2002 жылы Израильдегі Паска мерекесінде Хамас жасаған теракт. Нетания қаласындағы қонақүйde 30 адам қаза, 140-ы жараланды. Екінші Интификаданың ең қанды шабуылы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2002 жылы Хамастың Израильдегі жанкешті бомбалауы
2002 Hamas suicide bombing in Israel
Пасхалық қырғын – 2002 жылғы 27 наурызда Израильдің Нетания қаласындағы Парк қонақ үйінде, Пасха тойы кезінде Хамас жасаған жанкешті шабуыл. Осы шабуылдың салдарынан 30 бейбіт тұрғын қаза тауып, 140 адам жарақат алды. Бұл Екінші Интифада кезінде Израиль азаматтарына қарсы болған ең қорқынышты шабуыл болды.
The Passover massacre was a suicide bombing carried out by Hamas at the Park Hotel in Netanya, Israel on 27 March 2002, during a Passover seder. 30 civilians were killed in the attack and 140 were injured. It was the deadliest attack against Israeli civilians during the Second Intifada.
Шабуыл
2002 жылы еврейлердің Құтқарылу мерекесі кезінде Израильдің жағалау қаласы Нетаниядағы «Парк» қонақ үйі 250 қонағы үшін дәстүрлі жылдық Құтқарылу мерекесін қонақ үйдің бірінші қабатындағы асханасында өткізді. 2002 жылдың 27 наурызында кешке әйел кейпінде келген палестиналық шабуылшы Абдул-Баст-Ауда (немесе Абдул-Басет Оде) қолында қуатты жарылғыш заттар бар чемоданмен қонақ үйге жақындады. Ол қонақ үйдің кіреберісіндегі күзетшіні асып өтіп, вестибюльден өтіп, қабылдау тізімінен өтіп, қонақ үйдің көпшілікке толы асханасына кірді. 19:30 (GMT+2) шабуылшы өзімен бірге алып келген жарылғыш құрылғыны жарылысқа келтірді. Жарылыс салдарынан 28 бейбіт тұрғын сол жерде қаза тауып, шамамен 140 адам жарақат алды, оның 20-сы ауыр жарақат алды. Жарақат алған екеуі кейін жараларынан көз жұмды. Қаза болғандардың арасында Холокосттан аман қалғандар да болды. Қаза тапқандардың көп бөлігі зейнеткерлер (70 және одан жоғары жастағылар) еді. Ең үлкені 90, ал ең кішісі 20 жаста болды. Бірнеше отбасы, сондай-ақ әкесі мен қызы бірге қаза тапты. Құрбандардың бірі – Құтқарылу мерекесіне Израильге келген Швециядан келген еврей турисі еді. Шабуылда жарақат алған 140 адамның 73-і көршілес Нетаниядағы Кирият-Санц қаласындағы Ланьядо ауруханасына жеткізілді. Аймақтық аурухана ретінде құрылған Ланьядо, Екінші Интифада кезінде Нетания аймағындағы қанағаттандырылмаған шабуылдар мен террористік шабуылдардың салдарынан жарақаттану орталығы мен төтенше жағдайлар протоколын құрды. Медициналық командалардан басқа, ауруханаға Кирият-Санц қаласында тұратын хасидтердің еріктілік көмегі де болды, олар қан тапсырып, науқастарды тасымалдап, медициналық қызметкерлерге көмектесті. Тель-Авив сотына ұсынылған айыптамада Құтқарылу мерекесіндегі қырғынның бастапқы жоспарына цианидті пайдалану кіргені айтылды; 4 кг цианид сатып алынып, химиялық шабуылға дайындалды. Тарак Зидан 1997 жылы ХАМАС-қа қатысып, террористік шабуылдарда қолдану үшін хлор және басқа да уытты газдарды зерттеді. 2002 жылы шабуылға арналған 4 кг хлор сатып алынып, дайындалды. Белгісіз себептермен ол қолданылмады және оның орнына Аббас Саидқа берілді.
During the Jewish holiday of Passover in 2002, Park Hotel in the Israeli coastal city of Netanya held its traditional annual Passover seder for its 250 guests, in the hotel dining room located at the ground floor of the hotel. On the evening of 27 March 2002, a Palestinian bomber, عبد الباسط عودة (or Abd Al Baset Odeh), disguised as a woman approached the hotel carrying a suitcase which contained powerful explosives. The suicide bomber managed to pass the security guard at the entrance to a hotel, then he walked through the lobby passing the reception desk and entered the hotel's crowded dining room. At 19:30 (GMT+2) the suicide bomber detonated the explosive device he was carrying. The force of the explosion instantly killed 28 civilians and injured about 140 people, of whom 20 were injured severely. Two of the injured later died from their wounds. Some of the victims were Holocaust survivors. Most of the victims were senior citizens (70 and over). The oldest victim was 90 and the youngest was 20 years old. A number of married couples were killed, as well as a father together with his daughter. One of the victims was a Jewish tourist from Sweden who was visiting Israel for Passover. Seventy three of the 140 injured in the attack were evacuated to Laniado Hospital in neighboring Kiryat Sanz, Netanya. Although established as a regional hospital, Laniado had established a trauma center and emergency protocol in the wake of suicide bombings and terrorist attacks in the Netanya area during the Second Intifada. In addition to medical teams, the hospital benefited from the volunteerism of Hasidim living in Kiryat Sanz, who donated blood, carried stretchers, and otherwise assisted the medical staff. According to the indictment filed in the Tel Aviv court, the initial plot for the Passover massacre included the use of cyanide; 4 kg of cyanide had been bought and prepared for a chemical attack. Tarak Zidan had been recruited to Hamas, and during 1997 he researched the use of chlorine and other nerve agents to be used in terror attacks. In 2002, 4 kg of chlorine had been bought and packed for the attack. For unknown reasons it was not used and passed to عباس السيد instead.
Хамас жауабы
ХАМАС шабуылға жауапкершілікті мойнына алды. Бомбалаған адам 25 жастағы Абдул-Баст Ода екені анықталды, ол жақын жердегі Батыс жағалаудағы Түлкарм қаласының тұрғыны. Хамас өкілі Усама Хамдан: "Бұл бүкіл әлемге хат жолдауға, хабар жеткізуге жасалған әрекет, біз Шарон басқаратын Израильдегі террористік үкіметке қарсы өз бостандығымыз үшін күресуге тырысамыз" деді, сондай-ақ израильдіктер "барлық жерден, кез келген палестиналық топтан осындай шабуылдарды күтуі керек" деді. Хамас өкілі Әбдел Әзиз Рантиси: "Оккупация бар болғанда, қарсылық та болады" деді және шабуылдың Сауд Арабиясының Бейрут саммитіндегі бейбітшілік бастамасымен сәйкестірілгені туралы мәлімдемені жоққа шығарды, Хамас бұл бастаманы қабылдамады.
Hamas claimed responsibility for the attack. The bomber was identified as عبد الباسط عودة (Abd Al Baset Odeh), a 25 year old from the nearby West Bank city of Tulkarm. Hamas spokesman Usama Hamdan said that "This is a trial (attempt) to send a letter, to send a message, to all the world that we are trying to fight for our own freedom against a terrorist government in Israel led by Sharon" and that Israelis "have to expect those attacks from everywhere, from every Palestinian group." Another Hamas spokesperson Abdel Aziz Rantisi said "[a]s long as there is occupation, there will be a resistance" and denied that the attack was timed to coincide with the peace initiative of the Saudi government at the Beirut Summit, an initiative rejected by Hamas.
Ресми реакциялар
Израиль үкіметінің өкілі Гидеон Меир шабуылға қатысты "кешегі түнде бізде Пасха қырқыны болды" деп мәлімдеді және "Палестина варварлығының шегі жоқ" деп қосты. Палестина билігінің өкілдері шабуылды "қатты айыптады". Палестина президенті Ясир Арафат жеке өзі жауап ретінде Хамас, Исламдық Джихад және Әл-Ақса шейіттер бригадаларымен байланысты жанкештілерді қамауға бұйрық берді. Палестина телеарнасы арқылы сөйлеген Арафат, Палестина халқын Израильге қарсы ағымдағы халық көтерілісі үшін мақтады, бірақ "Біз екі тараптың да бейбіт тұрғындарын өлтіруге қарсымыз" деп баса айтты. Сауд Арабиясының Мұрагері принці Абдулла оны айыптап, "Мен осыған қосымша Израиль халқына былай дегім келеді: егер олардың үкіметі зорлық-зомбылық пен қирату әдістерін тоқтатып, нағыз бейбітшілікке келіссе, Израильдің аймақтағы басқа елдермен бейбіт түрде өмір сүруін қабылдауға біз тартынбаймыз" деді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Кофи Аннан, Израиль азаматтарына қарсы жасалған қанаушылық шабуылдарды моральдық тұрғыдан жеңілсіз деп айыптады. АҚШ президенті Джордж Буш шабуылды айыптап, Ясир Арафат пен Палестина билігін террористердің өлтіруін тоқтату үшін бар күштерін салуға шақырды. АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Колин Пауэлл бомбалау бейбіт процестің жолын қиындатқанын, бірақ оны жалғастыруға уәде берді.
Israeli government spokesman Gideon Meir related to the attack saying "what we had tonight was a Passover massacre" and added "There is no limit to Palestinian barbarism." Palestinian Authority officials "strongly condemned" the attack. Palestinian President Yasser Arafat personally ordered the arrests of militants associated with Hamas, Islamic Jihad, and the Al Aqsa Martyrs Brigades as a response. During a television broadcast on the Palestinian TV channel, Arafat praised the Palestinian people for the current popular uprising against Israel, but stressed that "We are against killing civilians on both sides". Saudi Crown Prince Abdullah condemned it, while also commenting that "I will add to this by saying to the Israeli people that if their government stopped its methods of violence and destruction, and agreed to real peace, we will not hesitate in accepting that Israel live in peace with the rest of the nations in the region." Kofi Annan, United Nations Secretary General stated that he condemned suicide bombings against Israeli civilians as morally repugnant. President of the United States George W. Bush condemned the attack and called on Yasser Arafat and the Palestinian Authority to do everything in their power to stop the terrorist killing. US Secretary of State Colin Powell stated that the bombing set the peace process back but vowed to continue.
Израильдің жазалау әрекеті
Бұл шабуыл Израильде 135-тен астам израильдік, көбінесе бейбіт тұрғындар қаза болған қанды айдың шыңы ретінде қабылдалды. Пасха мерекесіндегі қырғыннан кейін Израиль үкіметі төтенше жағдай жариялады, дереу 20 000 резервтік әскерді шақыруға бұйрық берді және келесі күні Батыс жағалауда 29 наурыз бен 10 мамыр аралығында өткен "Қорғаныс қалқаны" атты ірі терроризмге қарсы операцияны бастады. Қырғынға жауапты болған шабуылдар желісінің басшысы Қейс Адван 2002 жылдың 5 сәуірінде "Қорғаныс қалқаны" операциясы барысында Израиль қорғаныс күштері мен "Ямам" арнайы тобы Иерусалимнен солтүстікке қарай 70 шақырым жердегі Тубас қаласында ұстағаннан кейін қаза тапты. IDF-тің броньды Caterpillar D9 бульдозері оған қарсы тұруға мүмкіндік бергеннен кейін, ол бас тартқан үйін қиратты.
The attack was perceived in Israel as the high point of a bloody month in which more than 135 Israelis, mostly civilians, were killed in terror attacks. Following the Passover massacre attack the Israeli government declared a state of emergency, ordered the immediate recruitment of 20,000 reservists in an emergency call up, and in the following day launched the large scale counter terrorism operation Operation Defensive Shield in the West Bank which took place between 29 March and 10 May. Qeis Adwan, head of the suicide bombing network responsible for the massacre, was killed by IDF forces on 5 April 2002 during Operation Defensive Shield, after the IDF and the Yamam caught him in Tubas, some 70 kilometers north of Jerusalem. An armored IDF Caterpillar D9 bulldozer toppled the house where he was hiding, after he was given a chance to surrender and refused.
Қылмыскерлерді тұтқындау және өлтіру
Шабуылдың екі бас жоспаршысының бірі, Хамас мүшесі Қаис Адван, барлығы 77 адамның қаза болуына себеп болған көптеген шабуылдарға қатысқан, «Қорғаныс қалқаны» операциясы кезінде Израиль қорғаныс күштерімен болған атыста қаза тапты. 2002 жылдың мамырында Израиль әскерлері басқа бас жоспаршы, Абас Саидты тұтқындады. 2005 жылдың 22 қыркүйегінде әл-Саид Паска (Құтқарылу) мерекесіне жасалған шабуылға қатысқаны және 2001 жылдың мамырында Нетаниядағы сауда орталығына бомбалауды ұйымдастырғаны үшін сотталды. Ол әрбір өлтірілген адам үшін 35 жылдық түрме жазасын, ал жарақат алғандар үшін қосымша жаза алды. Бомбалаушыны нысанаға жеткізген Фати Хатиб, операцияны қаржылаған және оны жасыруға көмектескен Моханд Шарим, бомбалаушыны Хамасқа тартып, шабуылда қолданылған жарылғыш белдеулерді сарапшыға тексеруге берген Муаммар Абу Шейх және жарылғыш белдеулерді тасымалдауға көмектескен Насер Ятия 2003 жылдың сәуірінде Израильдің әскери сотында сотталып, 29 жылдық түрме жазасын алды. Насер Ятия 2011 жылы Ғилад Шалиттің босатылуы кезінде түрмеден шығарылды. Жарылғыш заттарды дайындаған Мұхаммед Тахер 2003 жылдың маусымында Израильдің «Шайет 13» теңіз командасымен болған қақтығыста қаза тапты. 2008 жылдың 26 наурызында шабуылды ұйымдастыруға көмектескен деген күдікпен Хамас командирі Омар Джабарды Түлкеремде IDF әскерлерінің «Нахшон» батальоны тұтқындады. 2013 жылдың наурыз айында ол өз рөлі үшін айыпты деп танылып, 30 жылға бас бостандығынан айырылды. 2009 жылдың қыркүйегінде Хамас ұйымының жетекші мүшесі және Паска мерекесіне жасалған шабуылдың жоспарлаушысы Мұхаммед Харвишті шекара полициясының элиталық «Ямам» терроризмге қарсы тобы өзінің туған ауылында көмекшісі Аднан Самарамен бірге тұтқындады.
One of the two chief planners of the attack, Qais Adwan, a Hamas member who was involved in numerous attacks in which a total of 77 people were killed, was killed in a shootout with the IDF during Operation Defensive Shield. In May 2002, Israeli forces arrested the other chief planner, عباس السيد. On 22 September 2005, al Sayed was convicted of the Passover attack and also of ordering the May 2001 bombing of a Netanya mall. He received 35 life sentences for each murder victim and additional time for those who were wounded. Fathi Khatib, who transported the bomber to his target, Mohand Sharim, who financed the operation and helped hide the bomber, Muammar Abu Sheikh, who recruited the bomber to Hamas and transferred the explosive belts used in the attack to an explosives expert for examination, and Nasser Yatiya, who helped transport the explosive belts, were tried and convicted together in an Israeli military court in April 2003 and handed 29 life sentences. Nasser Yatiya was released in the Gilad Shalit prisoner exchange in 2011. Muhammad Taher, who prepared the explosive charges, was killed in a clash with Israeli Shayetet 13 naval commandos in June 2003. On 26 March 2008 Hamas commander Omar Jabar, suspected of helping organize the attack, was arrested in Tulkarem by IDF troops of the Nahshon Battalion. In March 2013 he was convicted over his role and sentenced to 30 years in prison. In September 2009, Muhammad Harwish, a senior Hamas militant and a planner of the Passover Massacre, was arrested by the Border Police's elite Yamam counter terror squad in his home village along with an aide, Adnan Samara.
Футбол турнирі
2003 жылы Палестина басшылығы футбол турнирін ұйымдастырды, ол «Шәһид Абдул-Баст Ауда еске алу турнирі» – Түлкәрм шаһидтерінің футбол чемпионаты болып өтті, сонда күдікті «шаһид» («шейіт») деп сипатталды. Сауалнамаға қатысқан палестиналықтардың 71% турнирді осы бомбалаушының құрметіне атауды қолдады.
In 2003, the Palestinian Authority sponsored a soccer tournament, Tulkarm Shahids Memorial Soccer Championship Tournament of the Shahid عبد الباسط عودة, describing the perpetrator as a "shahid" ("martyr"). 71% of Palestinians polled about the tournament approved of naming it in honor of the bomber.