Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Суквамиш – АҚШ-тың Вашингтон штатында орналасқан, лушоцед тілінде сөйлейтін американдық түпкі халық. Олар Оңтүстік Жағалау Салиш тобына жатады. Бүгінде Суквамиш халқының көп бөлігі 1855 жылғы Пойнт-Эллиотт шартына қол қойған Порт-Медисон резервациясының федералды деңгейде мойындалған Суквамиш үнді тайпасына мүше. Сиэтл қаласына аты берілген Суквамиш және Дувамиш тайпаларының белгілі басшысы Сиэтл басшысы екі тайпа атынан Пойнт-Эллиотт шартына қол қойған. Суквамиш тайпасы Порт-Медисон үнді резервациясына иелік етеді.
Native American tribe in Washington (state), U. S.
The Suquamish are a Lushootseed speaking Native American people, located in present day Washington in the United States. They are a southern Coast Salish people. Today, most Suquamish people are enrolled in the federally recognized Suquamish Indian Tribe of the Port Madison Reservation, a signatory to the 1855 Treaty of Point Elliott. Chief Seattle, the famous leader of the Suquamish and Duwamish Tribes for whom the City of Seattle is named, signed the Point Elliot Treaty on behalf of both Tribes. The Suquamish Tribe owns the Port Madison Indian Reservation.
Тіл және мәдениет
Суквамиш халқы дәстүрлі түрде салишан тілдер отбасына жататын лушоцед диалектісінде сөйлейді. Еуропалықтармен байланыс жасамас бұрын Солтүстік-Батыс жағалауындағы көптеген байырғы халықтар сияқты, Суквамиштер Каскад тауларының батысындағы жер мен теңіздің мол өнімдерімен қамтамасыз етілді. Олар жергілікті суларда және Пьюджет шығанағында лосось аулап, моллюска жинады. Кедр ағашынан су өткізбейтін киімдер мен әдемі тұрмыстық заттар тоқуға қажетті талшықтар алынды, сондай-ақ ұзын үйлер, теңізге жүзуге арналған каноэлер мен салтанатты бұйымдар жасалды. Суквамиштер дәстүрлі түрде Пьюджет шығанағының батыс жағалауында, солтүстіктегі Apple Tree Cove-дан оңтүстіктегі Gig Harbor-ға дейін, Бэйнбридж және Блейк аралдары да олардың қоныс аумағында болды. Аймақ бойынша олардың көптеген ауылдары болды, ең ірісі – Олд Мэн Хаус, Салиш теңізіндегі ең үлкен қысқы үй және тарихқа белгілі болған ең үлкен үй. Суквамиштер өздерінің дәстүрлі аумағында балық аулау мен жинауды жалғастыруда, ал жергілікті суретшілердің жаңа буыны – олардың ішінде Эд Карриер – Суквамиш халқының тарихын айтуға көмектесетін ою-өрнек немесе тоқыма бұйымдар жасау арқылы ата-бабаларының дәстөрін жалғастыруда. 2011 жылы Суквамиш тайпасының кеңесі бірауыздан бір жынысты некеге рұқсат берді.
Suquamish people traditionally speak a dialect of Lushootseed, which belongs to the Salishan language family. Like many Northwest Coast indigenous peoples pre European contact, the Suquamish enjoyed the rich bounty of land and sea west of the Cascade Mountains. They fished for salmon and harvested shellfish in local waters and Puget Sound. The cedar tree provided fiber used to weave waterproof clothing and beautiful utilitarian items, and provided wood for longhouses, seagoing canoes and ceremonial items. The Suquamish traditionally lived on the western shores of Puget Sound, from Apple Tree Cove in the north to Gig Harbor in the south, including Bainbridge Island and Blake Island. They had villages throughout the region, the largest centered on Old Man House, the largest winter longhouse in the Salish Sea and the largest longhouse ever known. The Suquamish continue to fish and harvest in their traditional territory, and a new generation of local artists — among them Ed Carriere — carry on the ways of their ancestors in creating carved or woven items that help tell the story of the Suquamish people. In 2011, the Suquamish Tribal Council voted unanimously to approve same sex marriage.
Тарих
Суквамшы тайпасы мен еуропалықтардың арасындағы алғашқы байланыс 1792 жылы Джордж Ванкувер Пьюджет сауынын зерттегенде және Суквамшы тайпасының мүшелерімен, мүмкін Швебе мен Китсапты қоса, кездескенде болды. 19-ғасырдың басында Пьюджет сауыны мен Джорджия бұғазында британдық сауда орындары құрылған кезде, бейжүргісіздермен тұрақты байланыс орнады. 1853 жылы Вашингтон территориясы құрылғаннан кейін, АҚШ үкіметі аборигендік құқықтарды жою және жерді бейжүргісіздердің қоныстануына беру мақсатымен аймақтық көшбасшылармен келісімдер жасауға кірісті. 1855 жылғы 22 қаңтарда қол қойылған Пунт-Эллиотт шартында Суквамшы тайпасы белгілі бір төлемдер мен міндеттемелерге қарыстырып, жерін АҚШ-қа беруге келісті. Олар Агат өтегісіндегі қыстау ауылына жақын Порт-Мэдисон үнді резервациясы болып белгіленген жерді өздеріне сақтап қалды. Сонымен қатар, олар өздерінің дәстүрлі және әдеттегі аумақтарында балық аулау және моллюскалар жинау құқығын, сондай-ақ тарихи аумақтарындағы мәдени және табиғи ресурстарға қатысты белгілі бір құқықтарды сақтап қалды. Бүгінде Суквамшы тайпасы Вашингтон штатымен бірлесіп штаттың балық шаруашылығын басқарады.
The first contact between Suquamish and European people came in 1792 when George Vancouver explored Puget Sound and met members of the Suquamish Tribe, possibly including Schweabe and Kitsap. More regular contact with non Natives came with the establishment of British trading posts in Puget Sound and the Strait of Georgia in the early 19th century. Once the Washington Territory was established in 1853, the U. S. government began signing treaties with area indigenous leaders to extinguish aboriginal claims and make land available for non Native settlement. In the Point Elliott Treaty signed on January 22, 1855, the Suquamish agreed to cede land to the United States in exchange for certain payments and obligations. They reserved for themselves the land that became designated as the Port Madison Indian Reservation, near their winter village on Agate Pass. They also reserved the right to fish and harvest shellfish in their Usual and Accustomed Areas, and reserved certain cultural and natural resource rights within their historical territory. Today, the Suquamish Tribe is a co manager with the State of Washington of the state's salmon fishery.
Басшылар мен танымал тұлғалар
Суквамиш тайпасының екі мүшесі аймақ бойынша ұлы басшылар ретінде танылды. Бірі – 1825 жыл шамасында Ванкувер аралындағы Ковичан тайпаларына қарсы Пьюджет-Саунд тайпаларының коалициясын басқарған Китсап. Екіншісі – Швабе ұлы Сиэтл (Си ахл, Сиэлт, Си ахт, Сиатл деп те жазылады), 19 ғасырдың ортасындағы алабұрлы заманда бейбітшілік сақтаушы болған. Лоуренс Вебстер (1899-1991) 1979 жылдан 1985 жылға дейін Суквамиш тайпасының төрағасы қызметін атқарды. 1979 жылы ол Вашингтон қаласына барып, VISTA үкіметтік бағдарламасының 15 жылдығына арналған шарада американдықтарды өкілдік етті. 1983 жылы Суквамиш мұражайын құруға көмектесті. Өмірінің басында ол 1921 жылы ұлттық спорт тауарлары компаниясы Жапонияға игі ниет сапарына жіберген Суквамиш командасында ойнаған белгілі бейсболшы болған. Леонард Форсман, антрополог және археолог, 2005 жылдан бері Суквамиш тайпасының төрағасы, штаттың Географиялық атаулар жөніндегі кеңесіне губернатор тағайындаған мүше және АҚШ Тарихи сақтау жөніндегі кеңесіне Обама тағайындаған өкіл. Синди Вебстер Мартинсон, бұрынғы Суквамиш тайпалық кеңесінің мүшесі, Солтүстік Китсап мектеп кеңесінің вице-президенті (2013 жылы төрт жылдық мерзімге сайланды) және Китсап округінде тайпалық емес мемлекеттік лауазымға сайланған алғашқы американдық болып саналады. Порт-Мэдисон кәсіпорындары жеті мүшеден тұратын директорлар кеңесімен басқарылады, оның құрамында тайпалық кеңес өкілі де бар. Ең танымал жобаларға Суквамиш Клируотер Казино курорты, Уайт Хорс Гольф клубы, Киана Лодж, PME Retail және Мүлікті басқару кіреді. Port Madison Enterprises Construction Corporation – қазіргі еншілес компаниялардың бірі. Экономикалық үлесі (2012 жыл): қызметкерлерге төленген жалақы мен әлеуметтік жәрдемақылар – 52,2 миллион доллар; тауарлар мен қызметтерге жұмсалған қаражат – 46,8 миллион доллар; күрделі жобаларға инвестициялар – 18,6 миллион доллар. Қоғамдық үлесі (2012 жыл): 201 ұйымға 694 033 доллар көмек көрсетілді. PME қоры ойын емес қаражатты "[қауым мүшелерінің өмірін жақсартуға]" және "аймақтағы лайықты бағдарламаларды қолдауға" арналған ұйымдарға гранттар түрінде бөледі.
Two members of the Suquamish came to be recognized across the region as great leaders. One was Kitsap, who led a coalition of Puget Sound Tribes against the Cowichan Tribes of Vancouver Island around 1825. Another was Seattle (also spelled Si ahl, Sealth, See ahth, and Seathl, pronounced ), son of Schweabe, who was a peacekeeper during the turbulent times of the mid 19th century. Lawrence Webster (1899 1991) served as chairman of the Suquamish Tribe from 1979 1985. In 1979, he traveled to Washington, D. C., to represent Native Americans at an event commemorating the 15th anniversary of the government program VISTA. In 1983, he helped establish the Suquamish Museum. Earlier in his life, he was a noted baseball catcher, playing on a Suquamish team in 1921 that was sent by a national sporting goods company on a goodwill tour of Japan. Leonard Forsman, an anthropologist and archeologist who has served as the Suquamish Tribe’s chairman since 2005, is a governor appointed member of the state Board on Geographic Names and an Obama appointee to the U. S. Advisory Council on Historic Preservation. Cindy Webster Martinson, a former Suquamish Tribal Council member, is vice president of the North Kitsap School Board (elected in 2013 to a four year term) and is believed to be the first Native American elected to non Tribal public office in Kitsap County. Port Madison Enterprises is governed by a seven member board of directors, which includes a Tribal Council liaison. Notable ventures include the Suquamish Clearwater Casino Resort, White Horse Golf Club, Kiana Lodge, PME Retail, and Property Management. Ongoing subsidiaries include the Port Madison Enterprises Construction Corporation. Economic contributions (in 2012): $52.2 million in wages and benefits paid to employees; $46.8 million in goods and services purchased; $18.6 million in capital project investment. Community contributions (in 2012): $694,033 awarded to 201 organizations. The PME Fund sets aside non gaming funds for distribution as grants to organizations that "[improve] the lives of community members" and "support worthy programs in the region".
Қорытынды
Қауым бұрынғыда бөліп берілген кезеңде жоғалтқан жерлерін қайта иеленді, және "қауым мен қауым мүшелері қазіргі тарихта алғаш рет резервациядағы жердің жартысынан астамын меншіктеп отыр". Маңызды сатып алынғандардың ішінде 2010 жылы сатып алынған White Horse Golf Club, 2014 жылдың наурыз айында сенімділікке берілді; сондай-ақ 2014 жылдың қараша айында Каулинг өзенінің суайдынында орналасқан, "Айықтың орны" деп аталатын 200 акр жер бар. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, резервацияның жалпы ауданы 7657 акрды құрайды, оның ішінде 1475 акры Сукуамиш тайпасына, 2601 акры Сукуамиш тайпасының жеке азаматтарына, ал 3581 акры жергілікті емес адамдарға тиесілі.
The Tribe has reacquired land lost during the allotment era, and "the Tribe and Tribal members now own more than half of the land on the reservation for the first time in recent history". Major acquisitions include White Horse Golf Club in 2010, placed into trust in March 2014; and 200 acres known as the Place of the Bear, in the Cowling Creek watershed, in November 2014. As of 2014, the reservation area consists of 7,657 acres, of which 1,475 acres are owned by the Suquamish Tribe, 2,601 acres are owned by individual citizens of the Suquamish Tribe, and 3,581 acres are owned by non Natives.