Кіріспе

Швейцариядағы көл

Невшатель көлі (ағылш. Lake Neuchâtel; немісше. Neuenburgersee) – негізінен Швейцарияның француз тілінде сөйлейтін Романдия аймағында орналасқан көл. Көл көбінесе Невшатель кантонында жатыр, бірақ Во, Фрибург және Берн кантондарымен де ортақ. Ол Үш көл аймағының (французша: Pays des Trois Lacs, немісше: Drei Seen Land) көлдерінің бірі, Биль/Биен және Морат/Муртен көлдерімен бірге. 218,3 шаршы километр ауданымен Невшатель көлі – Швейцарияда толығымен орналасқан ең үлкен көл және Еуропадағы 59-шы ең үлкен көл. Оның ұзындығы 38 километр, ал ең кең жері 8 километр. Көлдің беті теңіз деңгейінен 429 метр биіктікте, ал ең терең жері 153 метр. Көлдің жалпы су көлемі 53,3 миллиард куб метр. Көлдің су жиналатын алабы шамамен 2600 шаршы километр, ал ең биік нүктесі – Шассерон тауы (1607 метр).

География

Нойшатель көлі Швейцарияның жазық таулы аймағындағы Юра тауларының етегінде орналасқан. Көбінесе француз тілінде сөйлейтін Швейцария-Романде аймағында, ол төрт кантонның аумағымен шектеседі: Нойшатель, Во, Фрибург және Берн. Көлге Тиле және Брой каналы сияқты негізгі салалар құяды, олар оны Морат көлімен байланыстырады. Ол Тиель каналы (немісше: Zihlkanal) арқылы Биль көліне ағып кіреді. 19 және 20 ғасырлардағы Юра суын реттеу жұмыстарынан кейін, ол Морат көлімен бірге Аре өзенінің суларын Бель көліне құятын компенсациялық бассейн қызметін атқарады. Шындығында, егер Бель көлінің деңгейі тым көтерілсе, ағын тоқтауы немесе тіпті кері бағытта ағуы мүмкін. Нойшатель көлінің ұзындығы шамамен 38 км, ал максималды ені 8 км. Ең терең жері 153 м, ал сыйымдылығы шамамен 5.3 млрд. м³ құрайды. Женева және Констанс көлдері көрші елдермен бөлісетінін ескерсек, бұл Швейцария аумағында толығымен орналасқан ең үлкен көл. 2021 жылдың жазында Нойшатель көлі Еуропаның құрлықтағы кең аумақтағы су тасқынынан кейін тарихи ең жоғары деңгейге жетті.