Соқыр балық - хаддок сипаттамасы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Балық түрлері балық

Минтай (Melanogrammus aeglefinus) – Gadidae тұқымдасына жататын тұзды суда тіршілік ететін сүйекті балық. Бұл Melanogrammus туысының жалғыз түрі. Ол Солтүстік Атлант мұхитында және оған іргелес теңіздерде кездеседі, онда балық шаруашылығы үшін маңызды түр, әсіресе Солтүстік Еуропада, онда оны жаңа, мұздатылған және темекіленген күйінде сатады; темекіленген сорттарына финн хаддиі және Арброат смоки жатады. Басқа да темекіленген түрлеріне, ірі минтайдың терісімен бірге емен ағашының түйірлерінде түткізілген, сүйексіз филесі кіреді.

Сипаттама

Оның аузы салыстырмалы түрде кішкентай, көзден төмен қарай созылмайды; бетінің төменгі профилі түзу, жоғарғы профилі сәл дөңгелектенген, бұл оның мұрнына тән үшбұрышты пішін береді. Жоғарғы жақ төменгі жақтан Атлантикалық трескадан да жоғары шығып тұрады. Жамбасында кішкентай сезімтал мүшесі (барбел) бар. Оның үш арқа қанаты бар, біріншісі үшбұрышты пішіндес, ал бұл арқа қанаттарында біріншісінде 14-17 қанат сәулесі, екіншісінде 20-24 қанат сәулесі, үшіншісінде 19-22 қанат сәулесі бар. Сонымен қатар, екі анальді қанаты бар, олардың біріншісінде 21-25 қанат сәулесі, екіншісінде 20-24 қанат сәулесі бар. Жамбас қанаттары кішкентай, ал бірінші қанат сәулесі созылған. Балық денесінің жоғарғы жағы қара сұр қоңырдан қараға дейін өзгереді, ал төменгі бөлігі бозғылт ақ түсті болады. Оның денесінде ақшыл түске қарама-қарсы келетін және кеуде қанаттарынан сәл қисайған қара бүйірлік сызық бар. Сондай-ақ, оның денесінде бүйірлік сызық пен кеуде қанатының арасында орналасқан ерекше овалды қара дақ, кейде "шайтанның баспа іздері" деп аталатын дақ бар. Бұл белгі грек тіліндегі "melanos" ("қара") және "gramma" ("әріп немесе сигнал") сөздерінен шыққан Melanogrammus туысының атына себеп болды. Личинка кезеңінде, балықтардың негізгі тамағы - балық тұқымдас балықтардың жетілмеген сатысы және ұзындығына дейін жететін пелагикалық дер кезіндегі шабақтары. Олар қоныстану кезеңіне жеткеннен кейін, бентостық омыртқасыздар маңыздырақ болады, бірақ олар крил сияқты пелагикалық организмдермен де қоректенеді, алайда өскен сайын бентостық омыртқасыздар олардың тамақтануының үлкен бөлігін құрайды. Ересек балықтар құмшабақ, Trisopterus esmarkii, американдық камбала, гоби, еуропалық шпрот және Атлантикалық сельдь, сондай-ақ капелин, күміс мерлуза, американдық балық және аргентиналық балықтармен қоректенеді. Сонымен қатар, ұлулар, теңіз кірпісі, жұлдызшалар және құрттар да маңызды жем болып табылады. Бұл балықтардың таралуы оңтүстікке қарай кеңейеді және балықтардың биомассасына әсер етеді, бірақ балық аулаудан болатын өлім-жітім жоғары болғандықтан, олардың жаңаруы популяцияға ұзақ мерзімді әсер етпейді. Жалпы алғанда, 1960 жылдардың басынан 1980 жылдардың басына дейін Атлантикалық треска және балық аулау сияқты орташадан жоғары жаңару болды, бұл гадоидтық жарылыс деп аталды. 1999 жылы жаңару қарқыны жоғары болды, бірақ содан бері жаңару деңгейі өте төмен. Аналық құрт, енді ұрықтанған жұмыртқаларымен, тресканы немесе трескаға ұқсас балықты, мысалы, балықты табады. Содан кейін құрт, метаморфозға ұшырағанда, балықтың жаңқаларына жабысады және артқы жағында жұмыртқалар тізбегі бар, иілген денеге айналады. Құрттың алдыңғы бөлігі балықтың денесіне еніп, оның жүрегінің артқы бөлігіне жетеді. Мұнда, балықтың қан айналымы жүйесіне терең сіңген паразиттің алдыңғы бөлігі ағаш бұтақтары сияқты дамиды және негізгі артерияға жетеді. Осылайша құрт балықтың қанынан қоректік заттарды сіңіріп алады және жаңа ұрпақты суға жібергенше, балықтың жаңқасының астында жасырынып қалады. 1862 жылы Теодор Николас Гилл Melanogrammus туысын құрды, оның жалғыз түрі M. aeglefinus болды. Melanogrammus туысының аты "қара сызық" дегенді білдіреді, бұл түрдің қара бүйірлік сызығына сілтеме. Түрлік аты Францияда және Англияда қолданылатын "Egrefin" және "Eglefin" жергілікті аттарының латыншасы болып табылады.

The haddock has the elongated, tapering body shape typical of members of the cod family. It has a relatively small mouth which does not extend to below the eye; with the lower profile of the face being straight and the upper profile slightly rounded, this gives its snout a characteristic wedge shaped profile. The upper jaw projects beyond the lower more so than in the Atlantic cod. There is a rather small barbel on the chin. There are three dorsal fins, the first being triangular in shape and these dorsal fins have 14 to 17 fin rays in the first, 20 to 24 in the second, and 19 to 22 in the third. There are also two anal fins and in these there are 21 to 25 fin rays in the first and 20 to 24 fin rays in the second. The pelvic fins are small with an elongated first fin ray. The upper side of the haddock's body varies in colour from dark grey brown to nearly black while the lower part of the body is dull silvery white. It has a distinctive black lateral line contrasting with the whitish background colour and which curves slightly over the pectoral fins. It also has a distinctive oval black blotch or ‘thumbprint’, sometimes called the "Devil's thumbprint", which sits between the lateral line and the pectoral fin, a feature which leads to the name of the genus Melanogrammus which derives from Greek "melanos" meaning "black" and "gramma" meaning letter or signal. In their larval stages, haddock mainly feed on the immature stages of copepods and the pelagic post larvae up to in length prey on krill, Larvaceans, decapod larvae, copepods and on small fish. Once they have reached the settled, demersal, post larval stage, benthic invertebrates become increasingly important although they still feed on pelagic organisms such as krill, however the benthic invertebrates form an increasing part of their diet as they grow. Adults prey on fish such as sand eels, Trisopterus esmarkii, American plaice, gobies, European sprat, and Atlantic herring, as well as capelin, silver hake, American eels and argentines. Shellfish, sea urchins, brittlestars and worms are also important prey, The haddock stock periodically has higher than normal productivity; for example in 1962 and 1967, and to a lesser extent, 1974 and 1999. These result in a more southerly distribution of the fish and have a strong effect on the biomass of the spawning stock, but because of high fishing mortality, these revivals do not have any lasting effect on the population. In general, there was above average recruitment from the 1960s up to the early 1980s, similar to recruitment for Atlantic cod and whiting, this has been called the gadoid outburst. There was strong recruitment in 1999 but since then, the recruitment rate has been very low. The female worm, with her now fertilized eggs, then finds a cod, or a cod like fish such as a haddock or whiting. There, the worm clings to the gills while it metamorphoses into a plump, sinusoidal, wormlike body, with a coiled mass of egg strings at the rear. The front part of the worm's body penetrates the body of the cod until it enters the rear bulb of the host's heart. There, firmly rooted in the cod's circulatory system, the front part of the parasite develops like the branches of a tree, reaching into the main artery. In this way, the worm extracts nutrients from the cod's blood, remaining safely tucked beneath the cod's gill cover until it releases a new generation of offspring into the water. In 1862 Theodore Nicholas Gill created the genus Melanogrammus with M. aeglefinus as its only species. The generic name Melanogrammus means "black line", a reference to the black lateral line of this species. The specific name is a latinisation of the vernacular names “Egrefin” and “Eglefin”, used in France and England.

Балық шаруашылығы

Аңғалдақ жыл бойы даниялық ау желілері, траулерлер, ұзын желілер және желкендік торлар сияқты құралдарды пайдалана отырып ауланады және көбінесе балық, минтай сияқты басқа түпкі балықтармен бірге ауланады. Атлантика мұхитының шығысындағы негізгі балық аулау аймақтары Баренц теңізі, Исландия, Фарер аралдары, Солтүстік теңіз, Кельт теңізі және Ла-Манш бұғазында орналасқан. 1980-2017 жылдар аралығында Атлантиканың шығысындағы аулау көлемі 200-350 мың тонна шамасында ауытқып келді. 1980 жылдары аулаудың ең үлкен бөлігі Рокэллден алынды, бірақ 2000 жылдан бастап аулаудың көп бөлігі Баренц теңізінде жүзеге асырылады. Атлантиканың шығысындағы барлық қорлар ICES (Теңізді зерттеулер жөніндегі халықаралық кеңес) бағалайды және жыл сайын жалпы рұқсат етілген аулау көлемі туралы ұсынымдар жариялайды. Атлантика мұхитының батысында, шығыс Жорж Банкіндегі аңғалдақ қоры Канада және АҚШ бірлесіп жыл сайын бағалайды, ал қорды Канада-АҚШ трансшекаралық басқару жөніндегі басшылық комитеті бірлесіп басқарады, ол 2000 жылы құрылған. Солтүстік Америкада 1920-1960 жылдар аралығында аңғалдақтың коммерциялық аулау көлемі жылына шамамен 40-60 мың тоннаны құрады. 1960 жылдардың соңында ол жылына 5-30 мың тоннаға дейін төмендеді. 1970 жылдан кейін бірнеше жақсы жылдар болғанына қарамастан, аулау көлемі тарихи деңгейге оралған жоқ. Керісінше, Монтерей шығанағының аквариумы аңғалдақты "жақсы балама" деп санайды. Көптеген аңғалдақ аулау орындары Marine Stewardship Council ұйымымен тұрақты деп сертификатталған. Атлантиканың шығысында бағаланған барлық жеті қор қазіргі уақытта ICES бойынша тұрақты түрде ауланады деп есептеледі. Атлантиканың батысындағы (Жаңа Англия және Нова-Скотиядан алыс Жорж Банкінің жағалау аймақтарындағы) аңғалдақ популяциялары да тұрақты түрде ауланады деп саналады.

Тамақ ретінде

Атлант мүйіз балығы – тағам ретінде өте танымал. Ол жаңа түрінде сатылады немесе темекілеу, мұздату, кептіру арқылы, ал сирек жағдайда консервілену арқылы сақталады. Атлант мүйіз балығы, Атлантикалық треска және камбаламен бірге, британдық балық және картоп фриде қолданылатын ең танымал балықтардың бірі болып табылады. Жаңа болғанда, оның еті таза және ақ түсті болады, ал пісіру әдісі көбінесе трескаға ұқсас келеді. Жасы, жаңа Атлант мүйіз балығы мен треска филелері Бостон, Массачусетс қаласында көбінесе «скрод» деп сатылады; бұл балықтың әртүрлі өлшемдерін – «скрод», «базарлық» және «ірі» – білдіреді. Шотландияда балықтан жасалған кешкі астың (fish supper) басты таңдауы Атлант мүйіз балығы болып табылады. Сондай-ақ, ол норвеж балық доптарының (fiskeboller) негізгі құрамында қолданылады. Трескадан айырмашылығы, Атлант мүйіз балығын тұздауға жарамды емес, сондықтан оны көбінесе кептіру және темекілеу арқылы сақтайды. Атлант мүйіз балығын темекілеу өнері Гримсбиде жоғары деңгейде жетілдірілген. Дәстүрлі Гримсбиде темекіленген балық (көбінесе Атлант мүйіз балығы, бірақ кейде треска да) Гримсбидегі дәстүрлі темекі үйлерінде өндіріледі, олар көбінесе көптеген буын бойы өнерлерін жетілдірген отбасылық кәсіпорындар болып табылады. Grimsby балық базары Атлант мүйіз балығын Солтүстік-Шығыс Атлантикадан, негізінен Исландиядан, Норвегиядан және Фарер аралдарынан алады. Бұл балық аулау аймақтары тұрақты басқарылады және ЕО суларында байқалған балық қорларының үлкен деградациясын көрген жоқ. Атлант мүйіз балығының танымал түрі – Финнан хадди, ол Шотландиядағы Финнан немесе Финдон балық ауылының атымен аталады, онда балық бастапқыда жанған торфтың түтінімен суық түтінмен түтінделген. Финнан хадди көбінесе сүтке пісіріліп, таңғы асқа беріледі. Шотландияның шығыс жағалауындағы Арброт қаласы Арброт смокиін шығарады. Бұл ыстық түтінмен пісірілген Атлант мүйіз балығы, оны жеу үшін қосымша пісірудің қажеті жоқ. Темекіленген Атлант мүйіз балығы табиғи түрде ақшыл түсті болады және басқа түтінделген балықтар сияқты сары түске боялады. Темекіленген Атлант мүйіз балығы – ағылшын-үнділік кедгери тағамының қажетті құрамы.