Кіріспе
Акулалар отряды Lamniformes (/'//l//ae//m//n//ᵻ//f//ɔr//m//iː//z/, грек тілінен "lamna" – "тоңқу балық") – көбінесе макрель акулалары деп аталатын акулалар отряды (бұл атау Lamnidae тұқымын да білдіруі мүмкін). Оған ең танымал акула түрлері, мысалы, үлкен ақ акула, сондай-ақ, гоблин акуласы және мегамут акуласы сияқты ерекше өкілдері кіреді. Бұл отрядқа жататын акулаларды екі арқа қанаты, анальдық қанаты, бес жаңқа тесігі, қабатты қабақтары жоқ көздері және аузы көздерінен артық созылатын сипаттарымен таниды. Lamniformes отрядының Lamnidae және Alopiidae тұқымдарына жататын түрлер, қоршаған судан жоғары дене температурасын сақтау қабілетімен ерекшеленеді. Топтың мүшелеріне әдетте орташа және ірі денелі макрохищниктер кіреді, соның ішінде ең ірі макрохищник акула – жойылған Otodus megalodon, сондай-ақ ірі планктофагтар да бар. Ламниформдар креда кезеңінде маңызды бейімделу радиациясына ұшырады және мұхиттық экожүйелердің маңызды элементтеріне айналды. Олардың ең жоғары түрлік әртүрлілігі соңғы креда кезеңінде байқалды, бірақ K-Pg жойылу кезінде күрт төмендеп, палеогенде қайта жаңғырды, бірақ бұрынғыдан төмен деңгейде. Соңғы 20 миллион жыл ішінде ламниформдардың саны қатты азайды, қазіргі таңда тек 15 түрі ғана тірі, ал осыдан басқа, Кархариниформдар отрядында 290-нан астам түр тіршілік етеді, олар сол уақыт аралығында орташа және ірі денелі түрлерге эволюциялады. Бұл құлдыраудың себептері әлі анықталмаған, бірақ бәсекелестік сияқты тірі факторлар мен температура және теңіз деңгейі сияқты бейтірі факторлардың әсері болуы мүмкін.
The Lamniformes (/'//l//ae//m//n//ᵻ//f//ɔr//m//iː//z/, from Greek lamna "fish of prey") are an order of sharks commonly known as mackerel sharks (which may also refer specifically to the family Lamnidae). It includes some of the most familiar species of sharks, such as the great white, as well as more unusual representatives, such as the goblin shark and megamouth shark. Members of the order are distinguished by possessing two dorsal fins, an anal fin, five gill slits, eyes without nictitating membranes, and a mouth extending behind the eyes. Species in two families of Lamniformes – Lamnidae and Alopiidae – are distinguished for maintaining a higher body temperature than the surrounding waters. Members of the group include macropredators, generally of medium large size, including the largest macropredatory shark ever, the extinct Otodus megalodon, as well as large planktivores. Lamniformes underwent a major adaptive radiation during the Cretaceous and became prominent elements of oceanic ecosystems. They reached their highest diversity during the Late Cretaceous, but severely declined during the K Pg extinction, before rebounding to a high but lower diversity peak during the Paleogene. Lamniformes have severely declined over the last 20 million years, with only 15 species alive today, compared to over 290 extant species in the Carcharhiniformes, which have evolved into medium and large body sizes during the same timeframe. The causes of the decline are uncertain, but are likely to have involved both biotic factors like competition and non biotic factors like temperature and sea level.
Филогения
Төменде Ламниформдар ішіндегі туыстық байланыстарды көрсететін кладограмма келтірілген. Қазіргі кездегі отбасылардың топологиясы Vella & Vella (2020) жұмысына, ал Cretoxyrhinidae және Otodontidae отбасыларының орналасуы Ferrón (2017), Cooper (2020) және Greenfield (2022) зерттеулеріне сүйенеді.