Кіріспе

Америкалық химик және өнертапқыш

Арнольд Орвилл Бекман (10 сәуір 1900 – 18 мамыр 2004) – американдық химик, өнертапқыш, инвестор және меценат. Калифорния технология институтының профессоры болған кезінде, ол 1934 жылы қышқылдықты (және сілтілікті) өлшейтін pH-метрді ойлап тапқаннан кейін, "химия және биологияны зерттеуде революция жасады" деп есептелетін Бекман аспаптарын құрды. Ол сондай-ақ биоғылымның дамуына ең үлкен үлес қосылған DU спектрофотометрін жасады. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол және оның әйелі Мейбл (1900–1989) АҚШ-тың ең ірі қайырымдастарынң қатарына кірді.

Ерте өмір

Бекман 500-ге жуық тұрғыны бар, шаруашылықпен айналысатын Кулом қаласында дүниеге келді. Ол, темірші Джордж Бекман мен оның екінші әйелі Элизабет Эллен Жьюкстің кіші ұлы болды. Магистрлік диссертациясы үшін ол сулы аммиак ерітінділерінің термодинамикасын зерттеді, бұл тақырыпты оған Т. А. Уайт таныстырды. 1922 жылдың желтоқсан айында ол «Гамма Альфа» ғылыми қоғамына қабылданды. Бекман докторлық дәреже алу үшін Калифорния технология институтына (Caltech) баруды шешті. Ол бір жыл сонда тұрды, содан кейін Нью-Йоркке қайтып келді, өйткені ол келіні Мейблге жақын болуды қалады, ол «Equitable Life Assurance Society» қоғамында хатшы болып жұмыс істеді. Ол «Western Electric» компаниясының инженерлік бөлімінде жұмысқа орналасты, ол «Bell Telephone Laboratories» зертханасының алдағы құрылысына негіз болды. Уолтер А. Шевхартпен бірге жұмыс істеген Линус Полинг, сондай-ақ Роско Г. Дикинсонның басқа бір аспирантына да Caltech-та қалу ұсынылды. Бекманның шешімі – иіс шығаратын, сары май қышқылынан сия жасау болды. Осы компонентінің арқасында ешбір өндіруші оны жасауға келіспеді. Сондықтан Бекман өзі жасауға бел буды. Ол «National Inking Appliance Company» компаниясын құрды, аспап жасаушы Фред Хенсонға тиесілі гаражда орын алды және Caltech-тың екі студентін – Роберт Бартон мен Генри Фраккерді жұмысқа алды. Бекман басылмалы ленталарды қайта бояу үшін бірнеше патенттерді әзірледі, бірақ оларды сату сәтті болмады. Бұл Бекманның компанияны басқару және өнімді сатудағы алғашқы тәжірибесі болды. Бірінші өнім сәтсіз аяқталғандықтан, Бекман компанияны басқа өнімге бейімдеді. Ұлттық стандарттар бюросы ДУ құрылғысының нәтижелерінің дұрыс және қайталанатын екенін растау үшін сынақтар жүргізіп, оны пайдалануды ұсынды. Теодор Л. Браун атап көрсеткендей, ол «үлгілерден жарық сигналдарын өлшеуде революция жасады». Нобель сыйлығының лауреаты Брюс Меррифилд ДУ спектрофотометрін «биоғылымды дамытуға арналған ең маңызды құрал» деп атады. Спектрофотометрді жасау соғысқа да тікелей қатысты. Мысалы, витаминдердің денсаулыққа тигізетін әсері зерттелді және әскерилердің денсаулығын сақтау үшін А витаминіне толық тағамдарды анықтау қажет болды. Бұрынғы әдістерде бірнеше апта бойы егеуқұйрықтарды тамақтандырып, содан кейін А витаминінің деңгейін анықтау үшін биопсия жасау қажет болды. ДУ спектрофотометрі бірнеше минут ішінде жақсы нәтижелерді көрсетті. ДУ спектрофотометрі жаңа керемет дәрі – пенициллинді зерттеу және өндіру үшін де маңызды құрал болды. Соғыс аяқталған кезде американдық фармацевтикалық компаниялар ай сайын 650 миллиард бірлік пенициллин өндірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде осы салаға қатысты көптеген жұмыстар соғыс аяқталғанға дейін құпия сақталды.

Марапаттар мен құрметтер

1971 жылы Бекманға Уиттер колледжінің құрметті ғылым докторы (Sc. D.) дәрежесі берілді. Арнольд Бекман 1976 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1982 жылы ол Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. 1985 жылы Бекман АҚШ-тың «Жасыл бизнес» атақ-даңқ залына енгізілді. 1987 жылы ол Огайо штатының Акрон қаласындағы Ұлттық өнертапқыштар даңқы залына енгізілді. 2004 жылы ол өмірлік жетістіктері үшін сыйлық алды. 1996 жылы ол Alpha Chi Sigma атақ-даңқ залына енгізілді. Бекманға 1988 жылы Ұлттық технология медалі табысталды. Бұл – АҚШ азаматына технологиялық прогреске байланысты жетістіктері үшін АҚШ-тың бере алатын ең жоғары наградасы. Президент Джордж Буш 1989 жылы Бекманға Ұлттық ғылым медалін тапсырып, «аналитикалық құралдарды дамытудағы лидерлігі және елдің ғылыми саласының дамуына деген терең қамқорлығы үшін» деді. Бұрынғы президент Рейганның басшылығымен ол 1989 жылғы Президенттік азаматтар медалін алған 30-ға жуық азаматтың бірі ретінде танылған еді. 1991 жылы Бекманға Иллинойс штатының ең жоғары наградасы – Линкольн ордені Иллинойс штатының Линкольн академиясымен берілді. 1983 жылы 3737 Бекман астероиді Арнольд О. Бекманның құрметіне аталды. Калифорния штатының Ирвайн қаласындағы Арнольд О. Бекман атындағы орта мектеп ғылым біліміне баса назар аударады және Арнольд О. Бекманның құрметіне аталған, бірақ оның қаржыландыруымен салынбаған. Арнольд Бекман мен Уоллес Колтер ғалымдарының еңбектерін талқылайтын Бекман Колтер мұражайы Бреа қаласындағы Бекман Колтер штаб-пәтерінде орналасқан.