Нейл Джордан: Ирландиялық режиссер және жазушының өмірбаяны
Neil Jordan
Нейл Жордан – ирланд суретке түсіруші, жазушы. «Мона Лиза», «Қанды ойын» сияқты фильмдердің авторы, марапаттардың иегері. Фильмографиясы, туындылары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық кинорежиссер және көркем әдебиет жазушысы Нил Патрик Джордан (25 ақпан 1950 жылы туған) – ирландиялық кинорежиссер, сценарист, романист және әңгімелер авторы. Ол «Оскар» сыйлығын, екі «БАФТА» сыйлығын, «Алтын арыстан» және «Күміс аю» сыйлықтарын жеңіп алды. 1996 жылы Францияның «Ordre des Arts et des Lettres» орденімен марапатталды. Ол «Мона Лиза» (1986), «Жарлы ойын» (1992), «Майкл Коллинз» (1996), «Қырғыншы бала» (1997) және «Махаббаттың соңы» (1999) сияқты атышулы драмаларды жазып, режиссерлік еткенімен танымал. Джордан сонымен қатар Showtime телеарнасының «The Borgias» (2011) және Sky Atlantic телеарнасының «Riviera» (2017) сериалдарын жасады. Джордан автор ретінде де белгілі. Ол 1979 жылы Guardian Fiction Prize сыйлығын жеңіп алған «Тунис түні» (1976) романын жазды.
Irish filmmaker and fiction writer
Neil Patrick Jordan (born 25 February 1950) is an Irish film director, screenwriter, novelist and short story writer. He won an Academy Award, two BAFTA Awards, a Golden Lion and a Silver Bear. He was honoured with receiving the French Ordre des Arts et des Lettres in 1996. He is known for writing and directing acclaimed dramas such as Mona Lisa (1986), The Crying Game (1992), Michael Collins (1996), The Butcher Boy (1997) and The End of the Affair (1999). Jordan also created the Showtime series The Borgias (2011) and Sky Atlantic's Riviera (2017). Jordan is also known as an author. He wrote Night in Tunisia (1976) which won the Guardian Fiction Prize in 1979.
Ерте өмір
Джордан Слайгодада, суретші Анджеланың (қызметтік аты О'Брайен) және профессор Майкл Джорданның ұлы болып дүниеге келді. Ол Рахенидегі Сент-Пол колледжінде білім алды. Кейін Джордан Дублин университетінде оқып, ирланд тарихы мен ағылшын әдебиетін зерттеді. 1972 жылы тарих бакалавры дәрежесін алды. Ол студенттік театрға қатысып, сонда кейіннен маңызды ирланд кинорежиссері болған Джим Шериданмен танысты. 1999 жылы "Салон" журналына берген сұхбатында Джордан діни көзқарасы туралы былай деді: "Мен католик болып өстім және бір кезде жас кезімде өте діншіл болдым. Бірақ бұл маған ешқандай жарақат қалдырмады, ол жай ғана жойылды". Ол қазіргі сенімдері туралы былай айтты: "Құдай – барлық уақыттағы ең ұлы ой жасауы. Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясымен бірге, Құдай туралы түсініктер адам ойының ең ұлы туындысы болып табылады".
Jordan was born in Sligo, the son of Angela (née O'Brien), a painter, and Michael Jordan, a professor. He was educated at St. Paul's College, Raheny. Later, Jordan attended University College Dublin, where he studied Irish history and English literature. He graduated in 1972 with a BA in History. He became involved in student theatre there, where he met Jim Sheridan, who also was later to become an important Irish film director. Of his religious background, Jordan said in a 1999 Salon interview: "I was brought up a Catholic and was quite religious at one stage in my life, when I was young. But it left me with no scars whatever; it just sort of vanished." He said about his current beliefs that "God is the greatest imaginary being of all time. Along with Einstein's General Theory of Relativity, the invention of God is probably the greatest creation of human thought."
Мансап
Нил Джорданның мансабы 1970-ші жылдардың соңында Ирландияның RTÉ телеарнасында басталды. Оның жұмысына балалар фантастикалық сериясы "Wanderly Wagon" үшін сюжеттер жазу да кірді. 1981 жылы Джон Бурман Ирландияда "Экскалибур" фильмін түсіріп жатқанда, Джорданды "шығармашылық серіктес" ретінде шақырды. Бір жылдан кейін Бурман Джорданның алғашқы фильмінің атқарушы продюсері болды, онда Стивен Риа басты рөлде ойнады – ол кейіннен Джорданның барлық фильмдерінде де пайда болды. 1980-ші жылдары ол Англияда түсірілген "Күгірткелер компаниясы" және "Мона Лиза" фильмдерін режиссерлік етіп, үлкен жетістікке жетті. "Күгірткелер компаниясы" – Анжела Картердің әңгімелеріне негізделген "Қызыл шапқыншы" ертегісінің қараңғы және сексуалдық тақырыптағы жаңаша түсінігі, ол культтік фильмге айналды. Жазушы-режиссер ретінде Джорданның өте ерекше туындылары бар, олар "Вампирмен сұхбат" сияқты табысты фильмдерден бастап, "Біз періште емеспіз" сияқты коммерциялық сәтсіздіктерге дейін, сондай-ақ жеке, төмен бюджетті артхаус фильмдерін қамтиды. Ол сонымен қатар "Борджиялар" телесериалының негізгі жасаушысы болды. Джорданның фильмдерінде беймәлім сексуалдық қатынастар жиі кездеседі, ол көрермендердің бұзық немесе қорқынышты деп санайтын кейіпкерлерге де жаны ашып қарайды. Мысалы, "The Miracle" фильмінде екі кейіпкер инцесттік құштарлыққа қарсы күреседі. "Вампирмен сұхбат" та, оның негізінде жазылған Энн Райс кітабы сияқты, адамдарды түнде өлтіретін екі өлместің жақын, жеке қарым-қатынасына назар аударады (олар ешқашан сексуалдық қатынасқа түспесе де, олардың бір-біріне ғашық екені анық), сонымен қатар мәңгілік түрде кішкентай қыздың денесіне қамалған күрделі вампир әйелге де тоқталады. Лестат (Том Круз) тартымды, бірақ зұлым кейіпкер ретінде бейнеленсе, оның серіктесі Луис (Брэд Питт) және бала вампир Клаудия (Кирстен Данст) өздерінің жыртқыштық табиғатына қарамастан, көрермендердің көңілін жеңуге арналған. "Әңгіменің соңы" фильмінің қайта түсірілімінде екі адам (Ральф Файнс және Джулианна Мур) басталысымен бірдей кенеттен аяқталатын махаббатқа беріледі, екеуі де оның аяқталуын қаламайды. Джорданның фильмдеріндегі беймәлім сексуалдық мәселелерге қоса, ол Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстарға жиі оралады. "Crying Game" және "Breakfast on Pluto" екеуі де трансгендерлік кейіпкерге қатысты (оларды Жей Дэвидсон мен Силиан Мерфи ойнады), екеуі де қақтығыстар туралы, және екеуінде де Джорданның басты рөлдегі актерлерінің бірі – Стивен Риа ойнайды. Алайда, екі фильм де өте әртүрлі, "Crying Game" – реалистік триллер/романтика, ал "Breakfast on Pluto" – эпизодтық, стильді, қараңғы комедиялық өмірбаян. Джордан сонымен қатар балалар мен жастар туралы оқиғаларды жиі айтады, мысалы, "The Miracle" және "The Butcher Boy". Оның фильмдері көбінесе шындыққа негізделген болса да, ол кейде фантастикалық немесе арманға ұқсас фильмдерді де режиссерлік етеді, мысалы, "The Company of Wolves", "High Spirits", "Interview with the Vampire" және "In Dreams". Джорданның алғашқы фильмдерінің жетістігі оны Голливудқа жеткізді, онда ол "High Spirits" және "We're No Angels" фильмдерін түсірді; екеуі де сынға ұшырап, қаржылық сәтсіздікке ұшырады. Кейін ол үйге қайтып, алты "Оскар" сыйлығына ұсынылған "Crying Game" фильмін түсірді. Джордан осы фильм үшін "Ең үздік түпнұсқа сценарий" номинациясында "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Оның күтпеген табысы оны американдық киностудияға қайта оралды, онда ол "Вампирмен сұхбат" фильмін түсірді. Сондай-ақ ол Джоди Фостердің басты рөлде ойнаған "The Brave One" криминалды драмасын режиссерлік етті. Нил Гайман 2009 жылдың 27 қаңтарында Today шоуында Нил Джорданның Ньюбери медалімен марапатталған "The Graveyard Book" кітабының экранизациясын режиссерлік ететінін мәлімдеді. Джордан сонымен қатар 2009 жылы Ирландияда түсірілген Колин Фаррелл мен Алича Бачледа Куруш ойнаған "Ondine" фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік етті. Ол сондай-ақ Саурс Ронан, Джемма Артертон және Джонни Ли Миллер ойнаған сол аттас вампирлік пьесаның бейімделуі "Byzantium" фильмін режиссерлік етті. 2011 жылы Джорданның келесі фильмі кейіннен тоқтатылған ғылыми-фантастикалық романс "Broken Dream" деп жарияланды, онда Бен Кингсли мен Джон Херттің қатысуы күтілген. Ол Изабелла Хупперт пен Хлоя Грейс Морецтің басты рөлдерде ойнаған триллер "Greta" (2018) фильмін режиссерлік етті. "Riviera" сериалының сценарийлерімен жұмыс істегеннен кейін, Джордан басқалар оның сценарийлерін қайта өңдегендіктен, шоудан бас тартты. Ол бұл эпизодтарды кімнің қайта жазғанын білмейтінін айтты. "Олар өзгерді, менің үлкен таңғалуым мен қатты ренжігенімді білдірді. Тарихта түрлі сексуалдық көріністер мен көптеген диалогтар енгізілді. Мен оған ең қатаң қарсылық таныттым".
Neil Jordan's career began in the late 1970s working for the Irish television channel, RTÉ. Included in his work was writing storylines for the children's fantasy series, Wanderly Wagon. In 1981, when John Boorman was filming Excalibur in Ireland, he recruited Jordan as a "creative associate". A year later, Boorman was executive producer on Jordan's first feature Angel, a tale of a musician caught up in the Troubles played by Stephen Rea who has subsequently appeared in almost all of Jordan's films to date. During the 1980s, he directed films that won him acclaim, including The Company of Wolves and Mona Lisa, both made in England. The Company of Wolves, a dark and sexually themed reimagining of the Little Red Riding Hood fairy tale based on short stories by Angela Carter, became a cult favourite. As a writer/director, Jordan has a highly idiosyncratic body of work, ranging from mainstream hits like Interview with the Vampire to commercial failures like We're No Angels to a variety of more personal, low budget arthouse pictures. He was also the driving force behind the cable TV series The Borgias. Unconventional sexual relationships are a recurring theme in Jordan's work, and he often finds a sympathetic side to characters that audiences would traditionally consider deviant or downright horrifying. His film The Miracle, for instance, followed two characters who struggle to resist a strong, incestuous attraction. Interview with the Vampire, like the Anne Rice book it was based on, focused on the intense, intimate interpersonal relationship of two undead men who murder humans nightly (although the pair never have sex, they are clearly lovers of a sort), accompanied by an equally complex vampire woman who is eternally trapped in the body of a little girl. While Lestat (Tom Cruise) is depicted in an attractive but villainous manner, his partner Louis (Brad Pitt) and the child vampire Claudia (Kirsten Dunst) are meant to capture the audience's sympathy despite their predatory nature. In the remake of The End of the Affair, two people (Ralph Fiennes and Julianne Moore) engage in a love affair that will end as suddenly as it started, with both not wanting its end. In addition to the unusual sexuality of Jordan's films, he frequently returns to the Troubles of Northern Ireland. The Crying Game and Breakfast on Pluto both concern a transgender character (played by Jaye Davidson and Cillian Murphy, respectively), both concern The Troubles and both feature frequent Jordan leading man Stephen Rea. The two films, however, are very different, with The Crying Game being a realistic thriller/romance, and Breakfast on Pluto is a much more episodic, stylised, darkly comic biography. Jordan also frequently tells stories about children or young people, such as The Miracle and The Butcher Boy. While his pictures are most often grounded in reality, he occasionally directs more fantastic or dreamlike films, such as The Company of Wolves, High Spirits, Interview with the Vampire and In Dreams. The critical success of Jordan's early pictures led him to Hollywood, where he directed High Spirits and We're No Angels; both were critical and financial disasters. He later returned home to make the more personal The Crying Game, which was nominated for six Academy Awards. Jordan won the Academy Award for Best Original Screenplay for the film. Its unexpected success led him back to American studio filmmaking, where he directed Interview with the Vampire. He also directed the crime drama The Brave One starring Jodie Foster. Neil Gaiman announced during his Today show appearance on 27 January 2009, that Neil Jordan would be directing the film of his Newbery Medal winning book The Graveyard Book. Jordan also wrote and directed the 2009 Irish made film Ondine, starring Colin Farrell and Alicja Bachleda Curuś. He also directed Byzantium, an adaptation of the vampire play of the same name starring Saoirse Ronan, Gemma Arterton and Jonny Lee Miller. In 2011, Jordan's next feature was announced as the later aborted sci fi romance Broken Dream, which was to have featured Ben Kingsley and John Hurt. He directed the thriller Greta (2018), starring Isabelle Huppert and Chloë Grace Moretz. After working on the scripts for Riviera, Jordan has disowned the show, due to his scripts being reworked by others. He said he has no idea who rewrote these episodes. "They were changed, to my huge surprise and considerable upset. There were various sexual scenes introduced into the story and a lot of very expository dialogue. I objected in the strongest terms possible."
Жеке өмір
Джорданның бес баласы бар: Анна мен Сара заңгер Вивьен Шилдспен некесінен; Дашиел мен Дэниел қазіргі әйелі Бренда Раунмен некеде, ал Бен сәулетші Мэри Донохомен болған қарым-қатынасынан туған. Джордан Дублиннің Далки қаласында тұрады. 1996 жылы Нил Джордан француздық «Ordre des Arts et des Lettres» орденімен марапатталды. Ол көптеген құрметті докторлық дәрежесін алды, ең бастысы Дублин Тринити колледжінен, Дублин университетінен және Белфаст королева университетінен. 2009 жылы ол режиссер Роман Поланскині қолдап, оның Швейцарияда 1977 жылы 13 жасар қызды есірткіге салып зорлағаны үшін тұтқындалғаннан кейін босатуды талап етіп петицияға қол қойды. 2018 жылы ол өзінің мұрағатын Ирландия Ұлттық кітапханасына тапсырды. Джорданның мұрағаты теле- және киносценарийлерін, өндіріс материалдарын, жазбаларын, сторибордтарды және суретшілермен, саяси тұлғалармен жеке хат алмасуларын қамтиды.
Jordan has five children: Anna and Sarah from his marriage to solicitor Vivienne Shields; Dashiel and Daniel from his current marriage to Brenda Rawn, and Ben, from a relationship with architect Mary Donohoe. Jordan lives in Dalkey, Dublin. In 1996, Neil Jordan was honoured with receiving the French Ordre des Arts et des Lettres. He has received many honorary doctorates, most notably from Trinity College Dublin, University College Dublin, and Queen's University Belfast. In 2009, he signed a petition in support of director Roman Polanski, calling for his release after he was arrested in Switzerland in relation to his 1977 charge for drugging and raping a 13 year old girl. In 2018, he donated his archives to the National Library of Ireland. Jordan's donation included TV and film scripts, production files, notebooks, storyboards and personal correspondence with artists and political figures.