Кіріспе
Мауи Кула ауданы – Мауи, Гавайи штатының ауданы және халық санағы бойынша белгіленген жері (CDP). Ол Мауидің жоғарғы аймағын, Халеакала тауының батыс беткейлерін қамтиды. Көптеген тұрғын үйлер теңіз деңгейінен шамамен 610-1220 метр биіктікте орналасқан. Бұл аудан әдетте ыстық және көтеріңкі жағалау аймақтарынан ерекшеленеді. 2020 жылғы халық санағы бойынша Кула CDP-нің халқы 6 942 адамды құрады.
Kula is a district and census designated place (CDP) of Maui, Hawaii. It stretches across Upcountry Maui, the western facing slopes of Haleakalā. Most residential areas lie between about in elevation. The district is distinct from the generally hotter and busier coastal areas. The population of the Kula CDP at the 2020 Census was 6,942,
Сипаттама
Кула шамамен солтүстіктегі Халеакала тас жолынан (Гавайидің 37-жолы) оңтүстіктегі Кеокеаға дейін – 20°47'32" N, 156°19'37" W координаталарында шамамен 16 миль (26 км) арақашықтықта орналасқан. Үстіңгі Кула деп аталатын, көбінесе ауылдық аймақ, Төменгі Куладан (оңтүстік-шығысқа қарай) және Кула тас жолы бойында тығыз орналасқан халықпен қамтылған аймақты қамтиды. «Кула» сөзі гавай тілінде «ашық шалғындықтар» деген мағынаны білдіреді. Мауи аралында Кула – ежегі Гавайидің 12 «негізгі» ауданының (moku) бірі. Кула ауданы аралдағы ең үлкені болып табылады, ол құрғақ жағалау аймақтарынан бастап үш ірі ранчоның (Халеакала, Эревхон және Улупалакуа) ылғалды, биік жайылымдық жерлеріне дейін, Халеакаланың беткейлерінің шамамен жартысына дейін созылады. Ол Кеокеадан Макаооға дейін таралады, мұнда Шығыс Мауидің жаңбырлы ормандары басталады. Халеакаланың жаңбыр көлеңкесі деп аталатын, басым ылғалды желдерден алыс орналасқан Мауидің төменгі бөлігі кең, құрғақ кеңістіктерден тұрады, онда жерді өңдеуге мүмкіндік шектеулі. Бұл аймақ құрғақ, шөл сияқты ашық далалардан тұрады, ол жасанды түрде суарылатын Кихеиден ішкі жаққа қарай созылады және вулканның беткейлерінде шамамен 1000 фут (305 м) биіктікке дейін киаве ағаштарымен жабылған. Бұл аймақ пен тау беткейлерінің жоғарғы бөлігі арасында, әсіресе тік Вайполи және Поли Поли жолдарында көкөніс және жеміс-жидек егістері үшін кең, ашық жерлер бар. Климаттың қолайлы болуынан жылына үш-төрт рет өнім алуға болады. 1906 жылы аумақтық заң шығарушы орган алғаш рет саяси құрылымды құрғанда, ол тек екі деңгейлі үкіметті – штатты және округті белгіледі. Осының салдарынан Гавайи қалаларының нақты шекаралары немесе «қала шекаралары» жоқ. Сондай-ақ, Мауи округі сайлаулары үшін ресми округ шекаралары да белгіленбеген.
Жоғарғы Кула
Бұралып өтетін Халеакала тас жолы, Пукаланидегі Кула тас жолымен қиылысынан бастап, Жоғарғы Куланың солтүстік шегін шартты түрде белгілейді. Жоғарғы жол (Кекаулик проспектісі), сондай-ақ 377 мемлекеттік тас жолы деп аталады, әдетте жасыл жайылымдар мен күміс евкалипт ағаштарынан (және көктемнің соңында көк жакаранда ағаштарынан) өтеді, бұл төмендегі қант плантацияларына кері келген нәрсе. Кула лоджасынан өтетін жол кенеттен Халеакала ұлттық паркіне қарай жоғары көтеріледі, ал Жоғарғы Кула аймағы Кекаулик проспектісінің айналасында орналасқан. Бес шақырымдай төмен түсіп, Кула тас жолымен қайта қосылып, Райс паркіне жақын жерге және одан әрі оңтүстіске қарай Кеокеаға барады. Кекаулик бойында Kула ботаникалық бағы мен Али Кула лаванда шаруашылығынан басқа коммерциялық құрылыстар өте аз. Көкөніс және гүл бақшалары шағылысқан тас жолдың бойында орналасқан, өйткені фермерлер аймақтың ерекше жағдайларын – кең ашық кеңістік, құнарлы топырақ, ылғалды бұлттар мен сүзілген тропикалық күннің артықшылықтарын пайдаланады. Жаңа үйлер аймақтың орташа климаты мен төмендегі аралдың екі жағалауын көре алатын көріністерінен пайдаланып, шашырап орналасқан. Кеокеада Кула ауруханасы жолдың үстіндегі төбеде орналасқан. 1909 жылы салынған және бастапқыда туберкулезді емдеуге арналған санаторий болған Кула ауруханасы қазіргі уақытта қауымға жедел жәрдем ауруханасы ретінде қызмет етеді. Куланың оңтүстік шетінде бір кезде 700-ден астам иммигрант жұмысшылар мен фермерлер тұрған, гүлденген қытай қауымы болды. Қазіргі уақытта аймақ әртараптанған, бірақ Кеокеада әлі де қытай отбасыларына тиесілі екі дүкен, жанармай құю станциясы және сәнді кофехана бар. Кеокеадан шамамен бір шақырымдай ары, Кула тас жолының (немесе 37-ші тас жолының) 18 және 19 шақырымдық белгілері арасында Мауидің бұрынғы тұрғыны Сунь Ятсенге арналған округтік парк орналасқан, ол "Қытайдың заманауи әкесі" деп аталады. Ол 19 ғасырдың соңында ағасы Сунь Мэймен бірге осы аймақта өскен. Ол Қытайдың соңғы династиясын құлатқан және 1912 жылы Қытай Республикасын құрған революцияға жетекшілік етті. Жоғары жағалаудағы тұрғындар теңіз жағалауына баратындай, жағалауға жақын тұратындар кейде салқынырақ ауа-райын сезіну үшін Жоғарғы Кулаға барады, онда қыста камин қажет болуы мүмкін. Халық арасында кең таралған мақал: "Кулада салқын".
Төменгі кула
Төменгі Кула аралдың ландшафтына үстемдік ететін және Куланың фонды болып табылатын ұйықтап жатқан жанартау Халеакаланың батыс беткейінде, шамамен теңіз деңгейінен бірқатар биіктікте орналасқан. Бұрынғы Төменгі Кула жолындағы Пулеху, Вайакоа, Омаопио және Кеокеа сияқты есімдері бар қауымдардың әрқайсысының этникалық қоныстану тарихы ерекше. XIX ғасырдың аяғында осы аймаққа қант плантацияларымен еңбек шарты жасасқан португалдар мен қытайлықтар көшіп келді. Кейіннен, осы жердің құнарлы топырағына тартылып, жапондық шаруалар қоныстанды. Олар содан бері көкөніс өндірісімен айналысып келеді. Шындығында, Калифорниядағы алтын асыру кезінде Кула фермерлері соншама көп картоп жібергендіктен, бұл жер "Ну Калепони" деп аталды – гавай тілінде "Жаңа Калифорния" деген мағынаны білдіреді. Осы шаруашылық дәстүрі бүгінге дейін сақталған, тіпті соңғы екі онжылдықта пайда болған "әуесқой фермерлер" мен олардың шаруашылықтарында да. Кула өте танымал пияз, салат, картоп, джикама, помидор, сәбіз, гүлді капуста және кәдімгі капуста өсіреді. Бұл аймақ штаттағы кескіш гүлдердің де маңызды көзі болып табылады. Гавайиде өсірілетін протеяның көп бөлігі, сондай-ақ лейлерде қолданылатын гвоздиканың дерлік барлығы Куладан келеді. Төменгі Кула 1964 жылы Кула тас жолы салынып біткенге дейін аймақты кесіп өткен ескі округтік – Төменгі Кула жолының төңірегіндегі аумақтарды қамтиды. Ескі, ирек жол Пукалани мен Кеокеа арасындағы түзу, қазіргі тас жолды бірнеше рет қиып өтеді. Шамамен 50 жыл өткеніне қарамастан, тас жол бойында аз ғана кәсіпорын бар, ал ескі жолда ауылдық қауымдарға қызмет көрсететін, соның ішінде тарихи шіркеулер сияқты қалыпты мекемелер орналасқан. Қасиетті Рух католик шіркеуі ерекше сегізбұрышты пішінге және қолмен ойылған алтарьға ие. Оның мұнарасы Халеакаланың беткейіндегі маңызды нысан болып табылады және төмендегі Орталық Мауидің көп бөлігінен көрінеді. Ол 1894 жылы португал иммигранттарымен салынған. Соңғы онжылдықта Төменгі Куланың көркем көріністері мен салқын климаты жаңа түрдегі тұрғындарды қызықтырды. Ауыл шаруашылығы жерлері үлкен үйлері бар "әуесқой үйлер" үшін бөлінеді. Ескі Төменгі Кула жолының маңындағы үйлер тығыздалып келеді. Кула аймағындағы одан әрі дамудың басты шектеуі – судың жеткіліксіздігі. Бұл негізгі ресурс аймақтың тұрақтылығы үшін өте маңызды. Upcountry Community Plan ауыл шаруашылығын сумен қамтамасыз етуге және Гавайилік жерлер жобасына ең жоғары басымдық береді.
Жерді пайдалану
Куланың ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы бойынша берік дәстүрі бар, екіншісі тұрғын аймақтарының жоғары жатқан жерлерінде дамыған. Шындығында, Макаоода ("орман шеті" деген мағынада) осы мал шаруашылығы қызметінен туындаған паниоло (ковбой) атмосферасы жиі еске алынады. Мауи пиязы көбінесе Куланың төменгі бөлігінде (37-ші тас жолдан төмен) өседі. Сонымен қатар, күзде пісетін шафран жемісімен де әйгілі; олардың көп бөлігі Пулехуики аймағында орналасқан. Кула жерінде салат, капуста және түрлі шөптер де өсіріледі. Кула саудаға арналған протеяның көптеген сорттарымен де танымал.
Білім
Гавайи білім беру департаменті мемлекеттік мектептерді басқарады. Кула бастауыш мектебі Кула ауданында орналасқан. 1964 жылдың қыркүйегінде ашылған бұл мектеп Кеалахоу, Кеокеа, Макэна және Улупалакуа мектептерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. Калама орта мектебі – аймақтың орта мектебі.