Кіріспе

Финляндия теңіз күштері (фин. Marinen) – Финляндия қорғаныс күштерінің бір бөлімі. Теңіз күштерінде 2300 адам жұмыс істейді және жыл сайын шамамен 4300 мерзімді қызметші даярланады. Финляндия теңіз кемелеріне "FNS" кеме префиксі беріледі, ол "Finnish Navy ship" деген сөздің қысқартылған түрі, бірақ бұл фин тілінде қолданылмайды. Финляндия теңіз күштеріне жағалау күштері мен жағалау артиллериясы да кіреді.

Ұйым

Әскери-теңіз күштерінің қазіргі қолбасшысы - контр-адмирал Туомас Тииликайнен. 1941 және 1945 жылдар аралығында Фин шығанағына фин, совет және неміс әскери-теңіз күштері 69 779 мина мен мина тазарту кедергілерін орналастырды. Совет теңіз флоты 16 179 мина және 2441 мина тазарту кедергісін, фин теңіз флоты 6 382 мина салды, ал неміс теңіз флотының кемелері, су асты қайықтары және ұшақтары шамамен 45 000 мина орналастырды, оның 3000-ы магниттік мина болды. Соңғы мина тазарту маусымы 1957 жылы өтті, бірақ мина қаупі тағы 10 жылға жуық сақталды, және Балтық теңізінде әлі де Екінші дүниежүзілік соғыстан қалған жүздеген миналар бар. Фин теңіз флотының ең ірі шығыны 1941 жылдың 13 қыркүйегінде болды, сол күні фин жағалау қорғаныс кемесі «Ильмаринен» минаға шағылып, батып кетті. 271 теңізші қаза тапты, ал тек 132-сі ғана құтқарылды. Аман қалғандардың көпшілігі кейін Онега көліндегі флотта қызмет етті, ескі тұтқынға алынған кемелерді, соның ішінде бу машинасы бар аспапты кемелерді пайдаланды. 1942 жылы теңіздегі соғыстың басты бағыты - су асты қайықтарына қарсы күрес болды. Фин және неміс әскери-теңіз күштері совет су асты қайықтарының Балтық теңізіне өтуіне кедергі келтіруге тырысты. Дегенмен, миналық кедергі совет су асты қайықтарының қызметін толығымен тоқтатуға жеткіліксіз екені дәлелденді. Совет су асты қайықтары 18 кемені батырды, оның ішінде 7 фин кемесі болды. 12 совет су асты қайығы да батырылды, оның үшеуі фин су асты қайықтарымен батырылды. Су асты қайықтарына қарсы күрестің келесі қадамы - Найсаар мен Порккала арасында Фин шығанағын су асты қайықтарына қарсы торлармен толығымен жабу болды. Бұл теңіздегі мұз ерігеннен кейін жасалды. Бұл кедергі мен оған ілеспе мина далалары 1944 жылдың күзіне дейін совет әскери-теңіз кемелерін Фин шығанағының шығыс бөлігінде ұстап тұрды, содан кейін совет әскерлері Фин теңізінің жағалау жолдарынан пайдаланып кедергіні айналып өтуге мүмкіндік алды. 1942 жылдың көктемінде фин әскерлері Гоголанд аралын басып алды. 1942 жылдың шілдесінде совет әскерлері Фин шығанағындағы Сомерс кішкентай аралын басып алуға тырысты. Совет әскерлері 128 адамымен бірге бірнеше кіші кемелерді (патрульдік және торпедалық қайықтарды) жоғалтты. Жүз екі совет әскері тұтқынға алынды. 1943 жылы флотқа 14 жаңа моторлы торпедалық қайық берілді, олар ескі соғысқа дейінгі қайықтарды ауыстыру үшін пайдаланылды. 1944 жылы совет әскерлері Финляндияға қарсы ірі шабуылға шықты, оның барысында флот фин құрлық әскерлерін қолдап, Выборг шығанағында шайқасты. Соңында кемелер кері шегінуге мәжбүр болды.

Лапландия соғысы

1944 жылдың қыркүйегінде Германияға қарсы әскери операциялар басталды. Басты назар солтүстікке, Лапландия соғысына аударылды, бірақ немістер "Танне Ост" операциясы аясында Суурсаариді жаулап алуға тырысты. Шабуыл тойтарылды. Соғыс барысында фин моторлық торпедалық катерлері бірнеше неміс кемелерін батырды. Фин теңіз күштерінің соңғы әрекеті Оулу қаласынан Торниоға десант түсіру кезінде болды. Фин канонерлік кемелері неміс батареяларын сәтті атқылады, олар көліктік кемелерге қауіп төндіріп тұрған еді, ал олардың зениттік батареялары конвойды неміс авиациясының шабуылынан қорғады. Теңіз күштері Балтық теңізінде неміс суасты қайықтарын да іздеді, сонымен бірге соғыстың соңғы миналарын орналастырды. Финляндия мен Кеңес Одағы арасындағы келісімге қол қойылғаннан кейін, Фин теңіз күштеріне миналарды жою операциясына қатысуға бұйрық берілді. Бұл операция 1950 жылға дейін жалғасты. Миналарды жою бригадаларының арасында көптеген жандар қаза тапты.

Салқын соғыс дәуірі

Соғыс уақытындағы флот 1950 және 1960 жылдары жаңасымен ауыстырылды. Финляндияның бейтараптығына байланысты, ол екі блоктң арасында жабдықтарды сатып алуды теңестіруге тырысты және өз кемелерін өндіруге ұмтылды. Оқу мақсатында A (Matti Kurki) және Ұлыбританиядан екі жылдам патрульдік қайық (Vasama 1 және Vasama 2), төрт S сатып алынды, ал Кеңес Одағынан екі S (фин фрегаты Hämeenmaa және фин фрегаты Uusimaa) және төрт Osa II класты жылдам шабуыл кемесі (лер) алынды. Кейбір кемелер, мысалы екі S (фин корветі Turunmaa және фин корветі Karjala) және Nuoli класындағы жылдам шабуыл кемелері отандық өндірісте жасалды. 1947 жылы Париждегі бейбіт келіссөздерінің нәтижесінде фин әскерінің шабуылдық мүмкіндіктерін шектейтін шарт жасалды. Әскери-теңіз күштері үшін бұл 10 000 тоннадан аспайтын және 4500 қызметкерден тұратын флотты шектеуді білдірді. Қару-жараққа қатысты торпедалар, су асты қайықтары, миналар және зымырандарға тыйым салынды. 1960 жылдары шектеулер жеңілдетіліп, зымырандар мен миналарға рұқсат берілді. Рига класты фрегаттары торпедалармен жабдықталғандықтан және бірнеше торпедалық қайықтар торпеда тасымалдауға бейімделген канонерлік қайықтар ретінде салынғандықтан торпедаға қатысты шектеулер толық орындалмады. Торпедалар 2018 жылы қайта қолданысқа енгізілді. Суық соғыс шектеулері енді күшін жойды (Кеңес Одағының тарауымен жойылды), бірақ теңіз күштерінің мөлшері шамамен бұрынғыдай қалды (тоннажды есептемегенде).

Ағымдағы жағдай

1990 жылдардың соңында Фин теңіз күштері жаңа зымыран эскадрильясын әзірледі, ол "Лайву 2000" деп аталды. Бастапқыда оның құрамында екі "Хамина" класындағы зымыран қайығы (осы уақытқа дейін салынған) және төрт аэроглиссер болуы жоспарланған. Теңіз күштері бір прототип аэроглиссерді сынақтан өткізді, бірақ 2003 жылы "Туули" класының активті қызметке енбестігін және одан артықтарының салынбайтынын мәлімдеді. Оның орнына екі жаңа "Хамина" класындағы зымыран қайығы салынды, ал аэроглиссерлерден алынған қосымша қару-жарақ "Хейменмаа" класындағы мина тастағыш кемелерге орнатылды. 2011 жылы 8 наурызда жаңа мұз айдыны бұзатын мұнай төгілуіне жауап беретін кеме "Louhi" деп аталды. 1979 жылы салынған "Pohjanmaa" мина тастағышы 2013 жылы қызметтен босатылды, содан кейін "Hämeenmaa" мина тастағышы Фин теңіз күштерінің флагманы болды. 2015 жылдың ақпанында, жақында жаңартылған "Раума" класындағы зымыран қайықтарының корпустарында шаршаудан зақымданулар анықталғаны және оның себебі анықталғанша кемелердің одан әрі зақымдануын болдырмау үшін активті қызметтен алынатыны хабарланды. Дегенмен, бейбіт уақытта қолданылуы шектеулі болса да, қажет болған жағдайда зымыран қайықтары толыққанды қызметке қайта оралуы мүмкін. 2018 жылы Фин теңіз күштері IAI-дың "Gabriel 5" теңіз соққылық зымыран жүйесін сатып алу туралы хабарлады. Бұл жүйе ағымдағы 85M (SAAB RBS15) теңізге қарсы зымыран жүйесін алмастырады, ол 2020 жылдары өмірлік циклын аяқтайды. Жаңа PTO2020 зымырандары "Хамина" және "Похьянма" класындағы кемелерге және көлік платформаларына орнатылады. Жүйенің жоспарланған өмірлік циклы 2050 жылға дейін созылады. Фин қорғаныс күштері көп салалы бірлескен соққы қабілетін құрып жатқандықтан және "Gabriel 5" теңіз және құрлықтағы нысандарға соққы бере алатындықтан, жаңа зымыранға бұрынғы атауының орнына PTO2020 (Pinta Torjunta Ohjus 2020 немесе Surface Strike Missile 2020) деген атау берілді.

Комиссиялық офицерлер шендері

Комиссия алған офицерлердің шендік белгілері.

Басқа да шендер

Сержанттар мен қатардағы әскери қызметшілердің тараздық белгілері.