Кіріспе

Ирландиялық бұрынғы Fianna Fáil саясаткері (ту. 1956)

Джон О'Донохью (John O'Donoghue) 1956 жылдың 28 мамырында дүниеге келген. Ол 2007 жылдан 2009 жылға дейін Dáil Éireann-нің төрағасы (Ceann Comhairle), 2002 жылдан 2007 жылға дейін өнер, спорт және туризм министрі, 1997 жылдан 2002 жылға дейін әділет, теңдік және заң реформасы министрі, ал 1991 жылдан 1992 жылға дейін Қаржы министрлігінің мемлекеттік министрі қызметтерін атқарған ирландтық бұрынғы Fianna Fáil саясаткері. Ол 1987 жылдан 2011 жылға дейін Керри Оңтүстік сайлау округінің депутаты (Teachta Dála - TD) болды.

Ерте өмір және жеке өмірі

О’Донохью 1956 жылы Корк қаласында дүниеге келді, бірақ ол Керри округіне қарасты Кахерсивеннің тумасы. Ол жергілікті Cahersiveen CBS мектебінде білім алды, кейіннен University College Cork (UCC) университетіне оқуға түсіп, құқық саласын оқыды. 1976 жылы UCC-ді BCL дәрежесімен, ал 1977 жылы LLB дәрежесімен аяқтады. О’Донохью Ирландия Заңгерлер қоғамында оқып, 1978 жылы солиситор атанды. Саяси өмірге енбес бұрын ол Кахерсивенде адвокаттық тәжірибе жинады. О’Донохью Кейт Энн Мерфиге үйленген, олардың екі ұлы мен бір қызы бар. Оның қайын атасы Майкл Пат Мерфи 1951 жылдан 1981 жылға дейін Корк Оңтүстік-Батысынан Еңбек партиясының депутаты болды.

Алғашқы саяси мансап

О'Донохью саясатқа алғаш рет 1980 жылдардың басында қатысты. Ол 1981 жылғы жалпы сайлауда алғаш рет Fianna Fáil партиясынан Dáil-ге үміткер болды, бірақ 3700-нен астам дауыс жинағанына қарамастан, сайланбады. О'Донохью 1982 жылы ақпан және қараша айларында өткен жалпы сайлауларға қатысты, бірақ дауыс санын арттырғанымен, сайлана алмады. Сайлаудағы беделін арттырған О'Донохью 1985 жылғы жергілікті сайлаудан кейін Керри округі кеңесіне сайланды. Оның анасы мен әкесі де бұрын кеңесте қызмет еткен. Ол 1997 жылға дейін осы органмен жұмыс істеді және 1990 жылы төраға болып сайланды. О'Донохью 1987 жылғы жалпы сайлауда төртінші рет талпынысымен Dáil-ге сайланды. Партия жетекшісі Чарльз Хоухидің қолдаушысы болған ол 1991 жылға дейін артқы қатарда отырды, содан кейін Альберт Рейнольдстың Хоухиді Taoiseach лауазымынан тайдыруға жасаған сәтсіз әрекетінен кейін Қаржы министрлігінде мемлекеттік министр болды. Осы лауазымда О'Донохью Қоғамдық жұмыстар басқармасын басқарды. 1992 жылғы ақпанда Рейнольдс Fianna Fáil партиясының және Taoiseach-тың жетекшісі болғанда ол қайтадан артқы қатарға оралды. Екі жыл өткен соң Fianna Fáil оппозицияға қайта оралды, ал Берти Ахерн партияның жаңа жетекшісі болды. О'Донохью Әділет департаментінің өкілі болып тағайындалды. Осы лауазымда ол қазіргі Әділет министрі Нора Оуэнге (Fine Gael партиясынан) үнемі сын айтты. Ол қылмыскерлерге «нөлдік төзімділік» көрсетуді талап етіп, жазаларды қатаңдату және түрме орындарын көбейтуді жақтады.

Министрлік қызметіндегі мансабы: 1997-2007

1997 жылғы жалпы сайлаудан кейін «Фиана Файл» прогрессивті демократтармен билікке оралғанда О’Донохью министрлер кабинетіне Әділет, теңдік және заң реформасы министрі ретінде кірді. Осы лауазымда ол 1998 жылы «Жұма келісіміне» (Good Friday Agreement) әкелген британдық-ирландтық келіссөздерге қатысты. 2002 жылы «Фиана Файл» тағы да жалпы көпшіліктің дауысын ала алмады және прогрессивті демократтармен коалициялық үкімет құрды. О’Донохьюдың лауазымы төмендеу деп есептелді, сондықтан ол өнер, спорт және туризм министрі болып тағайындалды. Ол Лансдаун жолын қайта жаңарту мәселесінің соңғы бөлшектерін бекітуге қатысты. 2004 жылдың ортасында Ахерн қыркүйек айында министрлер кабинетін қайта құрастыратынын мәлімдеді, бұл О’Донохьюдың лауазымына байланысты әртүрлі болжамдарға және басқа салаға ауысу мүмкіндігіне алып келді. Алайда О’Донохью өзінің қызметін сақтап қалды.

Ceann Comhairle

2007 жылғы жалпы сайлаудан кейін ол 90 дауысқа 75 қарсы Ceann Comhairle болып сайланды. О'Донохьюны бұл лауазымға Таоисах Берти Ахерн ұсынды. Еңбек партиясының жетекшісі Пэт Раббит шамамен 20 жылдан бері алғаш рет балама пайда болатынын айтты және Руаири Квиннді ұсынды. Fine Gael партиясының жетекшісі Энда Кенни Квинннің кандидатурасын қолдады, бірақ кандидатура дауысқа қойылған жоқ. 2009 жылдың 6 қазанында О'Донохью келесі аптадан бастап Ceann Comhairle лауазымынан қанағаттандырылғанын мәлімдеді.

Шығыстар туралы жанжал

2009 жылы «Sunday Tribune» газетінің қоғамдық істер жөніндегі тілшісі Кен Фокс жүргізген тергеуден кейін О’Донохьюдың шығыстары мен төлемдерінің мөлшері мен сипатына байланысты дау туды. Фокс ақпарат алу құқығы бойынша бірнеше сұрау жіберді, нәтижесінде О’Донохьюдың төлемдеріне қатысты ұқыпты сараптамалардың мәліметтері анықталды. Өнер, спорт және туризм министрі қызметін атқарган екі жыл ішінде О’Донохьюдың министрлік шығындары 126 000 евроны құрады. Министр өзінің, әйелінің және жеке хатшысының шетелдік сапарларына байланысты төлемдерді талап етті. «Синн Фейн» бұл шығындарды Дэйлде талқылады, ал «Fine Gael» өкілі төлемдерді «әуесқойлық» деп сипаттады. 2006 жылдың мамыр айында О’Донохью үкіметтік ұшақты 32 450 евроға алты күндік сапарға пайдаланды. О’Донохью әйелімен бірге Канн кинофестиваліне қатысты. Ол Канннан Керриге, Киллорглиндегі «Fexco» компаниясының жаңа кеңсесін ашуға барды. Содан кейін О’Донохью Керриден Кардиффке «Хайнекен кубогының» финалына қатысты, оны «Мунстер» жеңіп алды, және үкіметтік ұшақпен Каннға оралды. Ол Канннан Лондонға «Райдер кубогының» жарнамалық шарасына барды, содан кейін 2006 жылдың 24 мамырында Дублинге оралды. 2006 және 2007 жылдары Ұлыбританияға жасаған төрт сапары кезінде О’Донохьюға Лондондық фирма көрсеткен автокөлік жалға алу қызметтеріне жұмсалған шығындар ақпарат алу құқығы туралы заңға сәйкес 21 289,57 евроны құрады. «Irish Times» газетіне таратылған құжаттарда төрт сапардың үшеуі О’Донохьюдың Челтенхэм мен Аскоттағы жарыстарға қатысуымен байланысты екені көрсетілген. 2006 жылы, Челтенхэмге бару алдында Сент-Патрик аптасында Манчестерде ресми іс-шараларға қатысқан кезде «Cartel Limousines Ltd» компаниясының Терри Галлахерге жасаған автокөлік жалға алу төлемдері «әуежайға жеткізу» үшін 7 591,96 евроны құрады. Бұл 11–13 наурыз аралығын қамтыды. 2007 жылдың маусым айында О’Донохью төрт күн бойы Корольдік Аскот жарысына қатысты, ал Галлахердің фирмасына ресми түбіртектерге сәйкес 3 582,22 евро төленді. 2009 жылдың 31 тамызында О’Донохьюдың төлемдеріне қатысты дау-дамай «Irish Independent» газетінің бірінші бетіне шықты, онда О’Донохьюдың негізгі депутаттық жалақысына қосымша 330 000 евро жәрдемақы мен төлем алғаны көрсетілді. О’Донохью толық уақытты жүргізушісі болғанына қарамастан, салық төлеушілердің есебінен Керри округіне 73 рет ұшқаны да белгілі болды. 2009 жылдың тамызында үкімет министрі Дик Рош О’Донохьюдан төлемдеріне қатысты түсіндіру талап етті. Бұл талаптар оппозициялық депутаттар, соның ішінде «Fine Gael» саясаткері Лео Варадкар тарапынан да қолдау тапты. Ол О’Донохьюдың төлемдері Фианна Фейл басшылығымен келісімдемеде болған-жоқпын тексеруді талап етіп, «толық және ашық» түсіндірме беруді сұрады. Ол өзінің қазіргі лауазымының бейтараптығын сақтау үшін бұған дейін үндемегенін айтты. Ол кейбір шығындардың жоғары екенін мойындап, олардың орын алғанына өкініш білдірді. Сондай-ақ, министрге мұндай шығындар туралы толық мәлімет берілмейтінін және болашақта мұндай шығындарды барынша азайтуға тырысатынын айтты. О’Донохьюдың хатына жауап ретінде «Fine Gael» көшбасшысы Энда Кенни О’Донохьюды жұмсалған шығындар үшін ирландиялық жұртшылықтан кешірім сұрауға шақырды, О’Донохьюдың жауабы «жеткілікті емес» екенін мәлімдеді. «Fianna Fáil» депутаты Мэтти Макграт «Today FM» радиосында О’Донохьюдың іс-әрекетін «заманауи ханзада» әрекетімен салыстырды. 2009 жылдың 14 қыркүйегінде «RTÉ News: Six One» телеарнасына берген сұхбатында Лейбористік партияның Роисин Шорталл О’Донохью өзінің «саяхаттар» деп атаған нәрсесіне қарсы халықтың ашуын бағаламағанын мәлімдеді. Ол О’Донохьюдың халыққа арналған мәлімдемесінің сипатын күмәнге ұшыратып, оның «Ceann Comhairle» лауазымын сақтауы «өте қиын» болады деп мәлімдеді. 2009 жылдың 4 қазанында О’Донохьюдың Парижге жасаған сапарларының толық көлемін бірнеше ұлттық газеттер жариялады. 2007 жылы О’Донохью мырза жарыста екі күн өткізген, ал француз Ұлттық Ассамблеясымен кездесуі тек қонақ үйі мен Париж Шарль де Голль әуежайы арасында болған. Сонымен қатар, үш күндік көлікке 1 543 евро және бір түнге 500 евродан астам қонақ үйге жұмсалған шығындар да болды. Көпшілік О’Донохьюдың сапарының жалпы құны 6 126,42 евроны құрағанын хабарлады, кейін бұл «төлемдер» ретінде көрсетілді. «Синн Фейн» О’Донохьюдың отставкаға кетуін бірінші болып талап етті, оның лауазымы «мемлекеттік қаражатты үнемі ысырап ету» болғандықтан, ол...

Отставка

О'Донохью 2009 жылдың 13 қазанында Ceann Comhairle лауазымынан кетті. Өзінің отставка туралы мәлімдемесінде О'Донохью шетелге сапарлау шығындарына байланысты туған даулардағы өзінің әрекеттерін қорғады және ол абыройын жоғалтқан шығындар жүйесі үшін айып тартқан адам екенін айтты. Ол шетелге сапарлауға жұмсаған ақшасы басқа министрлерден көп ерекшеленбегенін, ал 2009 жылдың 6 қазанында Эмон Гилмордың Дэйлде отставкаға кетуін талап еткені оған өзінің позициясын қорғау мүмкіндігін бермегенін мәлімдеді. Ол 237 000 евро біржолғы төлем және 128 000 евро жылдық зейнетақы алды. Лауазымынан кеткеннен кейін ол Ирландияның келесі жалпы сайлауына қатысу ниетін бірнеше рет білдірді. Бірақ партия ішіндегілер бұл туралы күмәнданып, оның біреуі оны "партия үшін саяси өмірден кетуге дайын" деп сипаттады. 2014 жылдың шілдесінде ол адвокаттыққа қабылданды және қазір адвокат ретінде жұмыс істейді.