Кіріспе

Ирландиялық кинорежиссер және көркем әдебиет жазушысы Нил Патрик Джордан (25 ақпан 1950 жылы туған) – ирландиялық кинорежиссер, сценарист, романист және әңгімелер авторы. Ол «Оскар» сыйлығын, екі «БАФТА» сыйлығын, «Алтын арыстан» және «Күміс аю» сыйлықтарын жеңіп алды. 1996 жылы Францияның «Ordre des Arts et des Lettres» орденімен марапатталды. Ол «Мона Лиза» (1986), «Жарлы ойын» (1992), «Майкл Коллинз» (1996), «Қырғыншы бала» (1997) және «Махаббаттың соңы» (1999) сияқты атышулы драмаларды жазып, режиссерлік еткенімен танымал. Джордан сонымен қатар Showtime телеарнасының «The Borgias» (2011) және Sky Atlantic телеарнасының «Riviera» (2017) сериалдарын жасады. Джордан автор ретінде де белгілі. Ол 1979 жылы Guardian Fiction Prize сыйлығын жеңіп алған «Тунис түні» (1976) романын жазды.

Ерте өмір

Джордан Слайгодада, суретші Анджеланың (қызметтік аты О'Брайен) және профессор Майкл Джорданның ұлы болып дүниеге келді. Ол Рахенидегі Сент-Пол колледжінде білім алды. Кейін Джордан Дублин университетінде оқып, ирланд тарихы мен ағылшын әдебиетін зерттеді. 1972 жылы тарих бакалавры дәрежесін алды. Ол студенттік театрға қатысып, сонда кейіннен маңызды ирланд кинорежиссері болған Джим Шериданмен танысты. 1999 жылы "Салон" журналына берген сұхбатында Джордан діни көзқарасы туралы былай деді: "Мен католик болып өстім және бір кезде жас кезімде өте діншіл болдым. Бірақ бұл маған ешқандай жарақат қалдырмады, ол жай ғана жойылды". Ол қазіргі сенімдері туралы былай айтты: "Құдай – барлық уақыттағы ең ұлы ой жасауы. Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясымен бірге, Құдай туралы түсініктер адам ойының ең ұлы туындысы болып табылады".

Мансап

Нил Джорданның мансабы 1970-ші жылдардың соңында Ирландияның RTÉ телеарнасында басталды. Оның жұмысына балалар фантастикалық сериясы "Wanderly Wagon" үшін сюжеттер жазу да кірді. 1981 жылы Джон Бурман Ирландияда "Экскалибур" фильмін түсіріп жатқанда, Джорданды "шығармашылық серіктес" ретінде шақырды. Бір жылдан кейін Бурман Джорданның алғашқы фильмінің атқарушы продюсері болды, онда Стивен Риа басты рөлде ойнады – ол кейіннен Джорданның барлық фильмдерінде де пайда болды. 1980-ші жылдары ол Англияда түсірілген "Күгірткелер компаниясы" және "Мона Лиза" фильмдерін режиссерлік етіп, үлкен жетістікке жетті. "Күгірткелер компаниясы" – Анжела Картердің әңгімелеріне негізделген "Қызыл шапқыншы" ертегісінің қараңғы және сексуалдық тақырыптағы жаңаша түсінігі, ол культтік фильмге айналды. Жазушы-режиссер ретінде Джорданның өте ерекше туындылары бар, олар "Вампирмен сұхбат" сияқты табысты фильмдерден бастап, "Біз періште емеспіз" сияқты коммерциялық сәтсіздіктерге дейін, сондай-ақ жеке, төмен бюджетті артхаус фильмдерін қамтиды. Ол сонымен қатар "Борджиялар" телесериалының негізгі жасаушысы болды. Джорданның фильмдерінде беймәлім сексуалдық қатынастар жиі кездеседі, ол көрермендердің бұзық немесе қорқынышты деп санайтын кейіпкерлерге де жаны ашып қарайды. Мысалы, "The Miracle" фильмінде екі кейіпкер инцесттік құштарлыққа қарсы күреседі. "Вампирмен сұхбат" та, оның негізінде жазылған Энн Райс кітабы сияқты, адамдарды түнде өлтіретін екі өлместің жақын, жеке қарым-қатынасына назар аударады (олар ешқашан сексуалдық қатынасқа түспесе де, олардың бір-біріне ғашық екені анық), сонымен қатар мәңгілік түрде кішкентай қыздың денесіне қамалған күрделі вампир әйелге де тоқталады. Лестат (Том Круз) тартымды, бірақ зұлым кейіпкер ретінде бейнеленсе, оның серіктесі Луис (Брэд Питт) және бала вампир Клаудия (Кирстен Данст) өздерінің жыртқыштық табиғатына қарамастан, көрермендердің көңілін жеңуге арналған. "Әңгіменің соңы" фильмінің қайта түсірілімінде екі адам (Ральф Файнс және Джулианна Мур) басталысымен бірдей кенеттен аяқталатын махаббатқа беріледі, екеуі де оның аяқталуын қаламайды. Джорданның фильмдеріндегі беймәлім сексуалдық мәселелерге қоса, ол Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстарға жиі оралады. "Crying Game" және "Breakfast on Pluto" екеуі де трансгендерлік кейіпкерге қатысты (оларды Жей Дэвидсон мен Силиан Мерфи ойнады), екеуі де қақтығыстар туралы, және екеуінде де Джорданның басты рөлдегі актерлерінің бірі – Стивен Риа ойнайды. Алайда, екі фильм де өте әртүрлі, "Crying Game" – реалистік триллер/романтика, ал "Breakfast on Pluto" – эпизодтық, стильді, қараңғы комедиялық өмірбаян. Джордан сонымен қатар балалар мен жастар туралы оқиғаларды жиі айтады, мысалы, "The Miracle" және "The Butcher Boy". Оның фильмдері көбінесе шындыққа негізделген болса да, ол кейде фантастикалық немесе арманға ұқсас фильмдерді де режиссерлік етеді, мысалы, "The Company of Wolves", "High Spirits", "Interview with the Vampire" және "In Dreams". Джорданның алғашқы фильмдерінің жетістігі оны Голливудқа жеткізді, онда ол "High Spirits" және "We're No Angels" фильмдерін түсірді; екеуі де сынға ұшырап, қаржылық сәтсіздікке ұшырады. Кейін ол үйге қайтып, алты "Оскар" сыйлығына ұсынылған "Crying Game" фильмін түсірді. Джордан осы фильм үшін "Ең үздік түпнұсқа сценарий" номинациясында "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Оның күтпеген табысы оны американдық киностудияға қайта оралды, онда ол "Вампирмен сұхбат" фильмін түсірді. Сондай-ақ ол Джоди Фостердің басты рөлде ойнаған "The Brave One" криминалды драмасын режиссерлік етті. Нил Гайман 2009 жылдың 27 қаңтарында Today шоуында Нил Джорданның Ньюбери медалімен марапатталған "The Graveyard Book" кітабының экранизациясын режиссерлік ететінін мәлімдеді. Джордан сонымен қатар 2009 жылы Ирландияда түсірілген Колин Фаррелл мен Алича Бачледа Куруш ойнаған "Ondine" фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік етті. Ол сондай-ақ Саурс Ронан, Джемма Артертон және Джонни Ли Миллер ойнаған сол аттас вампирлік пьесаның бейімделуі "Byzantium" фильмін режиссерлік етті. 2011 жылы Джорданның келесі фильмі кейіннен тоқтатылған ғылыми-фантастикалық романс "Broken Dream" деп жарияланды, онда Бен Кингсли мен Джон Херттің қатысуы күтілген. Ол Изабелла Хупперт пен Хлоя Грейс Морецтің басты рөлдерде ойнаған триллер "Greta" (2018) фильмін режиссерлік етті. "Riviera" сериалының сценарийлерімен жұмыс істегеннен кейін, Джордан басқалар оның сценарийлерін қайта өңдегендіктен, шоудан бас тартты. Ол бұл эпизодтарды кімнің қайта жазғанын білмейтінін айтты. "Олар өзгерді, менің үлкен таңғалуым мен қатты ренжігенімді білдірді. Тарихта түрлі сексуалдық көріністер мен көптеген диалогтар енгізілді. Мен оған ең қатаң қарсылық таныттым".

Жеке өмір

Джорданның бес баласы бар: Анна мен Сара заңгер Вивьен Шилдспен некесінен; Дашиел мен Дэниел қазіргі әйелі Бренда Раунмен некеде, ал Бен сәулетші Мэри Донохомен болған қарым-қатынасынан туған. Джордан Дублиннің Далки қаласында тұрады. 1996 жылы Нил Джордан француздық «Ordre des Arts et des Lettres» орденімен марапатталды. Ол көптеген құрметті докторлық дәрежесін алды, ең бастысы Дублин Тринити колледжінен, Дублин университетінен және Белфаст королева университетінен. 2009 жылы ол режиссер Роман Поланскині қолдап, оның Швейцарияда 1977 жылы 13 жасар қызды есірткіге салып зорлағаны үшін тұтқындалғаннан кейін босатуды талап етіп петицияға қол қойды. 2018 жылы ол өзінің мұрағатын Ирландия Ұлттық кітапханасына тапсырды. Джорданның мұрағаты теле- және киносценарийлерін, өндіріс материалдарын, жазбаларын, сторибордтарды және суретшілермен, саяси тұлғалармен жеке хат алмасуларын қамтиды.