Кіріспе
1936–1937 жылдары Мичиган штатындағы General Motors зауытындағы еңбек тақиясы 1936–1937 жылдарғы Флинттегі отырып ереуіл, сондай-ақ General Motors отырып ереуілі немесе GM-нің үлкен отырып ереуілі деп белгілі. Бұл АҚШ-тың Мичиган штатындағы Флинттегі General Motors зауытында болған отырып ереуіл. Ол Біріккен автомобиль жұмысшылары (UAW) ұйымын өнеркәсіптің шетіндегі шашыраңқы жергілікті кәсіподақтар жиынтығынан ірі кәсіподаққа айналдырып, отандық автомобиль өнеркәсібінің кәсіподақтануына жол ашты.
The 1936–1937 Flint sit down strike, also known as the General Motors sit down strike, or the great GM sit down strike, was a sitdown strike at the General Motors plant in Flint, Michigan, United States. It changed the United Automobile Workers (UAW) from a collection of isolated local unions on the fringes of the industry into a major labor union, and led to the unionization of the domestic automobile industry.
Өмірбаян
GM Ұлы депрессияға дейін 208 981 сағаттық жұмысшыны жұмысқа алған. Бұл жұмысшыларға жылына шамамен 1195 доллар төленген. Ұлы депрессиядан кейін жұмыс орындарының саны артты, бірақ GM-де Ұлы депрессияға дейінгіге қарағанда 30 000-ға аз қызметкер болды. Бұл GM-нің бұрынғы жалақы төлеу саясатына ұқсас еді. 1936 жылы жалақы көтерілді, бірақ GM-де жалақы тұрақтап қалды. Work Progress есебі бойынша, төрт адамдық отбасыға 1434,79 доллар қажет болды. GM деректеріне сәйкес, толық жұмыс күнімен жұмыс істейтін қызметкерлердің жылдық орташа жалақысы 1200-1300 долларды құрады. Жалақы төмендесе де, жұмысшылар Ұлы депрессияның салдарынан туған шығындарды өтеу үшін жылдам жұмыс істеуге міндетті болды. Біріккен автомобиль жұмысшылары кәсіподағы (UAW) 1935 жылы құрылып, 1936 жылы алғашқы құрылтайын өткізді. Бірақ, кәсіподақ бұрынғыдай кішкентай зауыттарда ұйымдастыру науқандарын жүргізе алмайтынын түсінді. Оның орнына, олар автомобиль жұмысшыларын ұйымдастырып, ең ірі және ең күшті жұмыс беруші, General Motors корпорациясына қарсы күресуді жоспарлады. Бұл үшін Мичиган штатының Флинт қаласындағы ең маңызды зауыттарына назар аударуды көздеді. Ереуіл ұйымдастырушысы Генри Краустың айтуынша, "Бұл – алып комбинаттың жүрегі мен жүйке орталығы еді. Ол байлық жасады, таңдалған аздаған адамдарға теңдесі жоқ игілік сыйлады, Американың ең аристократтық отбасы, ду Понттардың сүтті сиыры болды, олардың 10 миллион GM акциясы корпорацияның азаймайтын табысының төрттен бірін қамтамасыз етті. Осы корпорацияның орталық қаласында, осы қарапайым үлкен ауылда не болса да, елдің қаржы капиталистеріне әсер етті". Бұл зауыттардың маңыздылығын бағалай алмаймыз, Флинттегі өндіріс зауыттары GM автомобильдерінің көптеген түрлерін, сондай-ақ GM-нің еншілес компанияларының, Chevrolet және Buick автомобильдерін шығаруға өте маңызды болды. Генри Краустың түсіндіргеніндей, "Флинттегі автожұмысшылардың көп шоғырланған жері дене құрастыру зауыттарында емес, Chevrolet және Buick зауыттарында болды, олар тиісінше 14 000 және 16 000 адамды жұмыспен қамтыды – бұл General Motors-тың 60-қа жуық зауытының ішіндегі ең ірілері". Chevrolet-тің тағы бір зауыты, No. 4 зауыты, сол кезде сатылатын барлық Chevrolet автомобильдеріне қозғалтқыштарды өндіргендіктен, отыру ереуілі үшін маңызды рөл атқарды. Бұл зауыттар өндіріс үшін маңызды болды және ереуілдер елдегі GM өндірісін тоқтата тұруы мүмкін еді. UAW жақында Америка Еңбек Федерациясынан (AFL) бөлініп шықты. Флинтте ұйымдастыру қиын және қауіпті жоспар болды. GM Флинт қалалық саясатын бақылап, сырттан келгендерге қадағалап қарады. Флинттегі науқанды ұйымдастыруға тағайындалған UAW-тың бірінші өкілі Уиндэм Мортимер қалаға кірген кезде оны байқап қалды. 1936 жылдың маусым айының басында Флинтке кіргеннен кейін бір күні, оны, мүмкін, General Motors компаниясынан келген адамдар ілесіп жүрді. "Ол алдыңғы есіктен кіргенде, екіншісі газетін қойып, оны көшеге шығуға еріп кетті. Содан кейін ол немесе тағы екеуі онымен бірге болуға тырысты". GM сонымен қатар өзінің барлық зауыттарында тыңшылардың кең желісін ұстады. Мортимер Флинт автожұмысшыларымен сөйлескеннен кейін, Флинттегі 45 000 автожұмысшының ішінде тек 122 мүшесі бар жергілікті ұйымдар тыңшыларға толы екенін анықтады. Сондықтан ол Флинтті ұйымдастырудың жалғыз қауіпсіз жолы – жергілікті ұйымдарды айналып өту екенін түсінді. Мортимер, Эрик Бранофф, Рой Ройтер, Генри Краус және Ральф Дейл Флинт автожұмысшыларымен үйлерінде кездесіп, жаңа мүшелердің есімдерін Флинттегі және UAW штаб-пәтеріндегі басқалардан құпия сақтады. UAW өзінің мақсатын зерттегенде, GM-нің автомобиль корпусының бөлшектерін өндіретін тек екі зауыты бар екенін анықтады: бірі Флинтте Buick, Pontiac және Oldsmobile бөлшектерін өндірді, ал екіншісі Кливлендте Chevrolet бөлшектерін өндірді. Одақ Франк Мерфи Мичиганның губернаторы болғаннан кейін, жаңа жылдан кейін осы зауыттарға ереуіл ұйымдастыруды жоспарлады.
Шабуыл
Оқиғалар кәсіподақты жоспарларын үдетуге мәжбүр етті, себебі 1936 жылдың 28 желтоқсанында Кливлендтегі Фишер Боди зауытының жұмысшылары екі бауырдың жинау желісінен босатылуына байланысты ереуілге шықты. UAW дереу, GM-мен барлық зауыттарын қамтитын ұлттық келісімге қол жеткізгенше Кливленд ереуілін шешпейтінін мәлімдеді. Сонымен қатар, кәсіподақ Флинттегі Фишер №1 зауытын жабуды жоспарлады. Генора Джонсон Доллингер Флинт отырысының негізгі ұйымдастырушысы және наразылық білдірушілердің бірі болды. Роберт Трэвис ереуіл кезінде UAW ұйымдастырушысы болды. 30 желтоқсанда сағат 8:00-де кәсіподақ GM-нің Фишер №1 зауытынан қалыптарды шығаруды жоспарлап отырғанын білді. UAW жетекші ұйымдастырушысы Боб Трэвис зауыттың қарсы бетіндегі кәсіподақ үйінің алдында түскі асқа жиналыс шақырды, жағдайды түсіндірді, содан кейін мүшелерді зауытты басып алуға жіберді. Флинттегі отырып ереуіл басталды. Дәстүрлі ереуілде кәсіподақ мүшелері зауыттан шығып, пикет желісін құрып, басқа жұмыскерлердің кіруін болдырмау арқылы жұмыс берушінің жұмыс істеуіне кедергі келтіреді. Ал отырып ереуілде жұмысшылар физикалық түрде зауытты басып алып, басшылықты және басқаларды сыртқа шығарады. Зауыттың ішінде қалып, пикетке шығудың орнына, ереуілшілер жұмыс берушілердің жұмыс тоқтатушыларды өндірісті қайта бастауға әкелуіне кедергі жасады. Отырып ереуілдегі қатысушылардың моральдық жағдайын сақтау, дәстүрлі ереуілге қарағанда кейде оңайырақ болды. Ереуілшілер сыртқы қысым мен олардың әрекеттерінен туындауы мүмкін қоғамның наразылығынан алыстатылды. Жаман ауа райы отырып ереуілшілерге сыртқы пикетке шыққандарға қарағанда қиындық тудырмады. Флинттегі отырып ереуілшілер ереуіл ішінде өздерінің азаматтық жүйесін құрды. Зауыттың ішінде тәртіпті сақтау үшін жұмысшылар қала әкімі мен басқа да лауазымды тұлғаларды сайлады. Бөлімдерге Ұйымдастырылған демалыс, Ақпарат, Пошта қызметі және Санитария кірді. Барлық ережелерді жұмысшылар "Кенгуру соты" деп атап, күшпен орындады. Ережелерді бұзған кез келген адам сотқа тартылып, жазалары ыдыс жуудан бастап, ең ауыр жағдайларда зауыттан қуылғанға дейін ауысып отырды. Ереуілшілер зауытта тәртіпті сақтауды маңызды деп санады, себебі мүлік зақымдалған жағдайда, губернатор Ұлттық гвардияны шақыратын. Тәртіпті сақтаумен қатар, азаматтық үкімет зауыттың сыртындағы достық саудагерлерден тұрақты түрде тауарлар жеткізілімдерін қамтамасыз етті. Зауытта жұмыс істейтін шамамен 2000 жұмысшыға тамақтың көп бөлігі көшедегі асханадан тегін берілді.
Қорытынды
GM келіскен келісім бойынша, ереуілге қатысқан жұмысшыларды қайта жұмысқа алуға, жұмысшыларға кәсіподақтарды көрсететін түймелер мен басқа да символдарды тағуға рұқсат берілді, сондай-ақ UAW CIO-ға ереуілге қатысқан зауыттарда 6 айлық келіссөздер жүргізуге келісім берілді. UAW осы мүмкіндікті пайдаланып, 100 000 GM қызметкерін қабылдап, бүкіл елдегі GM зауыттарында наразылық акциялары арқылы кәсіподақтың күшін арттырды. Ереуілге қатысқандардың көптегені, соның ішінде Чарльз И. Краузе, кәсіподақта жоғары лауазымдарға көтерілді. Отырыс ереуіліне болашақ D күнінің батыры және грек-рим күресінің чемпионы Дин Рокуэлл, еңбек көшбасшысы және болашақ UAW президенті Уолтер Райтер, сондай-ақ деректі фильмдер режиссері Майкл Мурдың ағасы қатысты, оның дебюттік фильмі «Роджер және мен» ереуілден алынған фрагментті қамтиды. Келесі жылы UAW мүшелерінің саны 30 000-нан 500 000-ға дейін өсті. Ford сияқты басқа автомобиль өндірушілердің қызметкерлері де қосылды, өйткені бүкіл индустрия жылдам түрде кәсіподақтарға бірікті. Кейіннен BBC атап өткендей, «ереуіл әлемді шарлады». Отырыс ереуілі еңбек индустриясында жаппай ұйымдастырудың маңызды құралы болды, келесі жылы шамамен 5000 ереуіл болатыны күтілуде. Бұл еңбекшілерге нәсіліне, білім деңгейіне қарамастан, жаңадан кәсіподақ құруға, мүшелік туралы келісімдерге, жалақыны келісуге және тіпті жұмысшыларға мемлекеттік қорғау мүмкіндіктерін жасауға мүмкіндік берді. Отырыс ереуілі еңбек индустриясына жаңа серпіліс берді, жұмысшыларға кәсіподақтарға қосылуға және өз даусын қолдануға жаңа сенімділік сыйлады.