Кіріспе

Рим католиктері немесе католицизм үшін тарихи және қаралағыш атау. Иісті өсімдік заттары.

"Попери" (сөйлемше "попистік") және "Папизм" (сөйлемше "папист", сондай-ақ жеке тұлғаны білдіру үшін қолданылады) сөздері ағылшын тілінде Рим католицизмі үшін негізінен тарихи қаралағыш сөздер болып табылады. Бұрын протестанттар мен Шығыс православие христиандары өздерінің Рим католиктеріне қарсы оппоненттерін белгілеу үшін жиі қолданған, олар Христиан шіркеуі үстінен Папаның билігін қабылдаудан өзгешеленген. Бұл сөздер 19-шы ғасырдың ортасына дейін протестанттық жазбаларда кеңінен қолданылған, соның ішінде Ұлыбританияда күшінде қала беретін кейбір заңдарда да қолданылған. "Попери" және "Папизм" кейде қазіргі жазуда католицизмге қарсы наразылықты білдіру үшін немесе Рим католицизмін католик деп өзін жариялайтын басқа христиандық ағымдардан, мысалы, Шығыс православиесінен, Евангелистік католиктік дінге жататын лютерандардан немесе Англо-католиктік дінге жататын англикандықтардан кемсітуші түрде ажырату үшін қолданылады. "Папист" сөзін 2008 жылы Салоникидегі Аристотель университеті экуменизмге қарсы конференцияда қолданған, және бұл сөз Шығыс православие шіркеуінде де қолданылады.

Тарих

Оксфорд ағылшын сөздігінде «папист» деген сөз алғаш рет 1528 жылы қолданылған. Протестант жазушылары бұл сөзді 19 ғасырдың ортасына дейін жиі пайдаланған, бұл Томас Маколейдің «Иаков II таққа отырғаннан бастап Англия тарихы» және сол кезеңнің басқа да еңбектерінде, тіпті діни көзқарасы жоқ туындыларында да жиі кездесетінінен көрінеді. Бұл сөз Ұлыбританияның сақталған кейбір заңдарында табылады, мысалы, 1689 жылғы Англияның құқық туралы биллі мен 1689 жылғы Шотландияның құқық талабында. Католиктер ғасырлар бойы британ тағына талапкер бола алмады. 1701 жылы Парламент «Мұрагерлік туралы актіні» қабылдады, ол Англия мен Ирландияны тек протестант монархтары басқаруы керектігін бекітті. 1701 жылғы Мұрагерлік актісіне сәйкес, «паптық дінді» ұстанатын ешкім Англия Корольдігінің тағына отыра алмайды, және акт Ұлыбритания мен барлық Доминион мемлекеттеріне қолданыла береді. 2013 жылғы Тақ мұрагерлік туралы заң 2015 жылдан бастап оны өзгертуге дейін, Мұрагерлік актісі «папистке» үйленген кез келген адамды таққа отырудан тыйым салған. Рим-католик шіркеуінің лаик басшылары протестанттарға қарсы болып, Римнен артық ықпалға түседі деген қорқыныш Генрих VIII мен Елизавета I патшалық құрған кезде Англияда Папаға адалдыққа тыйым салынғаннан кейін туды. Джонатан Свифт (1667–1745), «Гулливердің саяхаттары» авторы, бұл терминді сатиралық эссесі «Адал ұсыныс» да қолданды, онда ол ирландиялық сәбилерді бай ағылшын жер иелеріне жеуге сатуды ұсынды. Дэниел Дефо танымал «Робинзон Крузо» (1719) романының соңында былай деп жазды: «Мен өзімді папист деп мойндағаныма өкінуден бастадым және бұл өлімге ең дұрыс дін емес деп ойладым». 1698 жылғы Паптық актісі және Ирландияның Паптық актісі сияқты дәстүрлі паптық және жақындағы паптық сияқты ұқсас терминдер кейде қолданылады. Жетінші күндік адвентист пророгы Элен Г. Уайт өзінің «Ұлы күрес» кітабында папист және паптық терминдерін жиі пайдаланды, бұл кітап католиктерге қарсы көзқарасы үшін қатты сынға ұшырады. 1928 жылғы АҚШ президенттік сайлауында демократтық үміткер Ал Смитті саяси қарсыластары папист деп атады. Ол ірі партияның президенттікке кандидаттығын алған алғашқы католик болды, бұл оны сайласа, АҚШ үкіметі Ватиканның бұйрықтарын орындайды деген қорқынышқа әкелді. 2022 жылдың мәліметі бойынша Джон Ф. Кеннеди мен Джо Байден – АҚШ президенті болып сайланған жалғыз католиктер. Бұл термин бүгінде де кейде қолданылады, бірақ бұрынғы ғасырларға қарағанда әлдеқайда сирек.