20 ғасырдың модерн архитектуралық стилі

Кіріспе

20 ғасырлық модернистік сәулет стилі

Гети зерттеу институты оны "Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Нидерланды, Франция және Германияда пайда болып, бүкіл әлемге тараған, 1970 жылдарға дейін басым сәулет стилі болған стиль" деп анықтайды. Бұл стильге массаға қарағанда көлемге баса назар аудару, жеңіл, көптеп өндірілген, индустриалдық материалдарды пайдалану, барлық түрлі әшекейлер мен түстерден бас тарту, қайталама модульдік формалар және көбінесе шынымен ауысатын тегіс беттер тән. Кейбір зерттеушілер Халықаралық стильді идеалды және пайдалы форманы жасауға жасалған әрекеттердің бірі деп есептейді.

Тұжырымдама және анықтама

Халықаралық стиль – мағынасы күмәнді термин; осы бағыттың біртүтастығы сырттай ғана көрінеді. Оның формальды ерекшеліктері әр елде әртүрлі ашылды. Күдіссіз ортақтығына қарамастан, Халықаралық стиль ешқашан біртұтас құбылыс болған емес. Дегенмен, Халықаралық стильдегі архитектура бірыңғай көзқарас пен жалпы принциптерді көрсетеді: жеңіл конструкциялар, жаңа материалдар, модульдік жүйе, ашық жоспарлау, қаңқалы құрылым және қарапайым геометриялық пішіндердің қолданылуы. Халықаралық стильдің мәселесі – терминнің қандай нысандарға қатысты қолданылуы анық емес: осы стиль 20 ғасырдың маңызды ескерткіштерінен (Ле Корбюзьенің Савой вилласы; Райттың «Су құлайтын үйі») бастап, сол дәуірдегі жаппай өндірілген архитектуралық өнімдерді де қамтиды.

Өмірбаян

ХХ ғасырдың басында әлемдегі бірқатар сәулетшілер дәстүрлі үлгілерді жаңа әлеуметтік талаптар мен технологиялық мүмкіндіктермен үйлестіру үшін жаңа сәулеттік шешімдерді әзірлеуді бастады. Виктор Хорта мен Генри ван де Вельде Брюссельде, Антони Гауди Барселонада, Отто Вагнер Венада және Чарльз Ренни Маккинтош Глазгода, сондай-ақ тағы көптеген сәулетшілердің еңбектерін ескі мен жаңаның арасындағы күрес ретінде қарастыруға болады. Бұл сәулетшілер Халықаралық стильдің құрамына кірмеді, себебі олар "жеке тәсілмен" жұмыс істеді және романтизмнің соңғы өкілдері саналды. Халықаралық стильді модернистердің шағын тобы жасаған ғимараттарға қана іздестіруге болады, олардың ішінде Людвиг Мис ван дер Ро, Якобс Оуд, Ле Корбюзье, Ричард Нейтра және Филип Джонсон сияқты көрнекті тұлғалар бар. Баухаус мектебінің негізін қалаушы Уолтер Гропиус, алғашқы Баухаус оқытушысы Людвиг Мис ван дер Рогемен бірге, шыны қабырғалары бар болаттан жасалған құрылымдармен танымал болды. Мұны көруге болатын әлемдегі ең алғашқы заманауи ғимараттардың бірі – 1911 жылы Германияның Альфельд қаласында Гропиус жобалаған Fagus Works фабрикасы. Баухаус дизайн принциптеріне негізделген алғашқы ғимарат – 1923 жылы Германияның Веймар қаласында Георг Мухе жобалаған бетон және болаттан салынған Haus am Horn. 1925–1926 жылдары салынған Десаудағы Баухаус мектеп ғимараты және Гарвард дипломант орталығы (Кембридж, Массачусетс; 1949–1950), сондай-ақ Гропиус кешені деп аталатын ғимараттар, таза сызықтармен және "ішкі кеңістіктің қарапайымдығына ден қоюмен" ерекшеленеді. Баухаусты тастағаннан кейін Гарвардта Гропиуспен бірге сабақ берген, модернизм мен Халықаралық стильге үлкен үлес қосып, жиһаз дизайнында фанера мен түтікшелі болатты алғаш қолданған сәулетші де маңызды тұлға. "Халықаралық стиль" термині пайда болғанға дейін Луис Салливан, Франк Ллойд Райт және Ирвинг Гилл сияқты американдық сәулетшілердің жұмыстарында қарапайымдық, адалдық және айқындық сипаттары байқалды. Франк Ллойд Райттың "Уасмут портфолиосы" Еуропада көрмеге қойылып, еуропалық модернистердің жұмысына әсер еткен, ал оның Еуропаға жасаған саяхаттары, мүмкін, оның өзінің жұмысына да ықпал еткен, бірақ ол олармен бірге саналғысы келмеді. Оның 1920-1930 жылдардағы ғимараттары сәулетшінің стиліндегі өзгерістерді көрсетті, бірақ бұл өзгерістер Халықаралық стильден өзгеше бағытта болды. Хитчкок пен Джонсон анықтаған "Халықаралық стиль" 1920 жылдардағы Батыс Еуропада қалыптасты, оған голландтық De Stijl қозғалысы, Ле Корбюзье, Deutscher Werkbund және Баухаус қызметі ықпал етті. Ле Корбюзье қоғамды қайта ұйымдастыру үшін американдық өнеркәсіптік үлгілерден алынған Тейлористтік және Фордисттік стратегияларды қабылдады. Ол барлық әлеуметтік-экономикалық деңгейде өмір сүру деңгейін арттыру мақсатында заманауи өнеркәсіптік техникалар мен стратегияларды қолдануды жақтаған L'Esprit Nouveau журналына үлес қосты. 1927 жылы Халықаралық стильдің алғашқы және ең маңызды көріністерінің бірі – Людвиг Мис ван дер Роэ басқарған Штутгарттағы Вайсенхоф эстатесі болды. Ол күн сайын мыңдаған келушілерді тартты.

Around the start of the 20th century, a number of architects around the world began developing new architectural solutions to integrate traditional precedents with new social demands and technological possibilities. The work of Victor Horta and Henry van de Velde in Brussels, Antoni Gaudí in Barcelona, Otto Wagner in Vienna and Charles Rennie Mackintosh in Glasgow, among many others, can be seen as a common struggle between old and new. These architects were not considered part of the International Style because they practiced in an "individualistic manner" and seen as the last representatives of Romanticism. The International Style can be traced to buildings designed by a small group of modernists, the major figures of which include Ludwig Mies van der Rohe, Jacobus Oud, Le Corbusier, Richard Neutra and Philip Johnson. The founder of the Bauhaus school, Walter Gropius, along with prominent Bauhaus instructor, Ludwig Mies van der Rohe, became known for steel frame structures employing glass curtain walls. One of the world's earliest modern buildings where this can be seen is a shoe factory designed by Gropius in 1911 in Alfeld, Germany, called the Fagus Works building. The first building built entirely on Bauhaus design principles was the concrete and steel Haus am Horn, built in 1923 in Weimar, Germany, designed by Georg Muche. The Gropius designed Bauhaus school building in Dessau, built 1925–26 and the Harvard Graduate Center (Cambridge, Massachusetts; 1949–50) also known as the Gropius Complex, exhibit clean lines and a "concern for uncluttered interior spaces". who also pioneered the use of plywood and tubular steel in furniture design, and who after leaving the Bauhaus would later teach alongside Gropius at Harvard, is as well an important contributor to Modernism and the International Style. Prior to use of the term 'International Style', some American architects—such as Louis Sullivan, Frank Lloyd Wright, and Irving Gill—exemplified qualities of simplification, honesty and clarity. Frank Lloyd Wright's Wasmuth Portfolio had been exhibited in Europe and influenced the work of European modernists, and his travels there probably influenced his own work, although he refused to be categorized with them. His buildings of the 1920s and 1930s clearly showed a change in the style of the architect, but in a different direction than the International Style. The "International Style", as defined by Hitchcock and Johnson, had developed in 1920s Western Europe, shaped by the activities of the Dutch De Stijl movement, Le Corbusier, and the Deutscher Werkbund and the Bauhaus. Le Corbusier had embraced Taylorist and Fordist strategies adopted from American industrial models in order to reorganize society. He contributed to a new journal called L'Esprit Nouveau that advocated the use of modern industrial techniques and strategies to create a higher standard of living on all socio economic levels. In 1927, one of the first and most defining manifestations of the International Style was the Weissenhof Estate in Stuttgart, overseen by Ludwig Mies van der Rohe. It was enormously popular, with thousands of daily visitors.

1932 жылы MoMA көрмесі

"Заманауи сәулет: халықаралық көрме" көрмесі 1932 жылдың 9 ақпанынан 23 наурызына дейін Нью-Йорктегі Бесінші даңғыл мен 56-шы көшедегі Хекшер ғимаратында, Заманауи өнер мұражайында (MoMA) өтті. Фойе мен кеңседен басқа, көрме алты бөлмеге бөлінді: "Заманауи сәулетшілер" бөлімі кіреберіс бөлмесінен басталды, онда Уильям Лесказидің Нью-Йорктегі Кристи Форсайт көшесіндегі тұрғын үй құрылысының моделі қойылды. Сол жерден келушілер орталықта орналасқан A бөлмесіне көшті, онда Чикаголық сәулетшілер Монро Бенгт Боуман мен Ирвинг Боуманның Эванстон, Иллинойс штатындағы орта буынды тұрғын үй құрылысының моделі, сондай-ақ Уолтер Гропиустың Десаудағы Баухаус ғимаратының моделі мен фотосуреттері ұсынылды. Ең үлкен көрме бөлмесі, C бөлмесінде Ле Корбюзье, Людвиг Мис ван дер Роэ, Дж. Дж. П. Оуд және Франк Ллойд Райттың (Денвердегі Месадағы үй жобасын қоса алғанда, 1932 жылғы) жұмыстары көрсетілді. B бөлмесі "Тұрғын үй" деп аталатын бөлім болды, ол тарихшы және сыншы Льюис Мамфорд анықтаған "жаңа тұрғын ортаның қажеттілігін" таныстырды. D бөлмесінде Реймонд Худтың (оның ішінде "Ауылдағы пәтер мұнарасы" және МакГроу Хилл ғимараты) және Ричард Нейтраның жұмыстары болды. E бөлмесі "Заманауи сәулеттің ауқымы" деп аталатын бөлімді қамтыды, ол соңғы сәтте қосылды.

Кураторлар

MoMA директоры Альфред Х. Барр архитектура тарихшысы және сыншы Генри Расселл Хичкокты және Филип Джонсонды мұражайдың алғашқы сәулет көрмесін дайындауға шақырды. 1929 жылы олар үш еуропаны бірге аралады. Олар Хичкоктің модернизм өнері туралы кітабын да талқылады. 1930 жылдың желтоқсанына дейін "жаңа архитектура" көрмесі үшін алғашқы жазбаша ұсыныс жасалды, алайда кітаптың алғашқы нұсқасы бірнеше айдан кейін ғана аяқталды.

Елеулі қателер

Көрмеде сол кезде сәулет өнерінің шекараларын зерттеген басқа да заманауи стильдер қабылданбады, олардың ішінде: Ар-деко; Герман Финстерлиннің туындылары сияқты неміс экспрессионизмі; және Антони Гаудидің еңбектерінде кең таралған органикалық қозғалыс. 1932 жылғы көрменің нәтижесінде Халықаралық стильдің принциптері қолдау тапты, ал басқа стильдер маңыздылығы төмен деп есептелді. 1922 жылы Tribune Tower конкурсы және Элиэль Саариненнің атақты екінші орын алған жұмысы болашақта не болатынын көрсетті, бірақ бұл туындыларды Хичкок пен Джонсон «Халықаралық стильді» көрсетеді деп қабылдамас еді. Сол сияқты, Джонсон Джозеф Урбанның Нью-Йорктегі Әлеуметтік зерттеулердің жаңа мектебі туралы жазғанда: «Жаңа мектепте ғимараттың архитектуралық стилі функциядан жоспар құрылымы мен жоспардан фасадының дамуына негізделген, бірақ ол формальды және мақтаншақты түрде қайта өрлеу сарайы сияқты жасалған аномалия бар». Урбанның жаңа стильге деген құрметі оның түсінігінен гөрі толық. Содан кейін, «20 жылдан астам уақыт бойы Шиндлер музейбен үздіксіз пікірталас жүргізіп келді».

Сын

1930 жылы Франк Ллойд Райт былай деп жазды: "Адамның үйі күнде шағылысқан жәшік сияқты болмауы керек, сондай-ақ машинаны тұрғын үйлерді машиналарға тым ықпалды ету арқылы ренжітпеуіміз керек". 1953 жылы Элизабет Гордонның "Келесі Америкаға қатер" атты мақаласында ол бұл стильді практикалық емес деп сынады, "шыны үйлердің" жазда тым ыстық, қыста тым суық болатынын, кеңістігі бос, жеке өмірге орын қалдырмайтынын, әдемілігі жоқ және жалпы тұруға қолайсыз екенін атап көрсетті. Одан әрі, ол бұл стильді қолдаушылардың адамдардың әдемілік сезімін жойып, осылайша тоталитарлық қоғамды жасырын түрде ілгерілетуде деп айыптады. 1966 жылы архитектор Роберт Вентури "Архитектурадағы күрделілік және қайшылықтар" атты кітабында Халықаралық стильді толыққанды сынады. Архитектура тарихшысы Винсент Скалли Вентуридің кітабын "Ле Корбюзьенің «Архитектураға қарай» еңбегінен бергі архитектура жасау туралы ең маңызды жазба деп санады. Бұл постмодернизмді қалыптастыруға көмектесті. «Баухаустан – біздің үйге» атты бестселлер болған американдық автор Том Вольф бұл стильді элиталық деп сипаттады. Халықаралық стильдің күшті жақтарының бірі ретінде дизайн шешімдерінің орналасқан жеріне, учаскеге және климатқа бейжай болуы айтылды; шешімдердің барлық жерде қолданылуы керек еді; стиль жергілікті тарихқа немесе ұлттық сәулет ерекшеліктеріне сілтеме жасамайтын. Бұл стильдің басты кемшіліктерінің бірі ретінде көп ұзамай анықталды. 2006 жылы британдық «Таймс» газетінің архитектура сыншысы Хью Пирман, бүгін бұл стильді қолданушылардың «қайта жаңғыртушылардың тағы бір түрі» екенін атап көрсетті, оның ирониясын байқады. Интернационалистік модернизмге болған теріс реакция жалпы дамуға деген халықтың наразылығымен байланысты. «Заманауи архитектура: сындық тарих» (2007) кітабының төртінші басылымының кіріспесінде Кеннет Фрэмптон заманауи архитектура тарихында «алаңдатарлық еуроцентристік көзқарас» болғанын мәлімдеді. Бұл «Еуроцентризмге» АҚШ та кірді.