Кіріспе

Хуан (黃) – қытай тегі, бастапқыда ежелгі заманда адамдар киетін және безендіретін жаде тасын білдіреді. Хуанг – бұл сөздің пиньиньмен жазылуы, сонымен қатар әртүрлі диалекттер мен тілдерде айтылуына байланысты Хванг, Вонг, Ваан, Ван, Ваон, Хвонг, Вонг, Хунг, Хонг, Бонг, Энг, Нг, Уй, Уи, Ой, Оей, Оей, Оой, Онг немесе Унг деп те жазылуы мүмкін. Бұл тег "Жүз фамилия" өлеңінде 96-шы орында тұр. Корей тілінде бұл тег Хванг деп аталады. Вьетнам тілінде бұл тег Хоанг немесе Хуинь деп аталады. Хуан Қытайда ең көп таралған 7-ші тег. Хоанг/Хуинь Вьетнамда ең көп таралған 5-ші тег. 2020 жылы Қытай мен Тайваньдағы Хуан тегінің саны 35 миллионнан астам деп есептелді; сондай-ақ, бұл 2 миллионнан астам шетелдегі қытайдың, 5,7 миллион вьетнамдықтың (6%) және шамамен 1 миллион корейдің тегі болып табылады (2015 жылғы Оңтүстік Кореяның халық санағы нәтижесінде 697 171 оңтүстік корейдің осы тегті тасығаны анықталды, ол 16-шы орында тұр). Хуан – бұл өте сирек кездесетін 皇 тегінің де пиньиньмен жазылуы.

Шығу тегі

Хуан – ежелгі тегі. Дәстүр бойынша, Хуан тегінің шығу тегіне қатысты бірнеше әртүрлі түсінік бар, мысалы, Бо И, Лу Чжун (陸終) немесе Тай Тайдың (臺駘) ұрпақтары ретінде. Сондай-ақ, Ся (夏朝), Шан (商朝) және Чжоу (周朝) дәуірлерінде кем дегенде үш Хуан патшалығы (黃國) болған. Хуан тегін алып жүрген көптеген адамдар өз шежіресін осы Хуан патшалықтарының біріне дейін жегізе алады.

Донг И тайпасы 東夷

Донг-И немесе Шығыс варварлары – Қытайдың шығысында тарихқа дейінгі кезеңде өмір сүрген ежелгі халық. Олар қытай мәдениетіндегі төрт варвардың бірі болды: Солтүстік Ди 北狄, Оңтүстік Ман 南蠻 және Батыс Ронг 西戎. Донг-И тайпасы – Хуай өзені бассейніндегі 淮水流域 тоғыз тайпадан құралған тайпалық одақ: Куан И 畎夷, Ю И 於夷, Фан И 方夷, Хуан И 黃夷, Бай И 白夷, Чи И 赤夷, Сюань И 玄夷, Фен И 風夷 және Ян И 陽夷. Донг-И тайпасы тотем ретінде әртүрлі құстарды пайдаланған, ал Хуан-И тайпасы үшін сары қарға 黃鶯 тотем болды. Кейіннен Хуан И 黃夷 тайпасының адамдары Қытайдың әртүрлі аймақтарына көшіп, қоныстанғанда Хуан 黃 тегін қабылдады.

Хуан

Хуан – Қытайда ең көп кездесетін тегтердің 7-ші, ал Тайваньда 3-ші орнында тұр. Бұл тег Қытайдағы ең ірі этникалық азшылық – Чжуан халқының арасында да кең таралған, сондай-ақ Гуанси Чжуан автономиялық аймағында ең көп кездесетін тег. Қытайдан шыққан Хуан тегі бар адамдардың 19%-ы Гуандун провинциясында тұрады. Қытайда Хуан тегі бар адамдардың саны шамамен 29 миллион, ал Тайваньда шамамен 1,4 миллион адамды құрайды. 2019 жылы Хуан тегі Қытай материгіндегі ең көп таралған жетінші тег болып қайтадан тіркелді.

Hoàng/Huỳnh

Вьетнам тілінде бұл тегінің нұсқалары Hoàng және Huỳnh. Вьетнамдық ғалым Лэ Тхунг Хоаның айтуынша, вьетнамдықтардың шамамен 5,1 пайызы осы тегті тасымалдайды. Бұл тегінің бастапқы түрі Hoàng болған. Бірақ Оңтүстік Вьетнамда, Хуан ханның есімімен байланысты тыйым салғандықтан (Хоанг Тронғ отбасын қоспағанда), Хуан тегі Хуỳnh тегіне өзгертілді.