Кіріспе

Дыбыс қуатымен жұмыс істейтін жылу сорғысы. Термоакустикалық қозғалтқыштар (кейде "TA қозғалтқыштары" деп аталады) – бұл жылуды бір жерден екінші жерге сору үшін жоғары амплитудалы дыбыс толқындарын пайдаланатын термоакустикалық құрылғылар (мұндай жұмысқа динамик күш береді) немесе дыбыс толқындары түрінде күш өндіру үшін жылудың айырмасын пайдаланады (бұл толқындар микрофон сияқты электр тогына түрлендірілуі мүмкін). Бұл құрылғылар тұрған толқын немесе жүретін толқынды пайдалану үшін жасалуы мүмкін. Бумен жұмыс істейтін тоңазытқыштармен салыстырғанда, термоакустикалық тоңазытқыштарда салқындатқыш жоқ және аз қозғалмалы бөліктері бар (тек динамик), сондықтан динамикалық тығыздау немесе майлау қажеттілігі туындамайды.

Тарих

Жылудың дыбыс тудыру қабілетін ғасырлар бұрын шыны өңдеушілер байқаған. 1850 жылдары жасалған тәжірибелер температура айырмашылығының осы құбылыстың себебін көрсеткенін, ал акустикалық көлем мен қарқындылығы түтіктің ұзындығы мен шамның көлеміне байланысты өзгеретінін анықтады. Рийке түтіктің төрттен бір бөлігіне орналасқан қыздырылған сым торды қосудың дыбысты күшейтетінін көрсетті, бұл түтіктегі ауаға ең жоғары қысымда энергия жеткізеді. Келесі тәжірибелер ауаның ең төменгі қысым нүктелерін салқындатудың да сондай күшейткіш әсер беретінін көрсетті, бұл табиғи конвекция арқылы жүзеге асты. 1887 шамасында Лорд Рейли дыбыс арқылы жылуды айырбастау мүмкіндігін талқылады. 1969 жылы Ротт осы тақырыпты қайта қарастырды. Ол сұйықтарға қатысты Navier-Stokes теңдеулерін қолданып, термоакустикаға арналған ерекше теңдеулерді тудырды. Негізгі түсінікті қалыптастыру үшін сызықты термоакустикалық модельдер және есептеулер үшін сандық модельдер жасалды. Свифт осы теңдеулерді дамытып, термоакустикалық құрылғылардағы акустикалық қуатты сипаттайтын формулаларды шығарды. 1992 жылы осыған ұқсас термоакустикалық салқындатқыш жүйе ғарыш кемесі Discovery-де қолданылды. Бұл құрылғы шағын және орта масштабты криогендік қолданымдар сияқты арнайы салаларда қолданылады. 2007 жылдың наурыз айында Score Ltd. компаниясы дамып келе жатқан елдерде пайдалануға арналған электр энергиясын және салқындатуды қамтамасыз ететін пешті зерттеу үшін 2 миллион фунт стерлинг көлемінде қаржыландырылды. Airbus компаниясы әртүрлі ғарыш зерттеу миссиялары үшін радиоизотоппен қыздырылатын термоакустикалық жүйені ұсынды және оның прототипін жасады. Бұл жүйе қазіргі термоэлектрлік жүйелерге немесе ASRG прототипінде қолданылатын Стирлинг қозғалтқышына қарағанда теориялық артықшылықтарға ие. SoundEnergy THEAC жүйесін әзірледі, ол әдетте ысырапты жылу немесе күн жылуын қосымша қуат көзі болмайынша салқындатуға айналдырады. Бұл құрылғыда аргон газы қолданылады. Құрылғы ысырапты жылудан туындаған дыбысты күшейтеді, нәтижесіндегі қысымды басқа жылу айырмашылығына айналдырады және салқындату әсерін тудыру үшін Стирлинг циклін пайдаланады. Термоакустикалық құрылғылардың қозғалмалы бөліктері болмағандықтан, олардағы ыстық температура жоғары болуы мүмкін, бұл Карно тиімділігінің артуына мүмкіндік береді. Бұл олардың дәстүрлі жылу машиналарына қарағанда төмен тиімділігін Карно тиімділігінің пайызы ретінде толықтай өтеуі мүмкін. Саяхатшы толқынмен жұмыс істейтін құрылғылармен жуықталған идеалды Стирлинг циклі, тұрақты толқынмен жұмыс істейтін құрылғылармен жуықталған идеалды Брейтон циклінен тиімдірек. Дегенмен, саяхатшы толқын құрылғысында жақсы жылулық байланыс үшін қажетті тар тесіктер, тұрақты толқын стегінде қажетті әдейі кемелсіз жылулық байланысқа қарағанда, үлкен сүргіштік шығындарға әкеледі, бұл практикалық тиімділікті төмендетеді. Саяхатшы толқын құрылғыларында жиі қолданылатын, бірақ тұрақты толқын құрылғыларында қажет емес тороидтік геометрия, цикл айналасындағы Gedeon ағынынан туындаған шығындарды арттыруы мүмкін.