Кіріспе

Американдық жазушы және сатирик (1932–2019)

Пол Красснер (9 сәуір, 1932 – 21 шілде, 2019) – американдық жазушы және сатирик. Ол 1958 жылы тұңғыш рет жарық көрген "Реалист" еркін ой-пікір журналының негізін қалаушы, редакторы және үнемі қатысушысы болды. Красснер 1960-шы жылдардағы контрмәдениеттегі маңызды тұлғалардың бірі ретінде Кен Кесидің "Merry Pranksters" тобының мүшесі және "Yippies" қозғалысын құрушылардың бірі атанды, осы атауды ойлап табуда да үлкен еңбегі болды.

Ерте өмір

Красснер бала кезінде скрипкада керемет талант көрсеткен және 1939 жылы алты жасында Карнеги залында өнер көрсеткен. Оның ата-анасы яһуди дінін ұстанған, бірақ Красснер дінді "ұйымдастырылған шарлатандық" деп санап, қатаң секулярлыққа ұмтылды. Барух колледжінде (бұрын Нью-Йорк қалалық колледжінің бөлімшесі) журналистика мамандығы бойынша оқыды және Пол Маул есімімен комедиямен айналыса бастады. Ол былай деп еске алады:

«Колледж оқып жүргенде мен цензураға қарсы "The Independent" газетінде жұмыс істей бастадым. Колледжді бітіргеннен кейін толық уақыт жұмыс істей бастадым. Сондықтан, мен ешқашан костюм-галстук киіп, сұхбат беруге шақырылатын жұмыста болған емеспін. Мен газеттің бас редакторы болдым, сонымен қатар "Mad" журналы үшін фриланс жұмыстар жасадым. Бірақ "Mad" жасөспірімдерге бағытталған, ал ересектерге арналған сатирикалық журнал болған жоқ. Сондықтан "Реалист" журналына қарай табиғи эволюция болды, ол сатира мен баламалы журналистиканың үйлесімі еді. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында ол саяси юмор мен сатирада белсенділік танытты. Красснер 1967 жылы Жастар халықаралық партиясының (Йиппилер) негізін қалаушылардың бірі болды, тіпті "Йиппи" сөзін оның ойлап тапқаны айтылады.»

Реалист

"Реалист" 1960-шы жылдары тұрақты түрде, ал 1970-шы жылдардың басында үзіліспен жарық көрді. 1966 жылы Красснер Уолли Вуд салған "Реалистердің" "Диснейленд Мемориалдық Оргиясы" атты даулы плакатын жариялады (кейін ол бұл атақты қара-ақ плакатты цифрлық түсті нұсқада да қолжетімді етті). Красснер "Коммунизмге қарсымын" деп жазылған қызыл, ақ және көк плакатты жариялады және "Реалист" журналының бірнеше данасына қоса жіберді. Ол сондай-ақ ФБР директоры Дж. Эдгар Гуверге "Берілген патриоттық плакаттан ләззат аласыздар деп үміттенемін" деген хатты жолдады. Красснердің ниеті – оны пошта арқылы әдепсіз материал жібергені үшін тұтқындау, бұл оның журналына жаңаша назар аударуға мүмкіндік берер еді. Бірақ қудалау болмағандықтан, ол көңілінен шықты. Красснердің ең танымал сатирасы – Уильям Манчестердің 1967 жылы жарық көрген "Президенттің өлімі" кітабына цензура салғаннан кейін жазылған "Кеннеди кітабынан алынып тасталған бөлімдер" мақаласы болды. Гротеск жанрдағы әңгіменің мән-жайында Линден Б. Джонсон Джон Ф. Кеннединің мәйітіндегі оқ жарақаты арқылы жыныстық қатынас жасаған деп суреттеледі. Эллиот Фельдманның айтуынша, "басты баспасөздің кейбір өкілдері және Вашингтондағы саяси сарапшылар, тіпті Пентагон құпия құжаттарымен танымал Дэниел Эллсберг та осы оқиғаның рас екеніне сенген". 1995 жылы "Adbusters" журналына берген сұхбатында Красснер: "Елдің түкпір-түкпіріндегі адамдар, тіпті бір сәт үшін болса да, президенттік некрофилия орын алды деп ойлады. Бұл жұмыс істеді, өйткені Джеки Кеннеди өзінің кітабына цензура салған арқасында көптеген адамдардың қызығушылығын оятып, күшті әсер етті. Мен жазған нәрсе – ЛБЖ-ның мінез-құлқы туралы метафоралық шындық, әдеби контексте ұсынылған, ал суреттердің шоқтығы болғандықтан, Вьетнам соғысын ақыл-есі дұрыс адамдар жүргізіп отыр деген пікірді жоққа шығарды" деді. 1966 жылы ол "Реалист" журналында "Американдық медициналық қауымдастырығының журналынан" алынған бір үзіндіні жариялады, бірақ оны түпнұсқа материал ретінде көрсетті. Мақалада пациенттердің ішектерінен табылған стақандар, теннис доптары және басқа да шетелдік заттар туралы мәліметтер келтірілген. Кейбіреулер оны бұзық ойлы деп айыптады, ал бір абонент: "Мен бұл мақаланы қатты жек көріп, қорқынышты деп таптым. Журналыңызбен не істейтініңізді білесіз деп үміттенемін" деп жазды. 1981 жылы ол "Тіл Фу туралы әңгімелер" атты сатирикалық әңгімесін жариялады, онда жапон-американдық Тіл Фудың оқиғалары әлеуметтік сатирамен үйлеседі. 1994 жылы ол өзінің өмірбаянын "Жауыздыққа ұшыраған, шектелмеген ақылдың жаңғырығы: контрмәдениеттегі жаман оқиғалар" деген атпен шығарды. 2009 жылдың шілдесінде City Lights Publishers "Кімнің әдепсіздік туралы айтуға құқығы бар?" атты сатирикалық эсселер жинағын жариялады, онда заманауи комедия мен саясаттағы және мәдениеттегі әдепсіздік талқыланады. Ол есірткі туралы үш жинақ жариялады. Алғашқы жинақ, "Жанға арналған марихуана әңгімелері" (1999) басқа авторлардың еңбектерін қамтиды және марихуана туралы. "Ақылға арналған психоделикалық саяхаттар" (2001) Красснердің өзі жазған және ЛСД туралы әңгімелерді жинақтайды. Үшіншісі, "Сиқырлы саңырауқұлақтар және басқа да әсерлер" (2004) Красснердің өзі жазған, онда сиқырлы саңырауқұлақтар, экстази, пейот, мескалин, ТГК, опиум, кокаин, аяуаска, белладонна, кетамин, ПЦП, СТП, "бақаның шырыны" және тағы да басқалары туралы мәліметтер бар.

Басқа қызмет түрлері

1962 жылы Красснер доктор Роберт Спенсермен анонимді сұхбат жүргізіп, оның заңсыз, бірақ қауіпсіз аборттарға қатысқандығын толық баяндады. Жарияланғаннан кейін, оған сұхбаттасқан адаммен байланысуды сұраған әйелдер көптеп қоңырау шалды. Кейін Красснер аборт жасау қылмысын тергейтін үкімді соттың алдына шақырылды. 1965 жылы ол Нью-Йорк еркін университетінде «Неліктен «Нью-Йорк Таймс» «Mad Magazine»-ден де көңілді» деген тақырыпта лекция оқыды. 1968 жылы Красснер «Жазушылар мен редакторлар соғыс салығына қарсы» атты үміткерлікке қол қойып, Вьетнам соғысына наразылық ретінде салық төлеуден бас тартуға міндеттенді. 1960 жылдары Красснер «Cavalier» және «Playboy» сияқты бірнеше ерлер журналына тұрақты үлес қосты. «Cavalier» Красснерді айына 1000 доллар төлеп, «Жылаңаш император» атты бағана жазуға шақырды. 1971 жылы Красснер Сан-Францискодағы ABC FM радиосының филиалы KSFX-те (кейін KGO FM) демалыс күндері радиодағы тұлға және диджей болып жұмыс істеді. «Румпелфорскин» атты псевдониммен ол мәдениет пен саясатты сатиралық тұрғыдан қарастырып, өз әтеизмін жариялады. Ол сондай-ақ «Mad» журналының алғашқы нөмірлеріне үлес қосты. Ол көбінесе стендап-комедия актері ретінде өнер көрсетті және 2005 жылғы «Аристократтар» деректі фильмінде суреттелгендердің бірі болды. Красснер сонымен қатар белгілі лектор болды және Старвуд фестивалі мен WinterStar симпозиумында жиі сөз сөйледі. 1998 жылы ол Рок-н-ролл Даңқы залында Уэви Грейвимен бірге «Мен сені биікке көтеруге асығам: 1965-1969 жылдарғы психоделикалық дәуір» атты көрмеде болды. Ол «The Nation», «AVN Online» және «High Times» басылымдарында мақалалар жазды. Сондай-ақ «The Huffington Post» және «The Rag Blog» блогында жазды. Красснер Патти Херст ісі және Симбиондық азаттық армиясы мен Федералдық тергеу бюросы (ФБР) арасындағы мүмкін байланыстар туралы жазды. Красснердің аяқтары Джон Леннон мен Йоко Ононың 1971 жылғы «Аяқтарыңды мәңгілікке көтер» фильмінде көрсетілді. Әнші Касс Эллиот Красснерді өте бағалады. 1968 жылы «Rolling Stone» журналына берген сұхбатында ол Красснерге өзінің жаңа жеке альбомына алғысөз жазуын тіледі. «Мен оны Тимоти Лиримен кездестірдім, - деді Эллиот, - мен бірден оның бүкіл санасы мен денесіне ғашық болдым, мен оның үшін барлығын істеймін. Ол - үмітсіз идеалист. Мен одан менің алғысөздерімді жазуын сұрадым, ол қуанып қалды. Ол маған не жазу керектігін сұрады. Мен «Иппилер туралы жаз, не басқа нәрсе туралы жаз, тек адамдардың оқығанын қалағаныңды жаз, бұл альбоммен байланысты емес» дедім.

Марапаттар

Красснер – «Плейбой» журналынан (сатира үшін) және Феминисттік партияның медиа-семинарынан (журналистика үшін) марапат алған жалғыз адам. Ол Амстердамдағы Cannabis Cup-та өткен Контрмәдениет Даңқы залына енгізілген алғашқы тірі адам болды. Ол сөз бостандығына деген адалдығы үшін Америкалық Азаматтық Бостандықтар Одағының Уппи (Аптон Синклер) сыйлығын алды, ал ФБР файлдарында ФБР оны «ессіз, шексіз есілген» деп сипаттаған. Джордж Карлин: «ФБР дұрыс айтты, бұл адам қауіпті – және күлкілі; және қажет». Сүйкімді «әйелдерді азат етуді қолдайтын» Пол Красснерге қош салайық, оның әйелдердің «осы мәселеде» юмор сезімін жоғалтып, оларды кемсітетін және ренжітетін әзілдерге енді күлмейтініне таңырған ашуымен: оның «Жедел қызылша» атты аэрозольдік плакатына, әйелдерді жек көретін Cavalier ерлер журналындағы бағанасына, заң шығарушылардың әйелдеріне қатысты зорлау туралы арманына, оның Күнә тартқандар мен Реалист монахтар туралы әңгімелеріне және ол кез келген ажырасқан Скарсдейлдік орта жастағы әкедей жиі көретін кішкентай қызына қош салайық. Пауыл сияқты, досына туған күніне сый ретінде түнде жезөкше сатып алатын немесе Пауыл сияқты, әйелдер қозғалысындағы адамдардың есімдерін әліпбилік тәртіппен тізімдейтін, әйелдерге қарсы емес екенін дәлелдеу үшін киім ауыстыру бөлмесіндегідей тізімдейтін ер адам – менің бауырлым екеніне мәңгілік қош салайық.

Жеке өмір және өлім

Красснер 1963 жылы Жанна Джонсонға үйленді және Холли есімді қызы болды. Кейін олар ажырасты.

Мақалалар

"Граучомен қышқыл саяхат". High Times (1981 жылғы ақпан), Сэр Бэкон блогынан алынды. "Сиырларды сою және алғашқы жидекті дәмдеу". New York Press, 16-том, 34-нөмір (2003 жылғы 19 тамыз). "Вивиан МакПиктің ісі". High Times (2004 жылғы 13 ақпан). "Стив Эрл: қағидаларынан айнымайтын". High Times (2004 жылғы 19 мамыр). "Ленни мен заң, тағы да бірге". High Times (2004 жылғы 10 маусым). "Протесттің мәні: бұрынғысы мен қазіргісі". High Times (2004 жылғы 2 шілде). "Кінәлау ойыны". Huffington Post (2005 жылғы 26 тамыз). "Жаңа бутқа табынушылардың өмірі". The Nation (2005 жылғы 29 тамыз). "Махаббат жазы: 40 жыл өткен соң". San Francisco Chronicle (2007 жылғы 20 мамыр). "Вуди Аллен Тунгу Фупен кездеседі" (2008 жылғы 11 қаңтар). Тунгу Фу ертегілері кітабының алғы сөзі. "Қуғыншылардың аң аулауы әлі біткен жоқ". High Times (2003 жылғы 24 желтоқсан). "Марихуана комиктерінің айқайы". High Times (2011 жылғы қазан).