Карл Якоб Буркхардт: Швейцар тарихшысы және мәдениет зерттеушісі
Jacob Burckhardt
Карл Якоб Буркхардт (1818-1897) – швейцар тарихшысы, Ренессанс мәдениетін зерттеуші. «Италия Ренессансының өркениеті» ең белгілі еңбегі. Тарихты жаңаша қарау.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариялық тарихшы (1818–1897)
Swiss historian (1818–1897)
Карл Якоб Кристоф Буркхардт (25 мамыр 1818 – 8 тамыз 1897) – өнер және мәдениет тарихшысы, сондай-ақ осы екі саланың тарихнамасындағы ықпалды тұлға. Ол мәдени тарихтың негізін салушылардың бірі ретінде белгілі. Зигфрид Гидион Буркхардтың жетістіктерін былай сипаттады: "Ренессанс дәуірінің ұлы ашқышы, ол алғаш рет дәуірді толығымен, оның сурет салу, мүсін және сәулетімен қатар, күнделікті өмірінің әлеуметтік институттарын ескере отырып қарастыру қажеттігін көрсетті". Оның ең танымал еңбегі – "Италиядағы Ренессанс өркениеті" (1860).
Carl Jacob Christoph Burckhardt (25 May 1818 – 8 August 1897) was a Swiss historian of art and culture and an influential figure in the historiography of both fields. He is known as one of the major progenitors of cultural history. Sigfried Giedion described Burckhardt's achievement in the following terms: "The great discoverer of the age of the Renaissance, he first showed how a period should be treated in its entirety, with regard not only for its painting, sculpture and architecture, but for the social institutions of its daily life as well." His best known work is The Civilization of the Renaissance in Italy (1860).
Өмір
Протестант дін қызметкерінің ұлы Буркхардт Базельде дүниеге келді, онда ол діни сан алу үмітімен теологияны оқыды; алайда Вильгельм Мартин Леберехт де Веттің ықпалымен дін қызметкері болмауды шешті. Ол әулеттік Буркхардт отбасының мүшесі болды. 1839 жылы бітіріп, Берлин университетіне тарих, әсіресе өнер тарихын – сол кездегі жаңа сала – зерттеуге барды. Берлинде ол Леопольд фон Ранкенің дәрістеріне қатысты, ол дереккөздер мен құжаттарға негізделген, жеке пікірлерге емес, тарихты құрметті академиялық ғылым ретінде қалыптастырған еді. 1841 жылдың бір бөлігін Бонн университетінде өнер тарихшысы Франц Теодор Куглердің басшылығымен оқыды, өзінің алғашқы кітабын – Die Kunstwerke der belgischen Städte (1842) – оған арнады. 1843 жылдан 1855 жылға дейін Базель университетінде, содан кейін Федералды политехникалық мектепте сабақ берді. 1858 жылы Базельге оралып, 1893 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін атқаратын профессорлық қызметін иеленді. 1886 жылдан бастап тек өнер тарихын оқыта бастады. Ол екі рет неміс университеттеріндегі профессорлық қызметтерді қабылдаудан бас тартты, 1867 жылы Тюбинген университетінде және 1872 жылы Берлин университетінде Ранке кафедрасында.
The son of a Protestant clergyman, Burckhardt was born in Basel, where he studied theology in the hope of taking holy orders; however, under the influence of Wilhelm Martin Leberecht de Wette, he chose not to become a clergyman. He was a member of the patrician Burckhardt family. He finished his degree in 1839 and went to the University of Berlin to study history, especially art history, then a new field. At Berlin, he attended lectures by Leopold von Ranke, the founder of history as a respectable academic discipline based on sources and records rather than personal opinions. He spent part of 1841 at the University of Bonn, studying under the art historian Franz Theodor Kugler, to whom he dedicated his first book, Die Kunstwerke der belgischen Städte (1842). He taught at the University of Basel from 1843 to 1855, then at the Federal Polytechnic School. In 1858, he returned to Basel to assume the professorship he held until his retirement in 1893. He started to teach only art history in 1886. He twice declined offers of professorial chairs at German universities, at the University of Tübingen in 1867 and Ranke's chair at the University of Berlin in 1872.
Жұмыс
Бёркхардттың тарихи жазбалары өнердің тарихты зерттеудегі маңыздылығын анықтауға үлкен үлес қосты; шын мәнінде, ол «өнер тарихының негізін қалаушыларының» бірі, сонымен қатар мәдени тарихты түпнұсқалық жасаушылардың бірі болды. Джон Лукацқа қарсы, Бёркхардт 19-ғасырдағы «тарих – өткен саясат, ал саясат – қазіргі тарих» деген тар көзқарастан жоғары көтерілген алғашқы тарихшылардың бірі деп айтқан Лайонел Госсман, өнердің, әдебиеттің және сәулет өнерінің маңыздылығын тарихты зерттеудің негізгі көзі ретінде баса көрсеткенде, Бёркхардт (кейінгі голландиялық мәдени тарихшы Йохан Хуйзингамен ортақ) өзін француз романтикалық тарихшысы Жюль Мишеле дәстүрінде жұмыс істеп жүргенін сезінген. Бұл кітапта мүсіншілік пен сәулет өнері, сондай-ақ сурет салу қарастырылып, Италиядағы өнер саяхатшылары үшін таптырмас нұсқаулыққа айналды. Бастапқы басылымның шамамен жартысы Ренессанс өнеріне арналған. Одан кейін Бёркхардттың ең танымал екі еңбегі жарық көрді: 1860 жылы жарық көрген «Die Cultur der Renaissance in Italien» («Италиядағы Ренессанс мәдениеті») (С.Г.С. Миддлмордың ағылшын тіліне аудармасы, 2 томдық, Лондон, 1878 ж.) және 1867 жылы жарық көрген «Geschichte der Renaissance in Italien» («Италиядағы Ренессанс тарихы»). «Италиядағы Ренессанс мәдениеті» 19 ғасырда итальяндық Ренессанстың ең ықпалды түсіндірмесі болды және бүгінгі күнге дейін кеңінен оқылып келеді. Осы еңбегімен байланысты, Бёркхардт «заманауилық» терминін нақты анықталған академиялық контексте қолданған алғашқы тарихшы болуы мүмкін. Бёркхардт Ренессансты өнер, философия және саясатты біріктіретін құбылыс ретінде түсіндірді және ол «заманауи адамды» қалыптастырды деп сақты. «Тарих және тарихшылар туралы ойлар» Бёркхардттың 1865 және 1885 жылдар аралығында Базель университетінде оқыған тарих бойынша лекцияларының негізінде жазылған. Бұл еңбекте ол батыс өркениетінің барлық кезеңін қамтитын оқиғаларға қатысты өз түсініктері мен интерпретацияларын ұсынады, оның ішінде орта ғасырлар, 1450 жылдан 1598 жылға дейінгі тарих, 17 және 18 ғасырлардың тарихы бар.
Burckhardt's historical writings did much to establish the importance of art in the study of history; indeed, he was one of the "founding fathers of art history" but also one of the original creators of cultural history. Contra John Lukacs, who has argued that Burckhardt represents one of the first historians to rise above the narrow 19th century notion that "history is past politics and politics current history," Lionel Gossman claims that in stressing the importance of art, literature, and architecture as a primary source for the study of history, Burckhardt (in common with later Dutch cultural historian Johan Huizinga) saw himself as working in the tradition of the French romantic historian Jules Michelet. which covered sculpture and architecture, and painting, became an indispensable guide to the art traveller in Italy. About half of the original edition was devoted to the art of the Renaissance. This was followed by the two books for which Burckhardt is best known today, his 1860 Die Cultur der Renaissance in Italien ("The Civilization of the Renaissance in Italy") (English translation, by S. G. C. Middlemore, in 2 vols., London, 1878), and his 1867 Geschichte der Renaissance in Italien ("The History of the Renaissance in Italy"). The Civilization of the Renaissance in Italy was the most influential interpretation of the Italian Renaissance in the 19th century and is still widely read. In connection with this work Burckhardt may have been the first historian to use the term "modernity" in a clearly defined, academic context. Burckhardt understood Renaissance as drawing together art, philosophy and politics, and made the case that it created "modern man". "Judgments on History and Historians" is based on Burckhardt's lectures on history at the University of Basel between 1865 and 1885. It provides his insights and interpretation of the events of the entire sweep of Western Civilization from Antiquity to the Age of Revolution, including the Middle Ages, History from 1450 to 1598, the History of the Seventeenth and the Eighteenth Centuries.
Саясат
Беркхардттың тұлғасында итальяндық Ренессанстың білгір және әлемдік саяхатшысы мен швейцариялық кальвинизмнің сақтықпен дамыған өкілі арасында керіспірлік бар, оны ол дін қызметі үшін жан-жақты зерттеген. Ол өмірінің көп бөлігін өткізген Швейцарияның саяси жүйесі 19 ғасыр Еуропасымен салыстырғанда әлдеқайда демократиялық және тұрақты болды. Швейцариялық болғандықтан, Буркхардт неміс ұлтшылдығына және неміс мәдени және интеллектуалдық басымдығына теріс қарады. Ол өз заманындағы Еуропадағы қарқынды саяси және экономикалық өзгерістерді жақсы білді және лекцияларында мен жазбаларында Өнеркәсіптік революция, сол кездегі Еуропадағы саяси дүрбелеңдер, еуропалық ұлтшылдық пен милитаризмнің күшеюі туралы ойларын білдірді. Оқиғалар оның 20 ғасырдағы апатты болашаққа жасаған болжамын толыққанды растады, онда зорлық-зомбылыққа құмар демагогтар ("қорқынышты қарапайымдастырушылар") маңызды рөлдер атқарды. Өмірінің соңғы жылдары Буркхардт демократияға, жекелеген адамгершілікке, социализмге және өмірінде танымал болған көптеген идеяларға көңіл бөлмеді. Ол бір ғасырдан астам бұрын "Мемлекет саясат, соғыс және басқа да жоғары мақсаттар үшін, сондай-ақ "жетістіктер" үшін қарызға түседі. Болашақ осы қатынасты мәңгілікке дейін сақтайды деген болжам бар. Мемлекет саудагерлер мен өнеркәсіпшілерден несиені қалай пайдалану керектігін үйренді; ол ұлтты ешқашан банкротқа жібермеуге шақырады. Барлық алаяқтардың қатарында мемлекет енді бас алаяқ ретінде тұр" деп атап өткен.
There is a tension in Burckhardt's persona between the wise and worldly student of the Italian Renaissance and the cautious product of Swiss Calvinism, which he had studied extensively for the ministry. The Swiss polity in which he spent nearly all of his life was a good deal more democratic and stable than was the norm in 19th century Europe. As a Swiss, Burckhardt was also cool to German nationalism and to German claims of cultural and intellectual superiority. He was also amply aware of the rapid political and economic changes taking place in the Europe of his day and commented in his lectures and writings on the Industrial Revolution, the European political upheavals of his day, and the growing European nationalism and militarism. Events amply fulfilled his prediction of a cataclysmic 20th century, in which violent demagogues (whom he called "terrible simplifiers") would play central roles. In later years, Burckhardt found himself unimpressed by democracy, individualism, socialism and a great many other ideas fashionable during his lifetime. He also observed over a century ago that "the state incurs debts for politics, war, and other higher causes and 'progress' The assumption is that the future will honor this relationship in perpetuity. The state has learned from the merchants and industrialists how to exploit credit; it defies the nation ever to let it go into bankruptcy. Alongside all swindlers the state now stands there as swindler in chief".
Мұра
Ол қайтыс болғаннан кейін, 1898 жылы оның құрметіне медаль дайындалды, оны швейцариялық гравер Ханс Фрей (1868-1947) жасаған. 1869 жылы 24 жасында Базельде классикалық филология профессоры болып тағайындалған Фридрих Ницше Буркхардтқа әдемірең қарайтын және оның кейбір лекцияларына қатысқан. Екеуі де Артур Шопенгауэрді құрметпен еске алған. Ницше Бёркхардт өзінің "Трагедияның тууы" атты еңбегіндегі тезисімен келіседі деп сенді, яғни грек мәдениеті қарама-қарсы "Аполлондық" және "Дионисийлік" тенденциялармен анықталған. Ницше мен Бёркхардт бір-бірінің зияткерлік әңгімелесінен ләззат алды, тіпті Бёркхардт Ницшенің дамитын философиясынан қашықтап жүрді. Олардың бірнеше жыл бойы жазған хаттары жарияланды. Бёркхардттың шәкірті Генрих Вёльфлин Базель университетінде оның орнын 28 жасында басады. Өз кезегінде, Вёльфлиннің ізбасары Вернер Каэги өзінің өмірін Бёркхардттың алты томдық ақыл-ой өмірбаянын аяқтауға арнады, сонымен қатар голландтық мәдениет тарихшысы Йохан Хьюзинганың еңбектерін неміс тіліне аударды. Госсман: "Каэги мен Хьюзинга арасындағы кең ауқымды хат алмасу Хьюзинга мен Бёркхардттың мұрасын алған адам арасындағы жақын зияткерлік және жеке қарым-қатынастың куәсі болып табылады" деп мәлімдеді. 2018 жылы Британ академиясы Бёркхардттың екі жүз жылдығына арналған халықаралық конференция өткізді. Бұл конференция Ренессанс кезеңін зерттеуші ғалымдар мен Бёркхардттың өзіне Швейцария тарихшысының мақсаттарын, сондай-ақ "Италия Ренессансы" терминінің қазіргі замандағы дұрыстығы мен пайдалылығын зерттеуді тапсырды. Бёркхардт Швейцарияның мың франк банкнотасында бейнеленген.
After his death, a medal was commissioned in his honour in 1898, which was made by the Swiss engraver Hans Frei (1868 1947). Friedrich Nietzsche, appointed professor of classical philology at Basel in 1869 at the age of 24, admired Burckhardt and attended some of his lectures. Both men were admirers of the late Arthur Schopenhauer. Nietzsche believed Burckhardt agreed with the thesis of his The Birth of Tragedy, that Greek culture was defined by opposing "Apollonian" and "Dionysian" tendencies. Nietzsche and Burckhardt enjoyed each other's intellectual company, even as Burckhardt kept his distance from Nietzsche's evolving philosophy. Their extensive correspondence over a number of years has been published. Burckhardt's student Heinrich Wölfflin succeeded him at the University of Basel at the age of only 28. In turn, Wölfflin's successor, Werner Kaegi, devoted his life's work to completing a six volume intellectual biography of Burckhardt, in addition to translating the work of pioneering Dutch cultural historian Johan Huizinga into German. Gossman has argued that, "The extensive correspondence between Kaegi and Huizinga is evidence of the close intellectual and personal relation between Huizinga and the man who felt he had inherited the mantle of Burckhardt." In 2018, the British Academy hosted an international conference on the occasion of Burckhardt's bicentenary. This conference tasked an interdisciplinary team of scholars of Renaissance studies as well as of Burckhardt himself to interrogate both the Swiss historian’s own agenda as well as the contemporary validity and helpfulness of the label ‘Italian Renaissance’. Burckhardt was featured on the Swiss thousand franc banknote.