Кіріспе
Ауғанстан провинциясы – Ауғанстан провинциясы. Герат (هرات) – Ауғанстанның отыз төрт провинциясының бірі, елдің батыс бөлігінде орналасқан. Бадгис, Фарах және Гор провинцияларымен бірге Ауғанстанның солтүстік-батыс аймағын құрайды. Оның бас қаласы және әкімшілік орталығы – Герат қаласы. Герат провинциясы шамамен 17 ауданға бөлінген және 2000-нан астам ауылды қамтиды. Оның халқы шамамен 3,780,000 адамды құрайды, бұл оны Кабул провинциясынан кейін Ауғанстандағы ең көп халқы бар екінші провинция етеді. Герат провинциясы батыста Иранмен және солтүстікте Түрікменстанмен шектесетін маңызды сауда аймағы болып табылады. Транс-Ауғанстан газ құбыры (TAPI) Түркіменстаннан Пәкістан мен Үндістанға дейін Герат арқылы өтуі күтілуде. Провинцияда екі әуежай бар: біреуі Герат қаласындағы Герат халықаралық әуежайы, екіншісі – Афғанстанның ең ірі әскери базаларының бірі болып табылатын Шиндэнд әуе базасы. Сондай-ақ, осы провинцияда Хари өзенімен суға толы Салма тоғаны орналасқан.
a province of Afghanistan
Herat (هرات) is one of the thirty four provinces of Afghanistan, located in the western part of the country. Together with Badghis, Farah, and Ghor provinces, it makes up the north western region of Afghanistan. Its primary city and administrative capital is Herat City. The province of Herat is divided into about 17 districts and contains over 2,000 villages. It has a population of about 3,780,000, making it the second most populated province in Afghanistan behind Kabul Province. The province of Herat shares a border with Iran in the west and Turkmenistan in the north, making it an important trading region. The Trans Afghanistan Pipeline (TAPI) is expected to pass through Herat from Turkmenistan to Pakistan and India in the south. The province has two airports, one is the Herat International Airport in the capital of Herat and the other is at the Shindand Air Base, which is one of the largest military bases in Afghanistan. The Salma Dam which is fed by the Hari River is also located in this province.
Тарих
Герат аймағы тарихи түрде Үлкен Хорасанның бір бөлігі болды, оны тікелей тахиридтер, одан кейін саффаридтер, саманидтер, ғазнавидтер, гүридтер, илхандықтар, тимуридтер, сафавидтер, хотакидтер, афшаридтер, дурранилер, қажарлар басқарды, содан кейін ол қазіргі Ауғанстан мемлекетінің құрамына кірді. 19 ғасырда британдықтар Оңтүстік Ауғанстаннан "Ұлы ойынның" аясында келді және 1838 жылы болған парсылардың қамал тастауы мен 1856 жылы қаланың басып алынуы кезінде ауғандарға көмектесті. Бұл Парсы немесе Ресейдің Оңтүстік Азияға ықпалын кеңейтуіне жол бермеу және, ең бастысы, Ұлы ойын аясында Үндістандағы британдық колонияны қорғау мақсатында жасалды. 1979 жылы Ауғанстанға кеңестік әскерлердің енуіне дейін провинциядағы жағдай тыныш болды. 1980-ші жылдардағы кеңес соғысы кезінде провинцияда бірнеше шайқастар болды және ол партизандық соғыс аймағы болып қала берді. Жергілікті моджахед командирі Исмаил Хан кеңестік үкіметке қарсы қарсылықты жетекшілік етті. Бұл 1989 жылы кеңестік әскерлердің толықтай шығарылуына дейін жалғасты. Кеңес әскерлері Ауғанстаннан кеткеннен кейін Исмаил Хан провинцияның губернаторы болды және 1995 жылы оңтүстіктен келген талибан күштері провинцияны басып алғанға дейін осы лауазымда қалды. 2001 жылдың соңында талибан құлатылып, Хамид Карзай басқаратын Карзай әкімшілігі құрылғаннан кейін Исмаил Хан қайтадан Гераттың губернаторы болды. Исмаил Хан халықтың бостандығын шектеуге тырысқаны және соғыс лорды ретінде тәуелсіз билеушіге айналып бара жатқаны туралы хабарлар тарағаннан кейін даулы тұлғаға айналды. 2004 жылы басқа соғыс лордтарының күштерімен болған қақтығыста оның ұлы Мирвайс Садық қаза тапты. Оған жауап ретінде орталық үкімет провинцияға жаңадан оқытылған Ауған ұлттық қауіпсіздік күштерін (ANSF) енгізе бастады. Исмаил Ханға министр болып, Кабулға көшіп өтуге бұйрық берілді. 2005 жылдан кейін Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштері (ISAF) Ауғанстан үкіметіне көмектесу үшін аймаққа келді. Олар Италиямен басқарылды. Провинцияның жергілікті халқына көмектесу үшін көпұлттық провинциялық қайта құру тобы (PRT) да құрылды. АҚШ Гератта консулдық ашты, ауған қауіпсіздік күштерін оқытты және мектептер мен емханалар салды. Герат НАТО-дан Ауғанстанға қауіпсіздік жауапкершілігін беруге көшкен алғашқы жеті аймақтың бірі болды. 2011 жылдың 21 шілдесінде ауған қауіпсіздік күштері НАТО-дан қауіпсіздікке жауапкершілікті толыққанды қабылдады. Осы оқиғада қорғаныс министрі Вардак жиналғандарға: "Елімізді қорғау және қауіпсіздігімізді өз қолымызға алу – біздің ұлттық міндетіміз", - деді. 2023 жылы Герат екі күшті жер сілкінісінен зардап шекті, олардың бірі 6,3 балдық, екіншісі – серпіліс болды. Жер сілкінісі салдарынан провинцияда 2800-ден астам адам қаза тауып, мыңдаған адам жарақат алды. Бұл 1998 жылдан бергі Ауғанстандағы ең ауыр жер сілкінісі деп есептеледі. Гератты бір апта ішінде тағы да 6,3 балдық жер сілкінісі шалды. Ол 2 адамның өмірін қиып, 150-ге жуық адамды жарақаттады.
Экономика
Облыс Ауғанстанның шафран өндірісінің 90%-ын құрайды (2014 жылы 12 миллион долларлық сала). 2015 жылы Дүниежүзілік банк Герат провинциясының шаруаларына шафран өсірудің тұрақты табыс көзін, ерлер мен әйелдерге жұмыс орындарын және мак өсіруге тәуелділікті азайтқанын атап өтті. Герат провинциясында қала құрылысының дамымағандығына байланысты халықтың шамамен 75%-ы ауылдық жерлерде тұрады, сондықтан экономикалық белсенділік негізінен ауыл шаруашылығы және бау-бақша өнімдеріне (шафран, кілем, зира, мәрмәр, жануар терісі және жүн) байланысты. Мәрмәр өндірісі және жеңіл өнеркәсіп экономиканың қалған бөлігін құрады. 2005 жылы туған балалардың 24%-ы білікті мамандармен қарсы алынса, 2011 жылы бұл көрсеткіш 25%-қа жетті.
Аудан бойынша халық саны
Облыс 16 ауданға бөлінген, оның ішінде 1000-нан астам ауыл бар. + Герат провинциясының аудандарыАудан орталығыХалық саныЖер аумағы (км²)Халық тығыздығыАуылдар саны және этникалық топтарАдрасқан 60 716 8 113 7 Көпшілігі пәштундар, аздаған фарсивандар (тажиктер). Чишти Шариф 26 838 1 626 17 Көпшілігі фарсивандар (аймақтар), аздаған пәштундар. Фарсы 34 676 2 194 16 Көпшілігі фарсивандар (аймақтар, тажиктер), аздаған пәштундар мен өзбектер. Гориан 101 878 7 934 13 Көпшілігі пәштундар, аздаған фарсивандар (тажиктер, аймақтар). Гулран 106 420 5 544 19 Көпшілігі пәштундар, аздаған фарсивандар (аймақтар) және түркімендер. Гузара 165 940 2 455 68 Фарсивандар (тажиктер) және пәштундар араласқан. Герат Герат 574 276 234 2 452 Көпшілігі фарсивандар (тажиктер), аздаған пәштундар, аздаған хазаралар, өзбектер, түркімендер және басқалар. Инджил/Энджил 276 479 896 308 Көпшілігі фарсивандар (аймақтар, тажиктер), аздаған пәштундар. Карух 72 530 2 123 34 Көпшілігі фарсивандар (аймақтар), аздаған пәштундар. Коһсан 61 513 2 688 23 60% пәштундар, 35% фарсивандар (тажиктер, аймақтар), 5% балучилер. Кушк 141 585 2 959 48 Көпшілігі фарсивандар (аймақтар), аздаған пәштундар, аздаған түркімендер. Кушки Куһна 51 682 1 817 28 55% тажиктер, 40% пәштундар, 5% хазаралар. Обе 85 836 2 427 35 Көпшілігі фарсивандар (аймақтар, тажиктер), аздаған өзбектер, аздаған пәштундар. Паштун Заргун 113 329 2 196 52 Көпшілігі фарсивандар (тажиктер, аймақтар), аздаған пәштундар. Шинданд Шинданд 202 395 15 760 13 Көпшілігі пәштундар, аздаған фарсивандар (тажиктер, аймақтар). Зинда Ян 64 569 2 542 25 Көпшілігі фарсивандар (тажиктер, аймақтар), аздаған пәштундар. Герат 2 140 662 55 869 38 58.7% фарсивандар (37.1% тажиктер, 21.6% аймақтар), 39.8% пәштундар, 1.3% өзбектер, 0.9% түркімендер, 0.2% хазаралар, 0.1% балучилер.
Спорт
Футбол Герат провинциясындағы ең танымал спорт түрі, ал соңғы жылдары крикет те күннен-күнге танымал болып келеді. Провинцияны ішкі жарыстарда Герат провинциясының крикет командасы көрсетеді. Ауғанстанның ұлттық спорты – бузкаши, сондай-ақ, аймақта тағы бірнеше спорт түрлері де ойналады.
Болашақ
2012 жылдың желтоқсанында Ауғанстан мен Италия "ұзақ мерзімді келісімге" қол қойды, оның құрамына Герат провинциясындағы инфрақұрылымдық жобаларға арналған 150 миллион еуролық жеңілдетілген несие қаражаты кірді. 2014 жылы Герат әуежайын жаңартуға бағытталған, шамамен 32 миллион АҚШ доллары көлеміндегі бірінші жеңілдетілген несие туралы келісімге қол жеткізілді. 2016 жылы Ауғанстан мен Италия Герат пен Чист-э-Шариф арасындағы 155 шақырымдық жол құрылысына арналған, шамамен 100 миллион АҚШ доллары көлеміндегі екінші жеңілдетілген несие келісімін жасады. Италия сондай-ақ Ирандағы Машад қаласына дейінгі теміржол байланысын аяқтау үшін шамамен 70 миллион АҚШ доллары көлеміндегі үшінші жеңілдетілген несие мүмкіндігін қарастыруға келісті. Азия даму банкі Герат пен Түрікменстан арасындағы теміржол құрылысының техникалық-экономикалық негіздемесін дайындау жұмыстарын жүргізуде.