Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Этикалық қарым-қатынас – терминді қолданатын этика теорияларының көпшілігінде, бір адамның екінші адаммен құратын, негізгі және сенімді қарым-қатынас. Оны сенім мен бір-бірінің денсаулығын (немесе қауіпсіздігін) ортақ қорғаудан өзге ешқандай түсінік арқылы сипаттау мүмкін емес. Әдетте, шыншылдыққа ерекше мән беріледі.
An ethical relationship, in most theories of ethics that employ the term, is a basic and trustworthy relationship that one individual may have with another, that cannot necessarily be characterized in terms of any abstraction other than trust and common protection of each other's body. Honesty is very often a major focus.
Негізгі білім
Көбінесе ана мен бала арасындағы қарым-қатынас зерттеледі, ал екінші маңыздысы – жыныстық серіктестер арасындағы қарым-қатынас – феминизм мен Queer теориясының назарында, оларда қарым-қатынастар орталық тұр. Отбасылық рөлдер теориясы бұл тұжырымды әкелік, аналық және бауырлық рөлдерді зерттеуге дейін кеңейтеді және адамның болашақ қарым-қатынастары көбінесе өзінің отбасылық ортасында ыңғайлы сезінетін рөлдерді орындау үшін қалыптасады – осылайша, туған отбасы таңдалған отбасы үшін үлгі болады. Этикалық қарым-қатынастың тағы бір түрі – білім беру мекемесіндегі студент пен оқытушы арасындағы қарым-қатынас. Өйткені оқыту – моральдық және этикалық принциптерге негізделген басшылық. Студент қатысу арқылы көптеген этикалық мәселелерді түсінуге және шешуге, соның ішінде профессордың немесе оқытушының әрекеттерін де қарастыруға міндетті болады.
Usually studied is the relationship between the mother and child, and second most basic is between sexual partners—the focus of feminism and Queer theory respectively, in which relationships are central. Family role theory extends this to study paternalistic, maternalistic and sibling roles, and postulates that one's later relationships are formed largely in order to fill the roles one has grown to find comfortable as part of one's family environment—the family of origin thus setting pattern for the family of choice. Another type of ethical relationship is that between the student at an institution and his or her instructor. Because teaching is “leadership based upon moral and ethical principles.” The student is positioned into a role where participation means understanding and resolving multiple issues of ethics, including the actions of his or her professor or instructor.
Қарама-қарсы теориялар
Дәуді шешуден немесе Батыс моральдық философиясында анықталғандай метаэтикадан туындайтын этика теорияларына қарама-қарсы, этикалық дәстүрлер абстрактілік моральдық кодекстерге, белгілі бір тілдегі үкімдік иерархияға баса назар аударады. Этикалық қарым-қатынас теориялары адам дамуына баса мән береді. Олар сексуалдық адалдық, некеге берілгендік, бала тәрбиесі және дене күтімі, дәретханаға үйрету, емшектен айыру, сексуалдыққа және мастурбацияға қатысты көзқарастарды қалыптастыру сияқты маңызды мәселелерге назар аударады. Осы мәселелердегі оқытулардың немесе үлгілердің салдары ескерілмесе, апатқа ұшырау мүмкіндігі зор, себебі бұл кез келген адамның ең негізгі қарым-қатынасының – өзінің денесіне, оған деген ұялу, мақтаныш, қамқорлық сияқты сезімдерінің бұзылуына әкеледі. Содан кейін басқалардың денесіне деген қамқорлық туындайды. Ешбір этикалық дәстүр мұндай қарым-қатынастарды реттеу үшін кем дегенде бірнеше ережелерді белгілемеген. Кэрол Гиллиган қарым-қатынастардың моральдық ойлаудың орталық бөлігі екенін және адамның таңдауларын түсіну үшін лингвистикалық немесе метаэтикалық ұғымдардан гөрі артық екенін дәлелдеді. Бұл көзқарас қазіргі кезде «күтім этикасы» деп аталады. Адам дамуының бір бөлігі ретінде моральдық даму туралы еңбектерімен танымал Лоуренс Колберг, ақырында Гиллиганмен бірлесіп «этикалық қоғамдастық» немесе «жай ғана қоғамдастық» деп аталатын қарым-қатынас мінез-құлқының сипаттамалық этикасын құруға кірісті. Бұл, кем дегенде Колбергтің түсінігінде, мүшелер арасындағы дауларды анықтап, шешетін және балалар ғана емес, тұтқындар мен басқалардың да моральдық дамуына көмектесетін сенімді тұлғалардың негізгі эпистемиялық қауымдастығынан тұратын тәжірибелік қоғамдастық болды. Дональд Р.К. Рид, «Колбергке ілесу: Либерализм және демократиялық қоғамдастық практикасы» (1998) атты кітабында осы принциптердің кеңес беру демократиясына қолданылуы туралы айтады: «Гиллиганның «Ерекше дауыс» (1982) кітабы жарық көргеннен кейін төрт жыл ішінде Колберг пен Гиллиган моральдық даму туралы есептерін қайта қарастырды, нәтижесінде олардың арасындағы келісім көптегендер мойындайтынан әлдеқайда артық болды». Рид «бұл келісімді әділ қоғамдастық жобаларында дамыған түсініктерді қамтуға кеңейтуді» ұсынды. Бұл әдістерді этикалық дәстүрге де қолдануға болады. Мысалы, Колбергтің шәкірті Бертон Визоцкий 1997 жылы «Этиканың жаратылысы» еңбегінде қарым-қатынас тәсілін Киелі кітаптағы этикаға қолданды. Кітапта Жаратылыс кітабындағы басты кейіпкерлердің таңдаулары мен өзара әрекеттеріне назар аударылады. Визоцкий Талмуд, мидраш және магистерияның көп бөлігін пайдаланып, бұл еврей теологиялық дәстүрлерінің де адам мен Құдай арасындағы ғана емес, сонымен қатар отбасы, ру немесе қоғамдағы басқа адамдар арасындағы этикалық қарым-қатынасқа көп көңіл бөлгенін көрсетеді. Мохандас Ганди, Конфуций, Менно Симонс және Барух Спиноза – моральдық және саяси философиядағы тұлғалардың мысалдары, олар ең алдымен моральдық араласудың нақты құрастырылуы мен кездесуінде жасалған этикалық таңдауларға баса назар аударды. Жасылдар мен Жаңа конфуцийшілер – қарым-қатынастық дәстүрлерден туындаған қазіргі заманғы қозғалыстардың екі мысалы.
As contrasted to theories of ethics that derive from dispute resolution, or the meta ethics as defined in Western moral philosophy, ethical traditions emphasizing abstract moral codes expressed in some language with some judgmental hierarchy, ethical relationship theories tend to emphasize human development. Thus they focus on unequal power and such matters as sexual honesty, marital commitment, child raising, and responsibility to conduct such essential body and care matters as toilet training, weaning, forming attitudes to sexuality and to masturbation. Failures to consider consequences of teachings or examples set in these matters is disastrous, as it leads to failures of the most fundamental relationship any person has: to their own body, shame in it, pride in it, care for it, etc. Care and concern for other's bodies follows. No ethical tradition has failed to prescribe at least some rules for the conduct of such relationships. Carol Gilligan famously championed the role of relationships as central to moral reasoning, and superior as a basis for understanding human choices than any prior linguistic or meta ethical concept. This perspective is now commonly called the ethics of care. Lawrence Kohlberg, famous for work on moral development as a part of human development, eventually joined Gilligan in starting a descriptive ethics of relationship conduct in what they called the ethical community or just community. This was in effect a community of practice which, at least in Kohlberg's conception, had a core epistemic community of those trusted to define and resolve the disputes between members, and to facilitate the growth of moral development, not only in children, but in prisoners and others. Donald R. C. Reed, whose book Following Kohlberg: Liberalism and the Practice of Democratic Community (1998) outlined the extension of these principles to deliberative democracy, claims that "During the four years following publication of Gilligan's In a Different Voice (1982), Kohlberg and Gilligan both revised their accounts of moral development so that they converged far more than is commonly recognized." Reed argued for "extending this convergence to include the understanding developed in the just community projects." There is also potential for application of these methods to ethical tradition. Kohlberg's student Burton Visotzky, for instance, in The Genesis of Ethics, 1997, applied the relationship approach to Ethics in the Bible. The book focuses on the choices and interactions of major characters in the Book of Genesis. Visotzky exploits much of the Talmudic, midrash and magisterium, demonstrating that these Jewish theological traditions too had often focused on the ethical relationship, not only between Man and God, but between others in one's family, tribe or community. Mohandas Gandhi, Confucius, Menno Simons and Baruch Spinoza are examples of figures in moral philosophy and political philosophy who focused first and foremost on the ethical choices made in the actual framing and encounter of moral interventions. Greens and New Confucians are two examples of modern movements that are derived in part from relational traditions.