карталары сол кезден бастап өзгертілді. Сонымен қатар, Эчизен белгілі бір мақсаттар үшін заңды түрде сақталды. Мысалы, Эчизен 1894 жылғы а) Жапония мен АҚШ арасындағы және б) Жапония мен Ұлыбритания арасындағы шарттарда нақты айтылған. 1958 жылдың 15 қазанында Фукуи және Гифу префектуралары арасындағы шекараны реттеу кезінде Оно ауданының Итоширо ауылы Гифу префектурасына берілді.