Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сұйық ағынын бағыттауға қолданылатын құрылғы.
Device used to direct the flow of a fluid
Тіспе – жабық камерадан немесе құбырдан шығар кезде (немесе кірер кезде) сұйық ағынының бағытын немесе қасиеттерін (әсіресе жылдамдығын арттыру мақсатында) басқаруға арналған құрылғы. Тіспе көбінесе көлденең қимасы өзгеріп отыратын құбыр немесе түтік түрінде болады және оны сұйық (сұйықтық немесе газ) ағынын бағыттау немесе өзгерту үшін пайдалануға болады. Тіспелер көбінесе ағынның жылдамдығын, бағытын, массасын, пішінін және/немесе олардан шығатын ағынның қысымын басқару үшін қолданылады. Тіспеде сұйықтың жылдамдығы оның қысым энергиясы есебінен артады.
A nozzle is a device designed to control the direction or characteristics of a fluid flow (specially to increase velocity) as it exits (or enters) an enclosed chamber or pipe. A nozzle is often a pipe or tube of varying cross sectional area, and it can be used to direct or modify the flow of a fluid (liquid or gas). Nozzles are frequently used to control the rate of flow, speed, direction, mass, shape, and/or the pressure of the stream that emerges from them. In a nozzle, the velocity of fluid increases at the expense of its pressure energy.
Ұшқыш
Газ ұшқышы, сұйықтық ұшқышы немесе гидроұшқыш – газды немесе сұйықтықты айналадағы ортаға біркелкі ағынмен шығаруға арналған сопло. Газ ұшқыштары көбінесе газ плиталарында, пештерде немесе барбекюлерде кездеседі. Электр жарығы ойда келгенге дейін газ ұшқыштарын жарық беру үшін жиі пайдаланған. Сұйықтық ағынының басқа түрлері карбюраторларда, онда қозғалтқышқа жанармай ағынын реттеу үшін тегіс калибрленген тесіктер қолданылады, сондай-ақ джакузилер мен спаларда кездеседі. Тағы бір арнайы ұшқыш – ламинарлық ұшқыш. Бұл қысым мен ағынды тегістейтін құрылғылары бар су ағыны, және аты айтып тұрғандай, ламинарлық ағынға ие. Бұл фонтандар үшін жақсы нәтиже береді. Көбіктік ұшқыш – газ немесе сұйықтық орнына көбікті пайдаланатын ұшқыштың тағы бір түрі. Домен пешіне немесе шеберханаға ыстық ауа беруге арналған соплолар "туйер" деп аталады. Ұшқыш соплолар сондай-ақ үлкен бөлмелерде қолданылады, онда ауаны төбелік диффузорлар арқылы тарату мүмкін емес немесе ыңғайсыз. Ұшқыш соплоларды пайдаланатын диффузорлар ұшқыш диффузорлар деп аталады, олар ауаны тарату үшін қабырғаның бүйірлік бөліктеріне орналастырылады. Тасымалданатын ауа мен бөлме ауасының температурасының айырмашылығы өзгергенде, ауа ағыны жоғары қарай бұрылып, жылы ауамен қамтамасыз етеді немесе төмен қарай бұрылып, салқын ауамен қамтамасыз етеді.
A gas jet, fluid jet, or hydro jet is a nozzle intended to eject gas or fluid in a coherent stream into a surrounding medium. Gas jets are commonly found in gas stoves, ovens, or barbecues. Gas jets were commonly used for light before the development of electric light. Other types of fluid jets are found in carburetors, where smooth calibrated orifices are used to regulate the flow of fuel into an engine, and in jacuzzis or spas. Another specialized jet is the laminar jet. This is a water jet that contains devices to smooth out the pressure and flow, and gives laminar flow, as its name suggests. This gives better results for fountains. The foam jet is another type of jet which uses foam instead of a gas or fluid. Nozzles used for feeding hot blast into a blast furnace or forge are called tuyeres. Jet nozzles are also used in large rooms where the distribution of air via ceiling diffusers is not possible or not practical. Diffusers that uses jet nozzles are called jet diffuser where it will be arranged in the side wall areas in order to distribute air. When the temperature difference between the supply air and the room air changes, the supply air stream is deflected upwards, to supply warm air, or downwards, to supply cold air.
Қозғалтқышы
Ұшақтан шығатын газ отынның жануынан алынатын энергиядан итермелі күш тудырады. Ыстық газ сыртқы ауадан жоғары қысымда болады және қозғалтқыштан жылдамдатушы сопло арқылы шығады, бұл газдың жылдамдығын арттырады. Итермелі күш тудыру үшін газдың жылдамдығы ұшақтың жылдамдығынан жоғары болуы керек, бірақ жылдамдық айырмашылығының артық болуы отынды ысырапқа салады (тиімділіктің төмендеуі). Субсоникалық ұшуға арналған реактивтік қозғалтқыштарда дыбыс жылдамдығымен шығатын конвергентті соплолар қолданылады. Ұрыс және SST ұшақтарында (мысалы, Конкорд) қолданылатын, үстін сонықтық ұшуға арналған қозғалтқыштар конвергентті қозғалтқыш соплосына дивергентті кеңейтім қосып, газды үстін сонықтық жылдамдыққа дейін үдету арқылы қажетті жоғары шығу жылдамдықтарына жетеді. Ракеталық қозғалтқыштар өте үлкен аудан қатынасына және демек, өте жоғары қысым қатынасына ие конвергентті-дивергентті соплоларды пайдалану арқылы итермелі күшті және шығу жылдамдығын максималды түрде арттырады. Барлық итермелі масса көлікпен бірге тасымалданғандықтан массалық ағым өте маңызды, сондықтан өте жоғары шығу жылдамдықтары қажет.
A jet exhaust produces thrust from the energy obtained from burning fuel. The hot gas is at a higher pressure than the outside air and escapes from the engine through a propelling nozzle, which increases the speed of the gas. Exhaust speed needs to be faster than the aircraft speed in order to produce thrust but an excessive speed difference wastes fuel (poor propulsive efficiency). Jet engines for subsonic flight use convergent nozzles with a sonic exit velocity. Engines for supersonic flight, such as used for fighters and SST aircraft (e. g. Concorde) achieve the high exhaust speeds necessary for supersonic flight by using a divergent extension to the convergent engine nozzle which accelerates the exhaust to supersonic speeds. Rocket motors maximise thrust and exhaust velocity by using convergent divergent nozzles with very large area ratios and therefore extremely high pressure ratios. Mass flow is at a premium because all the propulsive mass is carried with vehicle, and very high exhaust speeds are desirable.
Магниттік
Магниттік сораптар кейбір түрдегі қозғалтқыштар үшін де ұсынылған, мысалы, VASIMR, онда плазма ағыны қатты материалдан жасалған қабырғалардың орнына магниттік өрістермен бағытталады.
Magnetic nozzles have also been proposed for some types of propulsion, such as VASIMR, in which the flow of plasma is directed by magnetic fields instead of walls made of solid matter.
Спрей
Көптеген соплолар сұйықтықтың өте ұсақ шашырауына қол жеткізеді. Атомдау соплолары спрей бояу, парфюмерия, ішкі жану қозғалтқыштарының карбюраторлары, дезодоранттар, антиперспиранттар және осыған ұқсас көптеген қолданулар үшін пайдаланылады. Ауа тартатын соплолар конус тәрізді соплодағы тесік арқылы су негізіндегі көбіктің (CAFS/AFFF/FFFP) ағынына ауа жіберіп, концентратты "көбіктіруге" мүмкіндік береді. Ең көп кездесетін жерлері – көбікті өрт сөндіргіштер мен көбікті қол желілері. Айналмалы соплолар сұйықтықты жанама бағытта енгізеді, ол ортаға спираль тәрізді айналып, содан кейін орталық тесіктен шығады. Бұл айналу шашыраудың конус пішіндес болуына себеп болады.
Many nozzles produce a very fine spray of liquids. Atomizer nozzles are used for spray painting, perfumes, carburetors for internal combustion engines, spray on deodorants, antiperspirants and many other similar uses. Air aspirating nozzles use an opening in the cone shaped nozzle to inject air into a stream of water based foam (CAFS/AFFF/FFFP) to make the concentrate "foam up". Most commonly found on foam extinguishers and foam handlines. Swirl nozzles inject the liquid in tangentially, and it spirals into the center and then exits through the central hole. Due to the vortexing this causes the spray to come out in a cone shape.
Вакуум
Вакуум тазартқыш мүндері түрлі пішіндерде болады. Вакуум мүндері вакуум тазартқыштарында қолданылады.
Vacuum cleaner nozzles come in several different shapes. Vacuum nozzles are used in vacuum cleaners.
Пішін беру
Кейбір сораптар белгілі бір пішінді ағын жасау үшін жасалған. Мысалы, экструзиялық қалыптау – металл, пластик немесе басқа материалдарды белгілі бір көлденең қимасымен ұзын түрінде өндіру тәсілі. Мұндай сорапты әдетте қалып деп атайды.
Some nozzles are shaped to produce a stream that is of a particular shape. For example, extrusion molding is a way of producing lengths of metals or plastics or other materials with a particular cross section. This nozzle is typically referred to as a die.