Кіріспе

Мұғалімдер үшін келісімшарттық құқық

Америка Құрама Штаттары мен Канадада академиялық лауазым – бұл оқытушыға немесе профессорға университет немесе мектеп сияқты академиялық мекемеде тұрақты жұмыс орнын беруге мүмкіндік беретін келісімшарттық құқық. Лауазымның қорғалуы мақсаты – оқытушыларды негізсіз босатудан қорғау және қоғамда танымал емес немесе даулы саналатын ойлар мен идеяларды дамытуға жағдай жасау. Солтүстік Америкада академиялық лауазым тек өте өнімді және мансабында пайдалы жұмысы бар педагогтарға ғана беріледі. Америка Университеттерінің Профессорлар Ассоциациясының (AAUP) 1940 жылғы «Академиялық еркіндік және лауазым туралы қағидалар» мәлімдемесімен бірге академиялық лауазым Солтүстік Америкадағы білім беру мекемелері үшін стандартқа айналды. Осы мәлімдемеде AAUP академиялық лауазымды былай анықтайды: «белгілі бір мақсаттарға жету құралы, атап айтқанда: (1) оқыту, зерттеу және қоғамдық қызметтегі еркіндік және (2) кәсіпті қабілетті адамдар үшін тартымды етуге жеткілікті экономикалық қауіпсіздік».

Академиялық қызмет (колледждер мен университеттер)

АҚШ және Канададағы көптеген университеттер мен колледждерде қабылданған лауазымдық жүйелер бойынша, кейбір факультеттік лауазымдар тұрақты, ал кейбіреулері – емес. Типтік жүйелер (мысалы, Америкалық университет профессорлары қауымдастығының академиялық бостандық және қызмет мерзімі туралы 1940 жылғы қағидалар туралы кеңінен қабылданған мәлімдемесі) жарияланған зерттеулердің нәтижелерін, гранттық қаржыландыруды тарту мүмкіндігін, академиялық танымалдылықты, оқыту сапасын және әкімшілік немесе қоғамдық қызметті орнату үшін шектеулі мерзімді көздейді. Олар кез келген қызметкердің белгілі бір уақыттан кейін тұрақты емес оқытушы немесе профессор ретінде жұмыс істеу мерзімін шектейді, соның салдарынан мекеме белгіленген мерзім аяқталғаннан кейін оған тұрақтылық беруге немесе жұмыстан босатуға міндетті болады, бұл туралы алдын ала хабарлама беріледі. Кейбір оқу орындарында доценттік лауазымға көтерілу тұрақтылық алу шарты ретінде қарастырылады. Институт сондай-ақ оқытушы, ассистент-профессор немесе ғылыми профессор сияқты атаулармен уақытпен шектелмейтін басқа академиялық лауазымдарды ұсына алады, бірақ мұндай лауазымдар тұрақтылыққа мүмкіндік бермейді және «тұрақтылық жолы» емес деп есептеледі. Академиялық тұрақтылықтың бастапқы мақсаты академиялық бостандық құқығын қамтамасыз ету болды: ол оқытушылар мен зерттеушілерді басым пікірден бас тартқанда, кез келген билікпен ашық келіспегенде немесе қазіргі заманға сай емес тақырыптарды зерттегенде қорғайды. Осылайша, академиялық тұрақтылық кейбір судьяларды сыртқы қысымнан қорғайтын өмір бойы қызмет етумен саякес. Жұмыс орнының тұрақтылығы болмаса, ғалымдар қауымының баршасы даулы емес академиялық зерттеулерді қолдауға қысымға ұшырауы мүмкін. Тұрақтылықтың мақсаты – ғалымдарға проблемаларды және олардың шешімдерін өздері қалағандай зерттеуге және адал қорытындыларын баяндауға интеллектуалды тәуелсіздік беру арқылы жаңа идеялардың пайда болу ықтималдығын арттыру. Алайда, ол профессорлар үшін жұмысқа орналасудың кепілдігіне де айналды. Солтүстік Америка университеттері мен колледждерінде профессорлық қызметке орналасудың ерекшелігі ұзақ жылдар бойы сақталып келеді, бірақ ол барлық жерде де кең таралған емес. Солтүстік Америка университеттерінде тұрақты лауазымға иелік ететін немесе тұрақты лауазым алу мүмкіндігіне ие лауазымдар тұрақты емес лауазымдарға қарағанда баяу өсті, бұл үлкен «академиялық төменгі топқа» әкелді. Мысалы, АҚШ-тың көптеген университеттері қазіргі уақытта тұрақты профессорлардың жұмысын тұрақты емес ассистент-профессорлардың қызметімен толықтырады, олар салыстырмалы түрде қысқа мерзімді келісімшарттар бойынша төмен жалақыға және аз әлеуметтік жәрдемақыға сабақ беретін ғалымдар. Тұрақты лауазымға ие болу үшін, көбінесе ассистент-профессор болып жұмыс істеген кезде шамамен жеті жыл уақыт қажет. Тұрақтылық зерттеу, оқыту және қоғамдық қызметтің үйлесімімен анықталады, әр фактордың салмағы белгілі бір университет, колледж немесе факультеттің құндылықтарына сәйкес болады. Ашық қолжетімді жарияланымдар, ашық деректер немесе ашық бастапқы кодты аппараттық құралдарды әзірлеу арқылы көбірек ақпарат бөлісетін профессорлар тұрақтылыққа ие болуда артықшылыққа ие болатыны туралы бірнеше дәлелдер бар, өйткені оларға сілтемелер көбірек жасалады және осылайша жоғары h-индексін дамыта алады. Бұл шектеулі ресурстар үшін бәсекелестік этикалық тұрғыдан күмәнді мінез-құлыққа әкелуі мүмкін.

19 ғасыр

XIX ғасырда университет профессорлары көбінесе университеттің қамқоршылар кеңесінің ықтиярымен қызмет етті. Кейде ірі демеушілер профессорларды жұмыстан босатуға немесе белгілі бір адамдарды жұмысқа алуға тыйым салуға сәтті әрекет ете алатын; алайда, де-факто лауазымдық жүйе болған. Әдетте профессорлар тек колледждің діни принциптерін бұзғаны үшін ғана жұмыстан шығарылатын, ал көптеген кеңестер профессорларды тәртіпке салуға құлшынбады. Соттар жұмыстан босату мәселелеріне сирек араласты. 1870 жылдардағы Корнелл университетінің қамқоршылар кеңесінің бір дебатында кәсіпкер-қамқоршы де-факто лауазымдық жүйенің басымдығына қарсы пікір білдірді, бірақ пікірталасқа ұтылып қалды. Кеңес өкілеттігі сақталғанына қарамастан, академиялық еркіндік үстемдік танытты. Тағы бір мысал – 1894 жылы Висконсин университетінің профессоры Ричард Т. Элли еңбек ереуілін және еңбек заңнамасын реформалауды қолдаған. Висконсин заң шығарушы органы мен бизнес мүдделері оны жұмыстан босатуға қысым көрсеткенімен, университеттің қамқоршылар кеңесі академиялық еркіндікке және оны сақтап қалуға (лауазымсыз) міндеттенген қаулы қабылдады: Академиялық зерттеудің барлық салаларында зерттеушінің шындықтың іздерін қайда болса да еркін іздеуі өте маңызды. Басқа жерлерде зерттеуді шектейтін қандай да бір шектеулер болғанымен, біз Висконсин штатының үлкен университеті шындықты табудың жалғыз жолы – үздіксіз және қорқынышсыз іріктеу мен тазалау арқылы оны үнемі қолдауы керек деп сенейміз. 1903 жылы Техас университеті Г. Б. Халстедті қызмет еткен он тоғыз жылдан кейін жұмыстан босату туралы резонансты жағдай, лауазымдық ұғымды қабылдауды жеделдеткен болуы мүмкін. Роллинс колледжінде кейіннен болған жағдай, Американдық университет профессорлары қауымдастығы тарапынан кеңінен жарияланып, тексерілді, ол Роллинсті кінәлады және лауазымдық тұжырымдамасының дұрыстығын орнатуда рөл атқарды. Осы жағдайдан кейін, оқшауланған профессорлар инновациялық және ықпалды Black Mountain колледжін құрды.

1940 жылдан 1972 жылға дейін

1940 жылы AAUP академиялық қызметтің сынақ мерзімі жеті жыл болуын ұсынды, бұл қазіргі күнгі стандартты сақтап тұр. Сондай-ақ, тұрақты профессорды орынды себепсіз, тек "өте қиын қаржылық жағдайларда" ғана жұмыстан босатуға болмайды деп ұсынды. Мәлімдемеде профессорға жұмыстан босату себептерін жазбаша түрде беру және өзін-өзі қорғауға мүмкіндік беру де ұсынылды. Академиялық сынақ мерзімінің тағы бір мақсаты – жаңа профессорларды мектептің беделді профессорларының деңгейіне жұмыс істеуге баулып, факультеттің жұмыс сапасын арттыру болды. Академиялық лауазымды кең қабылдау 1945 жылдан кейін басталды, сол кезде әскерден оралған GI-лердің көптеп оқуға түсуі университеттердің қарқынды өсуіне және профессорлық-оқытушылық құрамның күрт жетіспеушілігіне әкелді. Бұл жетіспеушілік академияны он жыл бойы мазалады, осы кезде көптеген университеттер ресми лауазымды қосымша артықшылық ретінде ұсына бастады. Университеттердегі профессорлық-оқытушылық құрамның тұрақтылығы (пайызы) 52 пайызға дейін өсті. Шындығында, 1950 жылдары профессорларға деген сұраныс соншалықты жоғары болғандықтан, Американың білімді қоғамдар кеңесі Кубада конференция өткізді, онда ағылшын тілі кафедраларындағы лауазымдарды толтыруға жеткілікті докторлық диссертация қорғағандардың жоқтығы айтылды. Маккарти дәуірінде көптеген мемлекеттік қызметкерлерден адалдық серт беру талап етілді, ал ресми академиялық лауазым мен сөз бостандығы және бірігу құқығының Конституциялық қағидалары жұмыстан босатудан қорғамады. Кейбір профессорлар саяси нанымдары үшін жұмыстан шығарылды. 1960 жылдары көптеген профессорлар Вьетнам соғысына қарсы қозғалысты қолдады, ал 20-дан астам штат заң шығарушы органы профессорларды жұмыстан босатуды және академиялық лауазым жүйесіне өзгеріс енгізуді талап ететін қаулылар қабылдады.

1972 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін

1972 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының екі маңызды ісі өтті: (i) «Ротқа қарсы Штаттық колледждер регенттерінің кеңесі», 408 АҚШ 564; және (ii) «Перриге қарсы Синдерман», 408 АҚШ 593. Бұл екі іс бойынша профессордың жәрдемақыға құқығы тек жұмысқа орналасу үмітінен артық болуы керек деп шешілді. Керісінше, жазбаша келісім немесе келісімде белгілі бір қызмет мерзімі туралы нұсқау болуы тиіс. Сонымен қатар, сот мемлекеттік колледжден босатылған профессордың мүліктік құқығын жоғалтқанын, демек, процедуралық кепілдіктерді талап ететін заңмен қорғалатын процесс қолданылуға тиіс деп тапты (отырысқа жеке қатысу құқығы, айғақтарды тексеру және айыптауларға жауап беру құқығы, кеңесші адвокатқа ие болу құқығы). Кейінгі істер жұмыстан босатудың басқа да негіздерін анықтады: (i) профессордың мінез-құлқы оның қызметтік міндеттеріне қайшы келсе («Тротманға қарсы Линкольн университетінің қамқорлар кеңесі», 635 F.2d 216 (2d Cir.1980)); (ii) егер босату туралы шешім объективті ережелерге негізделген болса («Джонсонға қарсы Висконсин университеті жүйесінің қамқорлар кеңесі», 377 F. Supp 277, (W. D. Wisc. 1974)). Осы істер қаралып болғаннан кейін академиялық қызмет мерзіміне қатысты тіркелген істердің саны екі еседен асты: 1965–1975 жылдар аралығында 36 іс тіркелсе, 1980–1985 жылдар аралығында 81 іс тіркелді. 1980-жылдары қызмет мерзімі үшін елеулі күрес болған жоқ, бірақ 1990-жылдары үш ерекше жағдай болды. 1995 жылы Флориданың қамқорлар кеңесі академиялық қызмет мерзімін қайта қарауға тырысты, бірақ тек қызметтен кейінгі өнімділікті бағалау жүйесін енгізе алды. Сол сияқты, 1996 жылы Аризонаның қамқорлар кеңесі қызмет мерзімін қайта қарауға тырысты, себебі көптеген штаттық профессорлар университет студенттеріне оқытуды жүргізбейді деп қорқып, себебі академиялық қызмет мерзіміне қол жеткізу процесі оқытуды аз бағалады. Алайда, профессорлық-оқытушылар құрамы мен әкімшілік өздерін қорғады және қамқорлар кеңесі қарауды тоқтатты. Соңында, Миннесота университетінің қамқорлары 1995–1996 жылдары 13 ұсынысты қабылдауға тырысты, оның ішінде мынадай саяси өзгерістер бар: қамқорларға университет қаржылық қиындықтарынан басқа себептермен профессорлардың жалақысын төмендетуге рұқсат беру; университет оларды қайта оқытуға немесе басқа қызметке тағайындауға мүмкіндік таппаса, бағдарламалары жойылған немесе қайта құрылған кезде штаттан тыс профессорларды жұмыстан босату. Миннесота жүйесіндегі университет профессорларының 87 пайызы тұрақты қызметте немесе тұрақты қызметке үміткер болды және профессорлар өздерін белсенді түрде қорғады. Ақырында, жүйе президенті осы өзгерістерге қарсы шығып, заң факультетінің деканы ұсынған келісім жоспарын әлсіретті, содан кейін ол сәтсіз аяқталды. «Кеңес қолда бар саяси келісімнен асып кетті», - деді Ричард Чейт, Гарвард профессоры және қамқорларға кеңесші ретінде тартылған сарапшы. Чейттің «Қызмет мерзімі мәселелері» кітабында Миннесотадағы қызмет мерзімі кодексін реформалауға кедергі келтірген деректердің жетіспеушілігі айтылады. Сол жылы кеңес төрағасы қызметінен кетті. 1972 жылдан бері АҚШ-тағы колледждер мен университеттердегі оқытушылық лауазымдардың үлесі (бірақ саны емес) тұрақты түрде төмендеп келеді. АҚШ Білім департаментінің статистикасы бойынша, 1975 жылы тұрақты және тұрақты қызметтегілердің үлесі 56%, 1989 жылы 46,8%, ал 2005 жылы 31,9% құрады. Яғни, 2005 жылға қарай АҚШ колледждерінің 68,1% оқытушылары тұрақты емес және тұрақты қызметке үміткер емес; сол жылы оқытушылардың 48% жартылай штаттан жұмыс істеді.

Нәсілдік және жыныстық айырмашылықтар

20-ғасырдың соңғы бөлігі мен 21-ғасырдың басында АҚШ-тың тұрақты профессорлық-оқытушылар құрамындағы басым ақ, ерлер тобы зейнеткерлікке шыққанда, олардың орнына халық құрамына сәйкес келетін жаңа топ келеді деп есептелді. 1991 жылдың күзінде тұрақты профессорлық-оқытушылардың 79,5% ерлер, ал 90,4% ақ нәсілді болды. 2019 жылдың күзінде тұрақты профессорлық-оқытушылардың 4,8% қара нәсілді, ал тек 2,3% қара нәсілді әйелдерді құрады.

Қайтарып алу

1994 жылы "The Chronicle of Higher Education" журналындағы зерттеуде "АҚШ-та жыл сайын шамамен 50 профессор қызметінен босатылады" деген мәлімет келтірілген. Лауазымдық мерзім академиялық қызметкерді қорғағанымен, ол лауазымның жойылуынан қорғамайды. Мысалы, қаржылық қиындыққа тап болған университет кейбір факультеттерді таратуға немесе қысқартуға бара қалуы мүмкін, мұндай жағдайда лауазымдық мерзімі бар және мерзімі жоқ оқытушылардың екеуі де жұмыстан босатылады. 1985 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының "Кливленд Білім беру кеңесі Лудермиллге қарсы" ісі бойынша қабылдаған шешімінде, лауазымдық мерзімі бар мұғалімге қарсы айыптау туралы ауызша немесе жазбаша хабарламасыз жұмыстан босатуға болмайтыны айтылды. Бұдан өзге, сот жұмыс берушінің шешімін түсіндіруі, дәлелдерін ұсынуы және мұғалімге әділ және мағыналы тыңдау мүмкіндігі берілуі керек деп шешті.

Мектеп мұғалімдерінің лауазымдық міндеттерін сынға алу

2012 жылы Калифорнияда «Vergara v. California» атты сот ісінде мектеп мұғалімдерінің қызмет мерзіміне шағым түсті. Сот ісінің негізгі мәселесі – қызмет мерзімінің оқушылардың үлгеріміне және білім берудегі әділдікке тигізетін әсері болды. 2014 жылдың 10 маусымында сот судьясы Калифорния штатының мұғалімдердің қызмет мерзімі туралы заңы «адамның санасын дүрсілтіп, ойын қозғайтын» теңсіздіктер тудырады және Калифорния Конституциясының теңдік принципін бұзады деп шешім шығарды. Алайда, бұл шешім алдын ала шағым беру арқылы күшін жойды.

Колледж профессорларының лауазымдық мерзімдеріне қатысты сын-пікірлер

Америка университет профессорлары қауымдастығы жүздеген жағдайды қарады, онда лауазымға үміткерлерге әділетсіз қараған деп айтылды. AAUP көптеген ірі және кіші университеттер мен колледждерді мұндай лауазымдық қызметтерді заңсыз пайдалану үшін айыптады. Көптеген университеттерде лауазымдық қызмет негізінен ғылыми жарияланымдар мен ғылыми гранттарға байланысты, бірақ университеттердің ресми саясаты бойынша лауазымдық қызмет ғылыми зерттеулерге, оқыту мен қоғамдық жұмыстарға байланысты. Профессордың зерттеуде үлгілі өнімділігін көрсету талабы өте жоғары. Профессордың педагогика саласындағы зерттеулері болмаса (мысалы, білім беру мектебі), рецензияланған оқу журналдарындағы мақалалар мен оқыту гранттарын алу көбінесе лауазымға үміткерлікке үлкен үлес қоса алмайды, өйткені зерттеулер профессордың өз пәнінде жаңа білім жасауға бағытталған емес. Бизнес мектептері тәжірибеге үлес қосуды да қарастырады, бірақ оны жүзеге асыру қиын, өйткені жалпы қабылданған критерийлер мен өлшемдер жоқ. Кейбір университеттерде кафедра меңгерушісі кафедраның ұсынымын жібереді. Сан-Антониодағы Техас университетінде (2008) факультет бірауыздан жеке тұлғаны лауазымға тағайындауға дауыс берді, бірақ төраға факультет қолдауына қарамастан, лауазымға тағайындалмау туралы ұсыныс жіберді. Мұндай шешімдер қатыгез саяси күреске әкелуі мүмкін. Индиана университетіндегі бір лауазымдық шайқаста, біліктілігі төмен профессор оның жоғарылауына қарсы шыққандарға зорлық-зомбылықпен қорқытқан деп айыпталды, оның әйелі қысқа уақытқа аштық жариялады, ал көптеген адамдар бүкіл кафедраны таратуға шақырды. 2010 жылдың ақпан айында Хантсвиллдегі Алабама университетінің қызметкері Эми Бишоп өзінің апелляциялық арызынан айырылғаннан кейін әріптестерін атып өлтірді. 1970 жылдан бері философ Джон Сёрл бұл практиканы "жетілді негіздемесіз" деп атап, лауазымдық қызмет жүйесіне үлкен өзгерістер енгізуді талап етті. Сёрл сыныптағы оқытуды қиындататын жарияланымға жете алмай қалған жағдайларды азайту үшін қабілетті профессорларға стандартты төрт-алты жылға қарағанда әлдеқайда ертерек лауазым беруді ұсынады. Алайда, Сёрл сонымен қатар тұрақты профессорларды жеті жылда бір рет қайта қарастыру керектігін, әйтпесе тұрақты жүйеде қорғаныс таба алатын "қабілетсіз" мұғалімдерді жоюға көмектесу керектігін айтты. Сондай-ақ, лауазым алудың салдарынан оны іздеушілердің саяси және академиялық бостандығы төмендеуі мүмкін деп айтылды – олар лауазым іздейтін саланың немесе мекеменің саяси немесе академиялық көзқарастарына сәйкес келуі керек. Мысалы, физиканың теориялық мәселелері туралы еңбегінде физик Ли Смолин "жас теориялық физиктердің ішек теориясы саласына кірмеуі – олардың мансабына қатер" дейді. Әрине, лауазымдық жолға үміткердің саяси және академиялық сәйкестігін ұзақ мерзімді демонстрация ретінде қарастыруға болады. Вирджиния университетінің климаттану ғылыми зерттеулер жөніндегі профессоры Патрик Майклс былай деп жазды: "Лауазымдық қызмет сөз бостандығын әртүрлілендіруге бағытталған мақсатына кері әсер етті. Керісінше, ол ғалымның академиялық мансабының қалыптасу кезеңінде сөз бостандығын шектейді және олардың пайдалылығын жоғалтқан парадигмаларды қолдауды талап етеді". Алайда, бұл көзқарас лауазымдық жүйеге қарсы шығуға емес, сынақ мерзімін қысқартуға бағытталған, өйткені лауазым алғаннан кейін профессорлар өз пәнінің негізгі көзқарастарына сәйкес келу қысымын сезінбейді. Көптеген ғалымдар зерттеулерін Интернет пен мультимедиялық форматта жариялаған сайын, Американың білімді қоғамдар кеңесі және Қазіргі заманғы тілдер қауымдастығы сияқты ұйымдар жоғарылау және лауазымдық критерийлерді өзгертуді ұсынды, ал кейбір университет бөлімдері желілік зерттеулердің маңыздылығын көрсету үшін осындай өзгерістер жасады. Осы сын-пікірлердің кейбірінің себебі әлемнің басқа жерлерінде лауазымдық жүйе өте сирек кездеседі және жұмысқа уақыт бойынша шектеу қойылмайды. Мысалы, ағылшын тіліндегі әлемнің қалған бөлігіндегі жүйе одақпен келісілген жалақы шкаласына негізделген, әдетте сыныптың басына қарай автоматты түрде ілгерілеумен, сәтті оқытушылар "тұрақты келісімшарттар" бойынша аяқталу мерзімі жоқ. Келесі сыныпқа өту үшін (мысалы, доценттен профессорға дейін) өтінішті тапсыру керек, ал критерийлер Солтүстік Америкадағыдай қатаң. Саймон Баттербери бұл жүйе саботажға мүмкіндікті азайтады және әлеуметтік әділдік мақсаттарын көбірек ұстанады деп санайды, тіпті "тұрақты" қызметкерлерді де кез келген уақытта жұмыстан босатуға болады.

Көрінбейтін еңбек

Академиядағы көрінбейтін еңбек (немесе көрінбейтін жұмыс) – колледж факультетінің қызметкерлері атқаратын, бірақ академиялық дәреже беру бағалауларында көбінесе ескерілмейтін жұмыс. Көрінбейтін еңбектің екі маңызды мысалы – студенттерге жетекшілік ету және университеттерде әртүрлілікті/қосушылықты қолдау. Студенттерге жетекшілік ету мен қосушылық студенттердің табысына ықпал ететін маңызды факторлар болғанымен, бұл міндеттер зерттеу нәтижелерін жариялау және гранттар тарту сияқты басқа академиялық жұмыстармен салыстырғанда, факультеттерді бағалау кезінде көбінесе төмен бағаланады. Мұндай еңбекті көбінесе маргиналданған топтардан шыққан оқытушылар атқарады. Профессорлардың көпшілігі білім беруде әртүрліліктің маңызын мойындайды, бірақ әртүрлілік пен қосушылыққа бағытталған жұмыстың көп бөлігін еркек емес, европалық емес және бірінші буыннан келген оқытушылар жүзеге асырады. Студенттер арасындағы әртүрлілік артып келеді, бірақ профессорлар арасындағы әртүрлілік өте баяу қарқынмен дамып келеді. Бұл теңсіздік маргиналданған студенттерге ұқсас тәжірибесі бар жетекшілерді іздеуге ұмтылыс жасайды, нәтижесінде аз ұлтты профессорларға кеңес беру жұмысының үлесі артады. Көрінбейтін еңбекке интерсекционалдық тәсіл де әсер етеді, өйткені бірнеше маргиналданған топка жататын профессорларға карьералық өсуге көмектеспейтін жұмыстарға қатысуға күшті қысым көрсетіледі.

Колледж профессорларының лауазымдық міндеттерін қорғау

Тұрақты қызметті қорғаушылар, Элен Шреккер және Эон Дж. Скобл сияқты, тұрақты қызметті бекітудің қазіргі жүйесіндегі кемшіліктерді және тұрақты қызметке ие профессорлардың уақытын, қауіпсіздігін және мүмкіндіктерін пайдаланудағы проблемаларды мойындайды; алайда, Скобл айтқандай, "кері жақтары айтылғаннан гөрі нашар емес, немесе [пайдасы] шығындарынан асып түседі" және ол тұрақты қызмет туралы пікір-таластың өзі академиялық бостандық арқасында мүмкін болады деп көрсетеді. "Тұрақты қызмет – ғалымдардың еркін ізденіс және әртүрлі көзқарастарды қорғаудың ең жақсы құралы", – деп жазады Скобл, "әсіресе қазіргі поляризация мен интернеттегі наразылықтың күшею кезеңінде. Оны жоюға емес, түзетуге назар аударайық". Университет профессорлық лауазымдарына талантты мамандарды тарту үшін тұрақты қызметпен қамтамасыз ету қажет, себебі көптеген салаларда жеке сектордағы жұмыс орындары айтарлықтай жоғары жалақы төлейді; Шреккердің айтуынша, профессорларға "басқа жұмыс істейтін адамдардың көпшілігі тіпті армандамайтын жұмыс орнының қауіпсіздігін" ұсыну университеттердің жеке сектормен бәсекелесуге қабілетсіздігін толықтырады: "Жоғары оқу орындары, әрине, корпорация емес және басқа салалардағы ұқсас білімі бар мамандар күтетіндей қаржылық сыйақыны ұсына алмайды". Сонымен қатар, Шреккер жалғастырады, зерттеу лауазымдарына жоғары мамандану қажет болғандықтан, олар мансап бойындағы орындалуын бағалаудың жиілігі мен қарқындылығын арттыруы керек, сондай-ақ басқа жұмыс орындары сияқты икемділік пен айналым деңгейіне ие бола алмайды, бұл тұрақты қызмет процесін қажеттілікке айналдырады: "Математик ортағасырлық ислам туралы сабақ бере алмайды, ал өнер тарихшысы органикалық химия зертханасын басқара алмайды. Сонымен қатар, жұмыс беруші мекеме мұндай өзгеріске көмектесетін қайта оқытуды ұсынуға мүмкіндігі жоқ. Тіпті ең ірі және жақсы қаржыланған мекемелердің өзі ортағасырлық исламтанушыларын және алгебралық топологтарын жыл сайын қайта бағалау және ауыстыруға ресурстар жеткіліксіз". Осылайша, академиялық қауымдастық тұрақты қызмет арқасында факультет сапасын сақтай отырып, шамадан тыс айналымнан аулақ бола алады. Бұл екі бағалаудан тұрады: біріншісі жұмысқа қабылдау кезінде, екіншісі алты жылдан кейін, олар қоғамдағы басқа салаларға қарағанда әлдеқайда қатаң және институтқа табысты үміткерлердің оларды тұрақты ұстап тұру қабілетіне жеткілікті сенімділік береді". Скоблдің сөзіне қарағанда, тұрақты қызмет академиялық бостандықты қорғау үшін маңызды: ғалымның саясаты оның факультетінің, мекемесінің немесе қаржыландырушы ұйымдардың саясатына қайшы келген жағдайларда ғана емес, сонымен қатар, ғалымның жұмысы салалық қабылданған түсініктерге қарсы жаңалықтар енгізген жағдайларда да. Оның кемшіліктері бар екенін мойындаса да, тұрақты қызмет академиялық бостандықты сақтауда маңызды рөл атқаратынын айтады. Скобл "тұрақты қызмет біліктісіз профессорларды қорғайды" деген сыншыларға қарсы анық және тікелей пікір білдіреді: "Менің пікірімше, мұндай жағдай туғанда, бұл жүйенің дұрыс жұмыс істемеуі, оны дұрыс пайдаланудың ішкі ерекшелігі емес. Дұрыс жұмыс істеу үшін біліктілігі жоқ профессорлар бастапқыда тұрақты қызметке ие болмайды. Олар: "Бірақ олар ие болады, сондықтан тұрақты қызмет жаман идея" дейді. Бірақ бұл – қызыл шамға өткеніңіз бен пойыз апатына себеп болғаныңыз үшін жүргізу жаман идея дегенмен бірдей". Білім беру құқығы саласында маманданған профессор Перри А. Зиркелдің айтуынша, жаман ұстаздарды жұмыстан шығару қиындығы үшін тұрақты қызметті кінәлау дұрыс емес; тұрақты қызметке қарамастан, ұстазды жұмыстан шығару айтарлықтай шығындарға әкеледі және тыңдаулар мен құжаттарды ұзақ дайындауды қажет етеді.