Пуэрто-Рико спортының тарихы: ежелгі дәуірден бүгінгі күнге дейін

Кіріспе

Пуэрто-Рикодағы спорт Колумбияға дейінгі дәуірден қазіргі уақытқа дейін. Пуэрто-Рикодағы спорт тарихы аралға қоныстанған аравак (тайно) тайпаларының арасындағы рәсімдік жарыстардан бастап, қазіргі заманға дейін спорттық іс-шаралар ұйымдастырылған дене тәрбиесі немесе бәсекелестік үшін демалыс мақсатында атқарылатын дағдылардан тұрады. Тайно тайпасы ойнаған спорт түрлерінің бірі – "Батей" деп аталатын доп ойыны. "Батей" U пішіндес алаңда екі командамен ойналатын, бірақ қазіргі заманғы доп ойындарынан айырмашылығы, жеңімпаздар қаһармандар сияқты құрметтелсе, жеңілгендер құрбандыққа шалынды. Аралды жаулап алған испан конкистадоры ат жарысы, қосылмайтын төбелес, домино және "боулингке" ұқсас "Болич" сияқты әртүрлі спорт түрлерін енгізді. Дегенмен, испандықтар командалық спортқа қатыспады. 1898 жылғы испан-американ соғысында жеңілгеннен кейін Испания Пуэрто-Риконы АҚШ-қа өткізді. Оқу-жаттығуларының бір бөлігі ретінде ойындар ұйымдастырған американдық әскерлер бокс және баскетбол спортын Пуэрто-Рико халқына таныстырды. АҚШ-та ойлап табылған бейсбол спортын Пуэрто-Рико мен Кубадан келген бір топ адам АҚШ-та үйреніп, аралға әкелді. Пуэрто-Рико АҚШ-тың территориясы болғанымен, Олимпиадаға тәуелсіз мемлекет ретінде қатысады. Пуэрто-Рико 1948 жылы Лондонда өткен Жазғы Олимпиада ойындарынан бастап осылай қатысып келеді. 1917 жылдың 2 наурызында Джонс-Шафрот заңының (Pub. L. 64–368, 39 Stat. 951) қабылдануы нәтижесінде Пуэрто-Рико азаматтары АҚШ азаматтығына ие болды. Сондай-ақ, АҚШ-тың материктік бөлігінде тұратын Пуэрто-Рико азаматтарына халықаралық спорттық іс-шараларға қатысуға және сол елдің атынан өнер көрсетуге рұқсат берілді. Алайда, АҚШ-ты ұсынудағы олардың жетістіктері АҚШ және Пуэрто-Рико спорт тарихының бір бөлігі болып табылады. Төменде Пуэрто-Рико және басқа елдерде кең таралған спорт түрлерінің тізімі мен тарихы, сондай-ақ осы спорт түрлерінде жергілікті және/немесе халықаралық жарыстарда Пуэрто-Риконың немесе Пуэрто-Рико тегіндегі адамдардың жетістіктері келтірілген.

Sports in Puerto Rico from pre Columbian time to present

Sports in Puerto Rico can be traced from the ceremonial competitions amongst the pre Columbian Native Americans of the Arawak (Taíno) tribes who inhabited the island to the modern era in which sports activities consist of an organized physical activity or skill carried out with a recreational purpose for competition. One of the sports which the Taíno's played was a ball game called "Batey". The "Batey" was played in U shaped fields two teams; however, unlike the ball games of the modern era, the winners were treated like heroes and the losers were sacrificed. The Spanish Conquistadores who conquered the island introduced various sports such as horse racing, cockfighting, dominoes and a game similar to "Bowling" called "Boliche". The Spaniards however did not participate in team sports. Spain ceded Puerto Rico to the United States as a result of their defeat in the 1898 Spanish–American War. American soldiers who organized games as part of their training introduced the sport of boxing and basketball to the people of Puerto Rico. The sport of baseball, which was invented in the United States, was introduced to the island by a group of Puerto Ricans and Cubans who learned the sport in the United States. Puerto Rico participates in the Olympics as an independent nation even though it is a territory of the United States. Puerto Rico has participated as such since the 1948 Summer Olympics celebrated in London. On March 2, 1917, Puerto Ricans became citizens of the United States as a result of the enactment of the Jones–Shafroth Act (Pub. L. 64–368, 39 Stat. 951) and as such Puerto Ricans who resided in the United States mainland were and still are permitted to participate and represent that country in international sports events. However, their achievements representing the United States are part of the intertwined history of sports in the United States and Puerto Rico. The following is the list and history of the most common sports practiced in Puerto Rico and other countries and of the Puerto Ricans or people of Puerto Rican descent who have excelled in those sports locally and/or in international events as representatives of Puerto Rico or any other country.

Колумбқа дейінгі дәуір

1492 жылы Христофор Колумб келгенге дейін Пуэрто-Рикода тұратын таино тайпасы жарыстар, дене күшін сынастыратын жарыстар мен балық аулау сияқты, салтанатты да, ойын-сауыққа арналған түрлі ойындар ойнаған. Алайда, осы спорт түрлерінің ең маңыздысы – жауынгерлік жекпе-жек (гладиаторларға ұқсас) және доп ойыны еді. Доп ойыны ауылдың ортасында орналасқан «Батей» деп аталатын алаңда өткізілді. Алаңдар үшбұрыш немесе «U» пішіндес болған. Доп өсімдік жапырақтарынан жасалғандықтан, иілгіштікке ие болды. Екі команда бір-біріне қарсы ойнады. Ойынның мақсаты – допты үздіксіз қоздырып тұру болатын. Ойыншылар бастарымен, шынтақтарымен, иықтарымен және тізелерімен допты ойнауға рұқсат етілген. Егер доп қандай да бір себеппен тоқтаса, команда ұпай жояды. Есеп жердегі белгімен тіркелді және жеңілген команда белгілі бір мөлшерде ұпай жинағаннан кейін ойын аяқталады. Жеңімпаздар батырлар сияқты құрметке ие болды, ал жеңілгендер құрбандыққа шалынды. Испан отарлаушылары келген кезде ойын өзгерген еді. Фрай Бартоломе де лас Касастың сөзіне сүйенсек, ойын былай ойналған: «Бір команда допты жіберді, ал екінші команда қолдарды пайдаланбастан қайтарып берді. Егер доп иық деңгейіне жетсе, оны шағын жылдамдықпен қайтарады. Ал доп жерге жақындағанда, ойыншы жылдам жерге құлап, допты жамбасымен ұрып қайтарады. Ойын бір қатеге дейін бір жақтан екінші жаққа ауысып отырады». 1975 жылы Пуэрто-Рико католик университетінің Гуания археология және тарих қоғамының археологтары, Оңтүстік-Батыс археологиялық қоғамының мүшелері Понсе қаласының шетіндегі Тибес деген жерде «Батейдің» қираған қалдықтарын тапқандарын хабарлады. Аталған аумақта, қазір «Centro Ceremonial Indígena de Tibes» (Тибес ежелгі мәдени орталығы) деп аталатын жерде, 9 доп алаңы табылған. Бұл орын қазір туристер арасында танымал және жұртшылыққа ашық. Осы жерде табылған артефакттар мұражайда қойылған және оларды осы жердегі мұражайда және Понсе өнер мұражайында көруге болады.

The Taínos who inhabited Puerto Rico before the arrival of Christopher Columbus in 1492, played a series of games which were both ceremonial and diversional, such as races, contests involving body strength and fishing. However, the two most important of these sports were the simulated warrior fights (similar to the gladiators) and ball playing. The ball game was played in a field, which they called "Batey", situated in the middle of the village. The fields were either shaped like a triangle or like a "U". The ball was made of vegetable leaves, which gave it flexibility. Two teams played against each other. The objective of the game was to keep the ball in constant motion. The players were allowed to use their heads, elbows, shoulders and knees. The team would lose a point, if for any reason the ball stopped moving. The score was kept with a mark on the ground and the game would end after the losing team received a certain number of points. The winners were treated like heroes and the losers were sacrificed. The game had changed by the time the first Spanish settlers arrived. According to Fray Bartolomé de las Casas the game was played in the following manner: "One team served the ball and the other team returned it, using anything but the hands. If the ball arrived at shoulder height, it was returned like lightning. When it came in near the ground, the player rapidly hit the ground, striking the ball with his buttocks. Play continued from side to side until an error was made." In 1975, archaeologists from the Guaynia Society of Archeology and History at the Catholic University of Puerto Rico, members of the Archeological Society of the Southwest announced the discovery of the ruins of a "Batey" in an area called Tibes, on the outskirts of the city of Ponce. A total of 9 ball fields were discovered under thick forest overgrowth dating back to AD 25 in the area which is now known as "Centro Ceremonial Indigena de Tibes" (The Tibes Indigenoius Ceremonial Center). The site is now a tourist attraction and is open to the public. Artifacts found on the site are on display and can be seen in a museum on the site and in the Ponce Museum of Art.

Испан отарлауы

Аралға алғаш қоныс аударған испандықтар – жауынгерлер (конкистадорлар) болды, кейіннен шаруалар, кеншілер және олардың отбасылары келді. Командалық спорт түрлері дерлік белгілі емес еді, алайда олар қатысқан басқа да жарыстар мен спорт түрлері болды. Ең көп таралған спорт түрлері – ат жарысы, әтеш айқасы және домино еді. Алғашқы ат жолы 1887 жылы Сан-Хуан қаласында салынды. Ең танымал спорт түрлерінің бірі – "Боличе" еді. Ерлер қала алаңында жиналып, ағаштан жасалған кішкентай допты итеріп, доңғалақтарды құлатуға тырысатын. "Боличе" боулингке ұқсас болды. Тағы бір танымал спорт түрі – бұқа күресі еді, ол негізінен Понсе және Сан-Хуан сияқты ірі қалаларда ғана өткізілді.

Америка (АҚШ) отарлауы

XIX ғасырдың соңында Пуэрто-Рикоға "жаңа" спорт түрлері енгізілді, Испания-Америка соғысында АҚШ Испанияны жеңгеннен кейін Пуэрто-Рико американдық аумаққа айналған соң. АҚШ-та ойлап табылған бейсболды Пуэрто-Рико мен Куба азаматтарының бір тобы, осы спортты АҚШ-та үйреніп келген, аралға әкелді. Осы спортты американдық солдаттар да ойнады, олар жаттығуларының бір бөлігі ретінде ойындар ұйымдастырды. Пуэрто-Риколықтар бокс және баскетбол спортымен де оккупациялық әскери күштер арқылы танысты.

Пуэрто-Рико және пуэрто-рикалықтар Олимпиада ойындарында

Пуэрто-Рико Олимпиадаға тәуелсіз мемлекет ретінде қатысады, бірақ пуэрто-рикалықтардың американдық азаматтығы болғандықтан, пуэрто-рикалық спортшылар Пуэрто-Рико атынан немесе АҚШ-қа көшіп, кемінде үш жыл тұрып, содан кейін сол елдің атынан ойындарға қатыса алады. Мысалы, теннисші Джиги Фернандес сияқты кейбір пуэрто-рикалықтар АҚШ үшін алтын медаль жеңіп алды. 1948 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада Пуэрто-Рико үшін тарихи маңызы бар болды, себебі арал тұңғыш рет ірі халықаралық спорттық жарысқа ұлт ретінде қатысты. Аралдық делегация үш мүшеден ғана тұрды, олардың екеуі шекебайдан секіруде үздік ондыққа енді. Аймақтық жарыстарға қатысқанда пуэрто-рикалықтар АҚШ туын алып шықты. АҚШ екі елдің бірдей туды бір уақытта қолдануы мүмкін емес деп наразылық білдірді. 1952 жылдың 25 шілдесіндегі Доминион туралы жарғы Пуэрто-Рико делегациясына өз туын беруге мүмкіндік берді. 1980 жылы АҚШ Ауғанстанға кеңестік әскерлердің кіргеніне наразылық білдіріп, Мәскеудегі (Ресейлік КСР, КСРО) Олимпиада ойындарын бойкоттады. Герман Рикехофф, сол кездегі Пуэрто-Рико Олимпиада комитетінің президенті, бойкотқа қарсы болды, өйткені ол саясаттың спортқа араласуына қарсы еді. Сондықтан ол жергілікті үкіметтен қаржылық қолдау алмады. Дегенмен Рикехофф Пуэрто-Рикодан боксшы Альберто Меркадоны жіберуге қол жеткізді, ол 1980 жылғы Олимпиадаға қатысқан жалғыз американдық азамат атанды. 1982 жылы Пуэрто-Рико үкіметі, сол кездегі губернатор Карлос Ромеро Барсело басшылығымен, Орталық Америка және Кариб теңізі ойындары өткен Кубаға атлетикалық делегацияға қаржылық қолдау көрсетпеді. Пуэрто-Рико Олимпиада комитеті, Рикехоффтың басшылығымен, халықтан қайырымдылық көмек сұрауға мәжбүр болды және делегацияны жіберуге мүмкіндік алды. Пуэрто-Рико Олимпиада комитеті сонымен қатар Панамерикандық ойындар мен Орталық Америка және Кариб теңізі ойындарында аралды ұсынатын Пуэрто-Рико спортшыларын іріктейтін ұйым болып табылады. Пуэрто-Рико бейсбол құрамасы 1988 жылы Сеулде (Оңтүстік Корея) өткен жазғы Олимпиада ойындарында қола медаль жеңіп алды, бірақ бұл медаль Пуэрто-Риконың Олимпиадалық медальдарының жалпы санына кірмейді, өйткені бейсбол сол ойындарда тек көрсету спорты болды. 1988 жылғы қысқы Олимпиада ойындары, ресми түрде "XV қысқы Олимпиада ойындары" деп аталды, Канаданың Калгари қаласында 13 ақпан мен 28 ақпан аралығында өтті. Бұл Канадада өткен алғашқы қысқы Олимпиада болды. Сондай-ақ, Пуэрто-Рико командасының аралды Олимпиадалық шаңғы жарысында ұсынуы алғашқы рет болды. Бұрын ешбір пуэрто-рикалық Олимпиадада шаңғы тебуге қатыспаған. Алты адамнан тұратын Пуэрто-Рико шаңғы командасы туған пуэрто-рикалықтардан құралды: Феликс Флехас, Уолтер Сандза, Кевин Уилсон, оның қарындасы Мэри Пэт Уилсон және Джейсон Эдельман. Мэри Пэт Уилсон – Пуэрто-Риконың алғашқы және жалғыз әйел Олимпиадалық шаңғышысы. Команда жарыста жақсы нәтиже көрсетпесе де, бәсекелестерінен құрмет алды. Содан бері Пуэрто-Рико қысқы Олимпиада ойындарының үшінде болмағанда, барлығына қатысты: 2006, 2010 және 2014 жылдарда. Кристина Бранди 2004 жылы Грекияның Афина қаласында өткен жазғы Олимпиада ойындарында Пуэрто-Риконы ұсынды. Ол Олимпиадада жекелей матчты жеңіп алған алғашқы пуэрто-рикалық теннисші болды, ол Хорватияның Елена Костаничті (7–5 және 6–1) жеңді. Ол екінші раундта ресейлік Анастасия Мыскинадан жеңілді. 2016 жылы Рио-де-Жанейродағы жазғы Олимпиадада Моника Пуиг әйелдер теннисінің финалында Германияның Анжелика Керберді жеңіп, Пуэрто-Рико үшін Олимпиада алтын медалін жеңіп алған алғашқы адам атанды. Ол кез келген спорт түрінде Пуэрто-Риконың алғашқы әйел жүлдегері болды. 2021 жылдың 2 тамызында Жасмин Камачо Куинн Пуэрто-Риконың екінші Олимпиада алтын медалін жеңіп алды. Ол Жапонияның Токио қаласында өткен Олимпиада ойындарында әйелдер арасында 100 метрге кедергілі жүгіруден медаль жеңіп алды.

Puerto Rico participates in the Olympics as an independent nation but because of Puerto Ricans having American citizenship, Puerto Rican athletes have the option of representing Puerto Rico or moving to the United States, living there for 3 previous years or more and then representing that country in the games. Some Puerto Ricans, such as Gigi Fernández in tennis, have won gold medals for the U. S.

The 1948 Summer Olympics celebrated in London, was a historical one for Puerto Rico because it was the first time that the island would participate as a nation in a major international sporting event. The island's delegation consisted of only three members, two of which finished among the ten best in pole vault. In their regional participations, the Puerto Ricans had carried the United States flag into the games. The United States protested, claiming that two nations could not use the same flag at the same time. The decree of Commonwealth on July 25, 1952 would give the Puerto Rican delegation a flag of their own. In 1980, the United States boycotted the Olympic Games in Moscow, Russian SFSR, USSR in protest of the Soviet invasion of Afghanistan. Germán Rieckehoff, who was then the president of the Puerto Rican Olympic Committee, was against the boycott because he believed that politics should not get involved with sporting events. He was, therefore, denied economic support from the local government. Rieckehoff did however, manage to send one athlete to represent Puerto Rico in boxing, Alberto Mercado, who became the only American citizen to participate in the 1980 Olympics. In 1982, the Government of Puerto Rico, headed by then governor Carlos Romero Barceló, withheld economic support from the athletic delegation headed to Cuba, where the Central American and Caribbean Games were going to be held. The Puerto Rican Olympic Committee, under the leadership of Rieckehoff, had to appeal directly to the people for donations and were able to send the delegation. The Puerto Rican Olympic Committee is also the organization in charge of selecting the Puerto Rican athletes which represent the island in the Pan American Games and the Central American and Caribbean Games. The Puerto Rican national baseball team won a bronze medal at the 1988 Summer Olympic Games in Seoul, South Korea, but that medal is not counted among Puerto Rico's Olympic medals totals because baseball was only an exhibition sport during those games. The 1988 Winter Olympics, officially known as the "XV Olympic Winter Games", was celebrated in Calgary, Alberta, Canada between February 13 and 28. It was the first Winter Olympics ever held in Canada. It was also the first time that a Puerto Rican team was sent to represent the island in an Olympic ski competition. No Puerto Rican had ever skied in the Olympics. The six person Puerto Rican ski team was made up of native Puerto Ricans. They were Félix Flechas, Walter Sandza, Kevin Wilson, his sister Mary Pat Wilson and Jason Edelmann. Mary Pat Wilson is Puerto Rico's first and only female Olympic skier. Even though the team did not do well in the competition, they were highly respected by their competitors. Since then. Puerto Rico has participated in all but three of the Winter Olympic Games, missing those of 2006, 2010, and 2014. Kristina Brandi represented Puerto Rico in the 2004 Summer Olympics in Athens, Greece. She became the first tennis player representing Puerto Rico to win a singles match in an Olympic when she beat Jelena Kostanić from Croatia (7–5 and 6–1). She lost in the second round to Russian Anastasia Myskina. At the 2016 Summer Olympics in Rio de Janeiro, Monica Puig made Olympic history when she became the first person to win an Olympic gold medal for Puerto Rico by defeating Germany's Angelique Kerber in the women's singles tennis final. She became the first Puerto Rican female medalist in any sport. On August 2, 2021, Jasmine Camacho Quinn won Puerto Rico's second Olympic Gold Medal. She won the medal in the Women's 100m Hurdles in the Olympic games which were celebrated in Tokyo, Japan.

Пуэрто-Рико Паралимпиада ойындарында

Пуэрто-Рико 1988 жылы Паралимпиада ойындарына дебют жасады. Осы жарыста Изабель Бустаманте делегация үшін алғашқы медальдарды жеңіп алды, жеңіл атлетикадан бір алтын және екі күміс медальді иеленді. А белгісін көрсеткен үш спортшы марапаттау рәсіміне қатысты, сонымен қатар жеңіл атлетикадан Алексис Писарро және жүзуден Хулио Регуэро да болды. Пуэрто-Риконың осы Паралимпиададағы алғашқы медалін Гомес жеңіп алды, ол мылтықтан атуда қола жүлдеге ие болды. Ол 10 метрлік сынақта 489 ұпай жинап, қола медальді қанжығасына байлады. Пуэрто-Рико 2007 жылғы Әлемдік жазғы Арнайы Олимпиада ойындарында барлығы 34 медаль жеңіп алды, оның ішінде 7 алтын, 18 күміс және 9 қола медаль болды. Команданың көрсеткен нәтижесіне байланысты Пуэрто-Рико Сенаты спортшылар мен жаттықтырушыларды марапаттау салтанатын ұйымдастырды.

Пуэрто-Рикодағы баскетболдың алғашқы тарихы

Баскетбол Пуэрто-Рикодағы американдық сарбаздардың дене шынықтыру жаттығуларының бір бөлігі ретінде пайдаланылды. Солдаттар баскетбол ойнағанда екі жағынан ашылып, ең биік бағанаға орналастырылған қарапайым сабан себетті қолданды. Доп ретінде футбол доптары қолданылды және ойын белгілі бір ережелерсіз өтті. 1913 жылы Пуэрто-Риконың YMCA баскетболдың ресми ережелері бойынша алғашқы ойынды ұйымдастырды, ал 1916 жылы YMCA Пуэрто-Рикода алғашқы баскетбол турнирін өткізді. Турнирге аралдағы басқа YMCA-лар құрған командалар қатысты. Пуэрто-Рикодағы алғашқы баскетбол ұйымы – Сан-Хуан баскетбол лигасы. Кейін Рио-Пьедрас және Баямон өз лигаларын құрды. 2016 жылы пуэрто-риколық әкесі бар Кармело Энтони АҚШ-тың олимпиадалық баскетбол командасының құрамында Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында үшінші Олимпиада алтын медалін жеңіп алды. «Портленд Трейл Блейзерс» клубының ойыншысы Морис Харклесс 2016 жылы Пуэрто-Рико ұлттық құрамасы сапында өнер көрсетті, ал «Портленд» командасындағы Шабазз Нейпир 2012 жылдан бері Пуэрто-Рико ұлттық құрамасына қосылу мүмкіндігін талқылап келеді.

Халықаралық Пуэрто-Рико баскетболшылары

Пуэрто-Риконың ұлттық баскетбол командасы бірнеше рет Олимпиада ойындарына қатысқан, соның ішінде 2004 жылғы Афина Олимпиадасына. Олимпиадалық жарыстар барысында олар Америка Құрама Штаттарының «Арман командасын» жеңген алғашқы команда атанды. Пуэрто-Рико ұлттық құрамасы басқа да халықаралық жарыстарда алтын медальдар жеңіп алған. Пуэрто-рикалықтар «Гарлем глобтроттерс» командасының құрамында да ойнаған. 1995 жылы анасы пуэрторикалық Орландо Антигуа 52 жыл ішінде «Гарлем глобтроттерс» командасында ойнаған алғашқы афроамерикалық емес ойыншы болды. 2008 жылы Орландо Мелендес, «Эль Гато» деген лақап атымен танымал, Пуэрто-Рикода туған алғашқы және «Гарлем глобтроттерс» командасында ойнаған екінші испаноязық ойыншы болды.

Бобслейлер

Пуэрто-Рико 1992, 1994 және 1998 жылғы Қысқы Олимпиадаларда бобслей командасымен қатысты.

Пуэрто-Рикодағы бокстың алғашқы тарихы

Бокс спортын АҚШ әскері, Пуэрто-Риконы басып алған кезде, енгізді. Баскетбол сияқты, бокс та американдық солдаттардың дене шынықтыру жаттығуларының бір бөлігі болды. Әскерилер арасындағы бокс жарыстары халыққа ашық болатын. Пуэрто-Рикодағы алғашқы бокс матчы 1899 жылдың 15 қаңтарында өтті. Бокс көп жылдар бойы бейсбол мен баскетболмен бірге Пуэрто-Рико жанкүйерлерінің ең сүйікті спорты үшін күресіп келді. Пуэрто-Риколық боксшылар әуесқой және кәсіби деңгейде өзгелерден ерекшеленді. 1917 жылы Неро Чен халықаралық деңгейде танымал болған алғашқы пуэрторикалық кәсіби боксшы атанды. Пуэрто-Рико көптеген чемпиондық жекпе-жектерге де төсегін берді.

Олимпиададағы бокс

1948 жылы боксшы Хуан Эвангелиста Венегас Пуэрто-Риконың алғашқы Олимпиада медалін жеңіп алып, сол жылы Лондондағы қатысуын қола медальмен аяқтады. Содан кейін Пуэрто-Рико Олимпиада боксы бойынша тағы бес медаль ұтып алды, оның ішінде 1984 жылы Луис Ортиздің күміс медалі де бар. Бұл күміс медаль – Олимпиада ойындарында кез келген пуэрторикалықтың жеңіп алған жалғыз күміс медалі. Медаль ұтпаса да, Альберто Меркадо 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасына қатысқан жалғыз америкалық азамат атанды.

Әтеш шайқасы

АҚШ-тың көптеген штаттарынан өзгеше, Пуэрто-Рикода әтеш айқасы 2018 жылға дейін заңды болды, және әр апта соңында батамдардың айқасын көру үшін көп көрермен жиналатын көптеген орындар бар. Бұл спортқа "джентльмендер спорты" деген ат қойылған, себебі бәс тігу әдеті екі адам арасындағы ауызша келісім түрінде болады және 1 доллардан мыңдаған долларға дейін жете алады. Әлем бойынша Пуэрто-Рико осы даулы спорттың ең ірі орталығы ретінде танымал, өйткені ол өте танымал және басқа спорттар сияқты телеарналарда көрсетіледі. Әтештер айқас үшін арнайы өсіріледі, алғаш рет бір және екі жас аралығында рингке шығады. 2018 жылы АҚШ барлық территорияларында, соның ішінде Пуэрто-Рикода әтеш айқасын тыйым салу туралы хабарлады. Тыйым 2019 жылдың қаңтар айында күшіне енді.

Ат спорты

Пуэрто-Рикода ат спорты белгілі бір дәрежеде танымал, әсіресе жоғары топтағы адамдар арасында. Пуэрто-Рико жиі түрлі халықаралық турнирлерге, мысалы Олимпиадаға қатысушыларды жібереді. 2003 жылдың 16 тамызында Агуадилла қаласынан Марк Уотрингл Доминикан Республикасында өткен Панамерикандық ойындарда АҚШ-ты өкілдік етті. Ол Мексика көрсеткен 21,87 айыппұлға қарағанда 13,66 айыппұлмен "Алтын медальді" жеңіп алды. Алтын медальды алған кезде Уотринг Пуэрто-Рико туын ашып, желбіретті. Бұл жеңіс оған 2004 жылы Грекияның Афина қаласында өткен Олимпиада ойындарына қатысуға мүмкіндік берді. Уотринг 2004 жылғы Олимпиада ойындарында Пуэрто-Рико атынан өнер көрсетті.

Қалқан

Пуэрто-Рикода фехтование Дэвид "Квик" Бернье, Виктор Бернье және Джонатан мен Маркос Пенья ағайындарының 2003 жылы Доминикан Республикасында өткен Панамерикан ойындарында медальдар жеңгенінен бері кең таралды. Миртеска Эсканеллас та танымал пуэрторикалық фехтовальщица болды. Ол көптеген басқа халықаралық жарыстармен қатар 1996 жылғы Атлантадағы жазғы Олимпиада ойындарына қатысты.

Гольф

Пуэрто-Рикода гольф аса танымал болмаса да, арал бойынша көптеген гольф алаңдары бар, мысалы Club Deportivo del Oeste алаңы. Пуэрто-Риконың ең белгілі гольфшысы – 1992 жылы Әлемдік гольф даңқы залына енгізілген Хуан "Чи Чи" Родригес. Родригес бёрди немесе игл жасағанда, шапанын лунканың үстіне қоятын. Басқа гольфшылар оның осы әрекетіне наразы екенін естіген соң, ол жаңа нәрсе жасауға шешім қабылдады. Родригес өзінің әйгілі "тореадор биін" ойлап тапты, онда бёрдиді "бық" деп ойлап, путерді "қылыш" ретінде қолданып, "бықты" жеңіп алатын. Родригес Пуэрто-Рико құрамасынан 12 рет Әлем кубогына қатысқан. 1986 жылы ол "Испан тілдес халықтардың танылуы" сыйлығын жеңіп алды. 1988 жылы ол "Replica" журналының "Жылдың испандық адамы" деп танылды.

Ат жарысы

Ат жарысы – бұл спорт түрі, оны Пуэрто-Рикоға алғаш рет конкистадорлар әкелді. Жылқы жарысы Пуэрто-Рикода бүгінгі күнге дейін өте танымал спорт болып табылады. 20-шы ғасырдың басында жарыстар "Эль-Команданте" ат шабу трассасында өткізілді. 1972 жылдан бері Канованас қаласындағы "Хиподромо Камареро" деп аталатын "Эль-Ньюво Команданте" Пуэрто-Риконың жексенбілік ат жарыстарының және жыл сайынғы Кариб классикасының үйіне айналды, бұл жарысқа көптеген елдерден маңызды жылқылар жиналады. Белгілі жокейлердің қатарында 1974 жылы "Преакнес Стейкс" және 1974 жылы "Белмонт Стейкс" жарыстарын Little Current атты жылқымен жеңіп алған Мигель А. Ривера және АҚШ-тың жарыс даңқы залының мүшесі Ангел Кордеро, кіші жатыр. Кордеро – жеңістер саны бойынша барлық уақыттағы ең үздік тазақанды ат жарысы жокейлерінің бірі. Ол Кентукки Дерби, Преакнес Стейкс және Белмонт Стейкс жарыстарын қамтитын үш американдық классикалық жарысты жеңіп алған алғашқы және жалғыз пуэрторикалық жокей. Пуэрто-Рико тарихындағы ең әйгілі жылқылардың екеуі – қатарынан жеңістер бойынша әлемдік рекордты иеленген Камареро және 1976 жылы Кентукки Дербиінің жеңімпазы Болд Форбс.

Жол жүрісі

Пуэрто-Рикода жол жүгірісі ұзақ жылдардан бері спорттық дәстүрдің бөлігі болып келеді. Аралда көптеген маңызды жарыстар жыл сайын өткізіледі, оның ішінде Коамодағы Сан-Блас марафоны, ол ұзақ уақыттан бері әлемдегі ең маңызды жартылай марафондық жарыстардың бірі саналады, сондай-ақ Понсе марафоны. World's Best 10K (WB10K), сонымен қатар Теодоро Москосо марафоны деп те аталады, бұл Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласында әр жыл сайын өткізілетін 10 шақырымдық жүгіру. Бұл жарыс Халықаралық марафондар және жол жарыстары қауымдастығы (AIMS) және Халықаралық жеңіл атлетика федерациясы (IAAF) тарапынан сертификатталған. Бұл іс-шара сонымен қатар аудио, бейне және нәтижелермен бірге интернет арқылы тікелей эфирде таратылған алғашқы жарыс болды. WB10K әлемдегі ең бәсекеге толы 20 жарысқа кірді. Белгілі марафоншылар: Хорхе "Пеко" Гонсалес және Хунга Малдонадо.

Жауынгерлік өнерлер

Жауынгерлік спорт түрлері, әсіресе каратэ, 1970-жылдардан бері Пуэрто-Рикода үлкен танымалдылыққа ие болды, осы кезде Брюс Ли және Джеки Чан фильмдері Пуэрто-Рико жастарының арасында кеңінен таралған болатын.

Олимпиадалық стильдегі күрес

2012 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарында 84 кг салмақ дәрежесінде ерлер күресінің еркін стиль түрінен Хайме Эспинал Пуэрто-Рико үшін күміс медаль жеңіп алды. Бұл Пуэрто-Риконың Олимпиада тарихындағы екінші күміс медалі, алғашқысы 1984 жылы боксшы Луис Ортиздің күміс медалі болған еді. Сондай-ақ, бұл күрес спортынан алғашқы Олимпиада медалі.

Кәсіби күресу

Пуэрто-Рикода кәсіби күрес көптен бері зор танымалдыққа ие. 1960 жылдан бері матчтар теледидарда көрсетіліп келеді, және арал бойынша әр апта сайын көптеген, теледидардан көрсетілмейтін матчтар өткізіледі. World Wrestling Council – Пуэрто-Рикодағы күресті ұйымдастырушы басты компания. Пуэрто-Риконың белгілі күрескерлерінің қатарында Баррабас, Карлос Колон және оның ұлдары Карлито мен Примо Колон, Лос Инвадерс, Савио Вега, WWF* даналық залының мүшесі Педро Моралес және Лос Супер Медикос бар. Бұған қоса, Рэнди Савидж және Рик Флэр сияқты көптеген World Wrestling Entertainment (WWE, бұрынғы WWF) жұлдыздары да бұрын Пуэрто-Рикода күрескен. Әйелдер күресі 1990 жылдардан бері Пуэрто-Рикода танымал бола бастады, оның ішінде Ла Тигреса және Black Rose сияқтылар бар. Екі пуэрто-риколық WWE даналық залына енгізілді. Олар – Педро Моралес (1995) және Карлос Колон (2014).

Желкендеу

Кеме спорты 1990 жылдардың ортасынан бері Пуэрто-Рикода Энрике Фигероа мен оның әйелі Карла Малатрасидің жетекшілігімен үлкен даңққа ие болды. Бұл екеуі көптеген халықаралық медальдар жеңіп алды және 2000 жылғы Олимпиада ойындарында бақ сынасты. Фигероа 1992 жылғы Олимпиадада да өнер көрсеткен. 2004 жылдың 2 ақпанында Фигероа және оның командаласы Хорхе Эрнандес Олимпиада ойындарының Rolex регатасында жеңіске жетті. Олар торнадо класында 29 қатысушыны басып озып, чемпион атанды. Регата жеңімпаздары Грекияның Афины қаласында өтетін 2004 жылғы Олимпиада және Паралимпиада ойындарына қатысуды мақсат еткен. Бұл жарысқа 39 елден келген 323 қайықпен 503 теңізші қатысты. Фигероа 2004 жылғы Олимпиада ойындарына қатысып, Пуэрто-Риконы өкілдік етті.

Футбол (футбол)

АҚШ-та "футбол" деп аталатын спорт түрі "Fútbol" немесе испан тілінде "balompié" деп те аталады. Пуэрто-Рикода Пуэрто-Рико футбол лигасы бар, оны Пуэрто-Рико футбол федерациясы (Federación Puertorriqueña de Fútbol) демеушілік етеді. Футбол, көптеген Латын Америкасы елдерінен айырмашылығы, негізінен аралдағы күшті американдық мәдениеттің ықпалынан, 20-шы ғасырда кең танымалдыққа ие болған жоқ. Бірақ жаңа мыңжылдықтан бері аралда оның жанкүйерлері біртіндеп артып келеді. Пуэрто-Рикода ФИФА демеушілігімен Пуэрто-Рико футбол федерациясы (Federación Puertorriqueña de Fútbol) және ФИФА рейтингінде 106-шы орында тұрған ересектер ұлттық құрамасы бар. Пуэрто-Рико Әлем Чемпионатының іріктеу турнирінде екінші раундқа дейін жеткен, бұл 2008 жылы Доминикан Республикасын бірінші раундта 1:0 есебімен жеңіп, екінші раундта Гондурасқа жалпы есеп бойынша 6:2 есебімен жеңілген кезде болды. Пуэрто-Рикода қазіргі уақытта 2008 жылы құрылған және 8 командадан тұратын Пуэрто-Рико футбол лигасы деген кәсіби лига бар. Сондай-ақ, Солтүстік Америка футбол лигасында (North American Soccer League), Америка футбол пирамидасының екінші деңгейінде ойнаған "Пуэрто-Рико Айлэндерс" (Puerto Rico Islanders) командасы болды. Команда 2012 жылдан бері жоқ; алайда, 2015 жылдың маусым айында NASL-дің жаңа командасы "Пуэрто-Рико FC" жарияланды. 2017 жылы "Пуэрто-Рико Сол" (Puerto Rico Sol) Кариб теңізіндегі алғашқы әйелдер футбол клубы атанды. Пуэрто-Рико құрамасында ойнаған ойыншылардың арасында: Хектор Рамос, Алексис Ривера Курет, Андрес Кабреро бар. Сонымен қатар, шетелдік лигаларда Пуэрто-Рикодан шыққан немесе Пуэрто-Рико тегі бар бірнеше футболшылар ойнап жүр.

Софтбол

Әйелдер софтболы Пуэрто-Рикода белгілі бір танымалдылыққа ие болды. Әйелдер ұлттық софтбол құрамасы көптеген халықаралық жарыстарда жеңіске жетті және көптеген Олимпиада ойындарына қатысты. Лиза Фернандес АҚШ-ты АҚШ әйелдер олимпиадалық софтбол командасының мүшесі ретінде өкілдік етті, 1996 жылы Атлантада (Джорджия штаты), 2000 жылы Сиднейде (Австралия) және 2004 жылы Афинада (Греция) өткен Олимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алды. Ол әйелдер софтболы бойынша рекорд орнатты, Австралия әйелдер олимпиадалық софтбол командасының 25 ойыншысын жеңіп, соқтырды. 2003 жылы Халықаралық софтбол федерациясының Даңқ залына енгізілген Ивелис Эчеваррия көптеген адамдар тарапынан Пуэрто-Рикода туған ең үздік питчер деп есептеледі. Қазірге дейін Пуэрто-Рикодан он адам Халықаралық софтбол федерациясының Даңқ залына енгізілді. Халықаралық софтбол федерациясының Даңқ залындағы он пуэрторикандық: Хуан Пахот, Карлос Веласкес (1997 жылғы топ); Исмаэль "Чавалилло" Дельгадо, Хорхе Танко, Алехандро "Юниор" Круз (1993 жылғы топ) және Ивелис Эчеваррия, Бетти Сегара, Клара Васкес, Хосе "Туто" Агусто, Рафи Серрано (2003 жылғы топ).

Жүзу (бәсекеге қабілетті)

Көптеген адамдар Иса "Джесси" Вассаллоны Пуэрто-Рикода туған ең үздік жүзуші деп санайды. 1997 жылы ол Халықаралық жүзу даңқы залына енгізілген алғашқы және қазірге дейін жалғыз пуэрто-риколық атанды. Қазіргі уақытта ол Пуэрто-Риконың жүзу федерациясын басқарады. 1966 жылы 17 жасар Анита Лалланде Сан-Хуан қаласында өткен Орталық Америка және Кариб теңіздері ойындарында жалпы сомасы 10 алтын медаль жеңіп, жаңа рекорд орнатты. Фернандо Каньялес 1978 жылы Берлинде өткен әлем чемпионатында 100 метрге еркін жүзуде финалға шығып, 5-орынды иеленді. Ол әлем чемпионатының финалына шыққан "бірінші" пуэрто-риколық жүзуші болды. 1978 жылы Колумбияның Медельин қаласында өткен Орталық Америка чемпионатында ол 5 алтын және 1 күміс медаль жеңіп алды. 1979 жылы (Сан-Хуан, Пуэрто-Рико) 100 метрге еркін жүзуде күміс медальді жеңіп, 1983 жылы (Каракас, Венесуэла) осы жетістігін қайталады. Марица Корреа – АҚШ-тың Олимпиадалық жүзу құрамасына іріктелген тарихындағы алғашқы қара терілі пуэрто-риколық әйел. Ол Грекияның Афина қаласында өткен 2004 жылғы Олимпиада ойындарында 400 метрге еркін эстафетада күміс медальді жеңіп алды. Эскамброн жүзу кешені бұзылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, Сан-Хуан қаласының мэрі Хорхе Сантини Сан-Хуан су спорты сарайын ашты, оны Сан-Хуан спорт директоры Мария Елена Батиста, өзі бұрынғы Олимпиада жүзушісі, дамытты. Сан-Хуан су спорты сарайының ресми ашылуы 2006 жылдың 15 желтоқсанында болды. 2010 жылы Маягуэзде өткен Орталық Америка және Кариб теңіздері ойындарына қарай тағы бір су спорты сарайын ашу жоспарланған. 2012 жылдың 19 мамырында "Пуэрто-Риколық аквамен" деп те аталатын Орландо Фернандес Гибралтар бұғазынан жүзіп өткен алғашқы пуэрто-риколық болды.

Теннис

Теннис Пуэрто-Рикода фанаттар арасында кең таралмаған, бірақ көптеген пуэрторикалықтар оны дене шынықтыру құралы ретінде пайдаланады. 1984 жылғы Мартина Навратилова мен Джиджи Фернандес арасындағы телематч Пуэрто-Рико теледидарындағы ең көп тамашаланған оқиғалардың бірі болды. Джиджи Фернандес – Пуэрто-Риконың ең танымал теннисшісі, ол Гранд Слем турнирлерінде, соның ішінде Уимблдон турнирінде, жүлделі орындар алған, 1992 және 1996 жылғы Олимпиада ойындарында АҚШ құрамасы үшін қос ойында алтын медаль жеңіп, әйелдер арасындағы қос ойындарда әлемнің бірінші ракеткасы болған және мансабының көп бөлігінде жекелей ойындардағы үздік 30 ойыншының қатарында болған. Ол барлық уақыттағы ең үздік қос ойыншылардың бірі саналады. Кристина Бранди – Пуэрто-Рико атынан Олимпиадалық теннис матчын жеңген алғашқы пуэрторикалық теннисші. Бранди 2004 жылғы Олимпиада ойындарында Хорватиялық Елена Костаничті жеңді (7:5 және 6:1). Чарли Пасарелл – тағы бір танымал пуэрторикалық теннисші. Ол 1969 жылы Панчо Гонсалеске тай-брейк енгізілгенге дейін өткен ең ұзақ жекелей матчта жеңіліске ұшырады. Панчо Гонсалес Чарли Пасареллді бірінші раундта 22–24, 1–6, 16–14, 6–3, 11–9 есебімен жеңу үшін 112 ойын өткізді. Рафаэль Джордан – көптеген адамдардың пікірінше, ерлер арасындағы кәсіби тур чемпионы болатын әлеуеті бар ойыншы, бірақ ол 1990 жылдардың ортасында автокөлік апатынан қайтыс болды. Моника Пуиг 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Пуэрто-Рико үшін алғашқы Олимпиада алтын медалін жеңіп алды. Ол әйелдер арасындағы теннис финалында Германияның Анжелика Керберді жеңді. Энрике Лагерре оны "әділ [немесе адал] бәсеке" ретінде жоғары бағалады. Бұл спорттың назар аудару қабілеті төмен және гипербелсенділік синдромы бар балалар үшін бейсбол, волейбол және баскетбол сияқты дәстүрлі спорт түрлерінен тыс қарастырылуы керек, өйткені "бала өзінің өнімділігін жақсартуға баса назар аударатын спорт түрлерінде жақсы нәтижелер көрсетеді". Пуэрто-Риконың танымал жеңімпаздары – Ребекка Колберг және Анжелита Линд. Хуан Хуарбе Хуарбе, кейін Педро Альбису Кампостың жеке хатшысы болды және халықаралық жарыста алтын медальді жеңіп алған алғашқы адам болды. Ребекка Колберг – "Пуэрто-Рикодағы әйелдер спортының анасы" деп есептеледі. Ол 1932 жылдан 1946 жылға дейін он төрт жыл қатарынан Пуэрто-Риконың теннис чемпионы болды. 1938 жылы Панамада өткен IV Орталық Америка және Кариб теңіздері ойындарында дискі және найза тастаудан екі алтын медаль жеңіп алды. 1946 жылы Мексикада өткен Олимпиада ойындарында ол софтболдан алтын медаль жеңіп алды. Колумбия университетінде магистратурада оқып жүргенде университетінің хоккей және лакросс командаларында ойнады. Ол сондай-ақ Мексика университетінің жеңіліссіз әйелдер баскетбол командасының мүшесі болды. Хуан "Папо" Франчески өмірінің бір кезеңінде есірткіге тәуелді болғанмен, ол бірнеше ұлттық рекордтарды орнатты және оның есімімен Понсе қаласындағы Сан-Антон ауданында көше аталды. Алайда, оның есімі Франсиско "Панчо" Коимбр спорт мұражайына енбеген. Бала кезінде жүгіру жолағына қол жеткізе алмаған Хериберто Круз Мехиль Гуаника портынан Кана Горда ванналарына дейін жүгіріп жатқан. Ол 1962 жылы Кингстон және 1966 жылы Сан-Хуан Орталық Америка және Кариб теңіздері ойындарында 110 метрлік кедергілерден күміс және алтын медаль жеңіп, соңғысында әлемдегі төртінші үздік жүгіруші Виктор Малдонадоны жеңді. Содан кейін 27 жасында зейнеткерлікке шықты. Сонымен қатар, ол үш жыл қатарынан LAI чемпионы болды, ол Justas 110 метрлік кедергі, биікке секіру және 4 x 400 метрлік эстафетада жарысты. Оның есімі туған қаласындағы жарысқа да, турнирге де берілген. Кәсіби бейсболшы Роберто Клементе үш жыл қатарынан Хулио Вискаррондо Коронадо орта мектебінің ең құнды ойыншысы болды және "аттрак және дала спортында керемет" деп сипатталды. Хулио "Buyín" Камачо Маттей, оның кәсіби волейбол мансабымен танымал, сонымен қатар басқа спорт түрлерімен қатар, атлетикада да өнер көрсетті. Эдуардо Эрнандес Adjuntas Giants бейсбол командасында ойнаған, Colegio Ponceño спорттық жарыстар командасының мүшесі болған. Анжелита Линдті "Пуэрто-Риконың періштесі" деп атайды. Ол аралдың атынан Орталық Америка және Кариб теңіздеріндегі үш ойында (CAC) қатысып, екі алтын, үш күміс және бір қола медаль жеңіп алды. Сондай-ақ, ол үш рет Панамерикан ойындарына және 1984 жылы Лос-Анджелесте өткен Олимпиада ойындарына қатысты. 2010 жылғы Орталық Америка және Кариб теңіздеріндегі жеңіл атлетика жарыстары Маягуэс жеңіл атлетика стадионында өтті. Пуэрто-Рико спортшылары 2011 жылғы Арнайы Олимпиада жазғы ойындарында 12, 50, 100, 200, 400, 800 және 1500 метрлік жүгіру, сондай-ақ эстафета және ядроны лақтырудан қатысты. 2011 жылғы сауалнама көрсеткендей, жекеменшік жоғары оқу орындарында оқитын пуэрторикалық студент-спортшылардың 75% осы спорт түрімен айналысады. 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында қатысқан 23 спортшының сегізі жеңіл атлетикамен айналысты: Жамеле Мейсон (400 метрлік кедергі), Эрик Алехандро (400 метрлік кедергі), Беверли Рамос (3000 метрлік кедергі), Энрике Льянос (110 метрлік кедергі), Гектор Котто (110 метрлік кедергі), Мигель Лопес (100 метр), Уэсли Васкес (800 метр) және Самуэль Васкес (1500 метр). Сонымен қатар, Хавьер Кулсон, 1948 жылғы Лондон Олимпиадасынан бері Пуэрто-Риконың жеңіл атлетикасынан туған алғашқы ту көтерген адам болды.

Tennis is not very popular as a fan sport in Puerto Rico, but many Puerto Ricans practice it as a means of exercise. The 1984 television match between Martina Navratilova and Gigi Fernández was one of the most watched events of the year in Puerto Rican television. Gigi Fernández is arguably Puerto Rico's most famous tennis player ever, having won doubles championships in Grand Slam tournaments, including Wimbledon, winning gold medals for the USA doubles team in the 1992 and 1996 Olympics, being ranked no. 1 in the world for women's doubles tournaments, and being ranked among the top 30 singles players for most of her career. She is widely considered to be one of the greatest doubles players of all time. Kristina Brandi is the first Puerto Rican tennis player to win an Olympic tennis match representing Puerto Rico. Brandi represented Puerto Rico in the 2004 Olympics, where she beat Jelena Kostanić from Croatia (7 5 and 6 1). Charlie Pasarell was another noted Puerto Rican Tennis player. He lost to Pancho Gonzalez in 1969, in the second longest singles match by number of games before the introduction of the tiebreaker. It took Pancho Gonzales 112 games to defeat Charlie Pasarell in the first round 22–24, 1–6, 16–14, 6–3, 11–9. Rafael Jordan was a player that many considered had potential to become a men's professional tour champion, but he died after an automobile accident during the mid 1990s. Monica Puig became the first person to win an Olympic Gold Medal for Puerto Rico at the 2016 Summer Olympics. She defeated Germany's Angelique Kerber in the women's singles tennis final. Enrique Laguerre held it in high regard for its nature as a "fair [or loyal] competition". It is taken to be one of the sports that should be considered outside of the traditional baseball, volleyball and basketball offerings, for children with attention deficit hyperactivity disorder, as "the child manages to function better in sports where the emphasis is on improving their own performance". Famous Puerto Rican track and fielders include Rebekah Colberg and Angelita Lind. Juan Juarbe Juarbe, who would later serve as Pedro Albizu Campos' personal secretary, and the first to win a gold medal at an international track and field competition. Rebekah Colberg, considered the "Mother of Women's Sports in Puerto Rico", was the Puerto Rico tennis champion for fourteen consecutive years, from 1932 till 1946. In 1938, she won two gold medals at the IV Central American and Caribbean Games, celebrated in Panama, in the discus and javelin events. In 1946, when the games were celebrated in Mexico, she won a gold medal in softball. While studying for her master's degree at Columbia University, she was in the university's field hockey and lacrosse championship teams. She was also a member of the undefeated women's basketball team of the University of Mexico. Even though Juan "Papo" Franceschi had been a drug addict at one point in his life, he set several national records on the track and had a street named after him is nis native San Antón, Ponce. However, his name is not part of the Francisco "Pancho" Coimbre sports museum. Heriberto Cruz Mejil, who as a kid, lacking access to a running track, used to run from the Guánica pier to the Caña Gorda baths. He went on to win silver and gold at the 110 metre hurdle event in the 1962 Kingston and 1966 San Juan Central American Caribbean Games, respectively, beating the then fourth best runner in the world Víctor Maldonado in the latter. After which, he retired at age 27. Additionally, he was a LAI champion three consecutive years, competing at the Justas 110 metre hurdle, high jump and 4 x 400 metre relay events. Both his hometown's track and a tournament bear his name. Professional baseball player Roberto Clemente was Julio Vizcarrondo Coronado high school's most valuable player for three consecutive years, and was described as "excellent in the sport of track and field." While Julio “Buyín” Camacho Mattei, who is better known for his professional volleball career, also competed in track and field events, among other sports. Eduardo Hernández, who played for the Adjuntas Giants baseball team, was part of the Colegio Ponceño's track and field team. Angelita Lind, often called the "Angel of Puerto Rico", has represented the island and participated in three Central American and Caribbean Games (CAC) and won two gold medals, three silver medals and one bronze medal. She also participated in three Pan American Games and in the 1984 Olympics celebrated in Los Angeles, California. The 2010 Central American and Caribbean Games athletics competitions were held at the Mayagüez Athletics Stadium. Puerto Rican athletes participated in the 2011 Special Olympics World Summer Games, competing in the 12, 50, 100, 200, 400, 800 and 1,500 metres, as well as relay and shot put. A survey in 2011 found that 75% of Puerto Rican university student athletes that attended private institutions of higher learning partake in this discipline. Eight of the 23 athletes competing at the 2012 London Olympics, were track and field: Jamele Mason (400 metre hurdles), Eric Alejandro (400 metre hurdles), Beverly Ramos (3000 metre steeplechase), Enrique Llanos (110 metre hurdles), Héctor Cotto (110 metre hurdles), Miguel López (100 metre), Wesley Vázquez (800 metre) and Samuel Vázquez (1500 metros). Additionally, Javier Culson, who had become the first Puerto Rican track and field artist to be a flagbearer since the 1948 London Olympics,

Пуэрто-Рико губернаторы Педро Пьерлуиси зейнеткерлікке шыққан ұзық секіруші және Маягуэс Пуэрто-Рико университетінің Спорт істері директоры және бас жаттықтырушысы Рей Дж. Кинонес Васкесті Пуэрто-Риконың Спорт және демалыс министрі етіп тағайындады. Ирма және Мария дауылдарынан кейін миллион долларға қайта жаңартылғаннан кейін Каролинаның жүгіру жолағындағы Басилио Родригес Крус жеңіл атлетика жолында өткізілген алғашқы шара 2021 жылғы наурыздағы Көктемгі жеңіл атлетика классигі (Clásico Primaveral de Atletismo) Олимпиада және Паралимпиадаға іріктеу шарасы болды. Әлемдік жеңіл атлетика, спорттың халықаралық федерациясы, 2020 жылғы Олимпиададағы жеңіл атлетика жарыстарына іріктеу талаптарын өзгерту, бірінші критерийді уақыт немесе ең төменгі көрсеткіштер, екіншісі – рейтингтік жүйе деп белгілеу, Пуэрто-Рикода сынға ұшырады. Көбінесе рейтингтік жарыстар Еуропада өтетіндіктен, басқа континенттерден келген спортшылар үшін қол жетімділігі шектеулі. Рейтингтік критерий бос орындарды толтыру үшін қолданылады. Алайда, ең төменгі көрсеткіштерді орындаған барлық төрт спортшы – Жасмин Камачо Куинн және Уэсли Васкес, Райан Санчес (төрттікке енген жалғыз жаңадан келген) және Андрес Арройо – барлығы кейін Олимпиадаға қатысты. Соңғы үш спортшы бірдей жарыста өнер көрсетті, бұл Пуэрто-Риконың үш спортшысы 800 метрлік жарыста қатысқан алғашқы рет болды. Дегенмен, Рашель де Орбета, Луис Хоэль Кастро, Грейс Клэкстон және Айден Оуэнс сияқты басқа спортшылар рейтингтік кесу шегінен өтпегендіктен қатыса алмады. 2016 жылғы Рио ойындарында дебют жасаған Жасмин Камачо Куинн 2020 жылғы Токио Олимпиадасында 100 метрлік кедергіден жүгіріп, алтын медаль жеңіп, Олимпиада рекордын жаңартты, бұл Пуэрто-Рико үшін алғашқы рет болды және Пуэрто-Рико атынан алтын медаль жеңген екінші спортшы болды. 12,26 секундтық жеке нәтижесімен ол тарихтағы төртінші жылдам уақытты көрсетті. Алтынды жеңіп алғаннан кейін ол өзінің жарысындағы Әлемдік жеңіл атлетика рейтингісінде көшбасшылыққа шықты. 2020 жылғы жазғы Паралимпиада ашылу салтанатында Пуэрто-Рико делегациясының екі ту көтергені – ампутация және зиякерлік мүмкіндіктері шектеулі спортшылар классификациясында жарысқан Яимиллие Диас Колон және Кармело Ривера Фуэнтес – жеңіл атлетикамен айналысатын спортшылар болды.

Puerto Rico governor Pedro Pierluisi named retired long jumper and the University of Puerto Rico at Mayagüez's Sport Affairs Director and lead coach Ray J. Quiñones Vázquez as Secretary of Sports and Recreation of Puerto Rico. The first event held at the Basilio Rodríguez Cruz Athletic Track, Carolina's running track, after its million dollar recontrsuction after hurricanes Irma and María was the XV Spring Athletics Classic (Clásico Primaveral de Atletismo) a March 2021 Olympic and Paralympic qualafying event. A change in the qualifications for the athletic events at the 2020 Olympics by World Athletics, the sport's international federation, making the first criteria to qualify time or minimum marks, and the second ranking, was met with criticism in Puerto Rico. As most ranking events are held in Europe, making it less accessible from athletes from other continents. The ranking criterion is used to fill up vacant spaces. However, all four athletes whom met minimum marks, Jasmine Camacho Quinn and Wesley Vázquez, Ryan Sánchez (the only debut in the quartet) and Andrés Arroyo, were all eventually chosen and partook in the subsequent Olympics, The latter three all competed in the same event, making it the first time that Puerto Rico had three athletes competing at the 800 metre event. Nevertheless, other athletes, such as Rachelle de Orbeta, Luis Joel Castro, Grace Claxton and Ayden Owens failed to enter based on missing the ranking cutoff. Jasmine Camacho Quinn, who had debuted at the 2016 Rio Games, competed in the 100 metre hurdle at the 2020 Tokyo Olympics, winning gold and setting an Olympic record, becoming the first Puerto rican to ever do so and the second Puerto Rican ever to win a gold medal while representing Puerto Rico. At 12.26 seconds, her personal best, she tied for the fourth fastest time in history. By winning the gold, she climbed to the top spot of the World Athletics Rankings in her event. During the 2020 Summer Paralympics opening ceremony, both flagbearers of Puerto Rico's delegation, Yaimillie Díaz Colón and Carmelo Rivera Fuentes, who competed in the amputee and intellectual disabilities classifications, respectively, were track and field athletes.

Волейбол

Пуэрто-Рико волейбол федерациясы 1958 жылы құрылды, алғашқы ұйымдастырылған ерлер турнирі «Торнео Преолимпико» болды. Федерацияның алғашқы президенті Хосе Л. Перселл болды. Он жылдан кейін Әйелдер лигасы құрылды. Пуэрто-Рикодағы маңызды спорт түрлерінің арасында ұзақ уақыт бойы дамымаған спорт түрі ретінде саналатын волейбол 1990 жылдан бері кәсіби және жағажай волейболы нұсқаларында үлкен танымалдыққа ие болды. Пуэрто-Риконың Лига Супериор де Волейбол соңғы жылдары ерлер және әйелдер турнирлерінде жақсы дамыды. 1970 жылы Пуэрто-Риконың ұлттық әйелдер волейбол командасының көптеген мүшелері Доминикан Республикасынан Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласына ұшып бара жатқан ұшақтың ұшып шыққаннан кейін қысқа уақыттан соң апатқа ұшырап қаза тапты. 1997 жылы Әйелдер лигасында шетелдік ойыншының дебюті болды. Мексиканың Монтеррей қаласынан келген Лаура Салинас Мексика ұлттық командасын бірнеше халықаралық жарыстарға жетектеді. Шетелдік ойыншы 2000 жылы Әйелдер лигасында дебют жасады. Пуэрто-Риконың танымал волейболшыларының кейбірі – Вилли Де Хесус, Рауль Папалео және Гектор Сото. Папалео мен Рамон «Мончито» Эрнандес 2004 жылы Афиныде өткен Олимпиада ойындарына жағажай волейболынан қатысты, бұл аралдың Олимпиада тарихындағы алғашқы волейбол командасы болды. Ал Лаура Даниэла Ллореда – Пуэрто-Рико құрама командасының құрамында ойнаған волейболшы. Гектор «Пикки» Сото – әлем чемпионаттары тарихында гол соққан алғашқы латын америкалық ойыншы. Сото 2006 жылы Жапонияда өткен FIVB әлем чемпионатында және 2007 жылы Жапонияда өткен FIVB әлем кубогінде үздік мерген атанды. Әлем кубогінде Кореяға қарсы ойында 43 ұпай жинап, рекорд орнатты. Халықаралық өнерінен басқа, Сото Италия, Тунис, Жапония және Ресейдің кәсіби лигаларында ойнады.

Лакросс

Пуэрто-Рико 2022 жылғы 19 жасқа дейінгі лакросс әлем чемпионатында алғаш рет ұлттық құрамасымен қатысады.

Мұз үстіндегі хоккей

2020 жылы құрылған Пуэрто-Риконың ұлттық хоккей құрамасы Латын Америкасы және Кариб аймағының басқа командаларымен бірнеше аймақтық турнирлерде бақ сынасты. Пуэрто-Риконың мұз үстіндегі хоккей федерациясы 2022 жылы IIHF серіктес мүшесі атанды және ұйымға тіркелген ойыншылар саны арта келе спорттың дамуына жағдай жасауда.