Кіріспе

Уэльс университеті (Welsh: Prifysgol Cymru) – Уэльстің Кардифф қаласында орналасқан конфедеративтік университет. 1893 жылы корольдік жарғымен құрылған бұл университет үш құраушы колледж – Аберистуит, Бангор және Кардиффті біріктіре отырып, федералды университет ретінде бастама алды. Университет Уэльсте құрылған алғашқы университет болды және Ұлыбританияның төрт құрамына кіретін елдердің біріндегі білім беру ошағы саналады. Федерацияның тарауына дейін университет Ұлыбританиядағы екінші ірі университет болатын. Лондон университетіне ұқсас федералдық университет ретінде, Уэльс университеті студенттерді емтиханға алумен айналысса, ал колледждер оқыту процесін жүзеге асырды. Тарихи тұрғыдан алғанда, 1992 жылы Гламорган университеті құрылғанға дейін Уэльс университеті Уэльстегі жалғыз университет болды. Уэльс университетінің бұрынғы колледждері қазіргі тәуелсіз университеттердің көпшілігін қамтиды: Аберистуит университеті (бұрынғы Уэльс университеті, Аберистуит), Бангор университеті (бұрынғы Уэльс университеті, Бангор), Сент-Дэвид университетінің колледжі (кейін Уэльс университеті, Лампетер, және қазір Уэльс Тринити Сент-Дэвид университетімен біріктірілген), Кардифф университеті (бұрынғы Уэльс университеті, Кардифф), Суонси университеті (бұрынғы Уэльс университеті, Суонси), Кардифф қалалық университеті (бұрынғы Уэльс университеті институты, Кардифф) және Уэльс университеті, Ньюпорт (2013 жылдың сәуірінде Гламорган университетімен бірігіп, Оңтүстік Уэльс университеті құрылды). 2007 жылы Уэльс университеті федералдық құрылымнан конфедералдық құрылымға өтті, соның нәтижесінде көптеген колледждер тәуелсіз университеттерге айналды. 2000-жылдардың соңында шетелдегі филиалдарға, алдауға және студенттік визаларға байланысты туындаған бірқатар мәселелерден кейін, университетті сол күйінде тарату туралы шешім қабылданды. 2017 жылдың тамызынан бастап ол Уэльс Тринити Сент-Дэвид университетімен функционалды түрде біріктірілді. Жоғары білім беру статистикалық агенттігінің мәліметінше, 2018/19 оқу жылында Уэльс университетінде Ұлыбританияда тіркелген студенттер саны нөлге тең болды, бірақ Ұлыбританиядан тыс жерлердегі трансұлттық білім беру бағдарламаларына 3345 студент тіркелді. Сондай-ақ, 2013 жылы Малайя университетімен бірлесіп, Малайзиядағы жеке университет – Малайя Уэльс халықаралық университеті (IUMW) құрылды.

Шығу тегі

Уэльс университеті 1893 жылы Уэльсте үш колледж негізінде құрылды: Уэльс университеті колледжі (қазіргі Аберистуит университеті), ол 1872 жылы құрылған; Солтүстік Уэльс университеті колледжі (қазіргі Бангор университеті); Оңтүстік Уэльс университеті колледжі және Монмутшир (қазіргі Кардифф университеті). Соңғы екеуі 1881 жылғы Абердаре есебінен кейін құрылған. Федералды университет құрылғанға дейін бұл үш колледж студенттерді Лондон университетінің емтихандарына дайындаған. 1920 жылы төртінші колледж, Суонси (қазіргі Суонси университеті) қосылды, ал 1931 жылы Уэльстің Ұлттық медицина мектебі енгізілді. 1967 жылы Уэльс жоғары технологиялық колледжі федералды университет құрамына, Кардиффте орналасқан Уэльс университетінің ғылым және технология институты (UWIST) ретінде кірді. 1971 жылы Уэльстің ең көне академиялық дәреже беретін мекемесі – Сент-Дэвид колледжі (қазіргі Уэльс университетінің бөлігі: Троица Сент-Дэвид) өзінің академиялық дәреже беру құқығын тоқтатты және Уэльс университетіне қосылды. 1980-ші жылдардың соңындағы қаржылық дағдарыс UWIST пен Кардифф университеті колледжінің 1988 жылы бірігуіне әкеліп, Уэльс университетінің Кардифф колледжі (UWCC) құрылды. 1992 жылы университет Уэльстегі жалғыз университет мәртебесін жоғалтты, ол кезде Уэльс политехникалық институты Гламорган университетіне (қазіргі Оңтүстік Уэльс университетінің бөлігі) айналды.

Қайта ұйымдастыру

Университет 1996 жылға дейін колледждерден тұрды, содан кейін Кардифф жоғары білім беру институтын (кейін Уэльс университеті институты, Кардифф (UWIC), қазір Кардифф қалалық университеті деп аталады) және Гвент жоғары білім беру колледжін (кейін Уэльс колледжі, Ньюпорт (UWCN)) қосу мақсатымен, мүше мекемелердің екі деңгейлі құрылымымен қайта ұйымдастырылды. Бар болған колледждер құрамына кіретін мекемелерге, ал екі жаңа мүше мекеме университет колледждеріне айналды. 2003 жылы бұл колледждердің екеуі де толық құрамына кіретін мекемелерге айналды, ал 2004 жылы UWCN өзінің атын Уэльс университеті, Ньюпортқа өзгертуге Тайлық кеңесінен рұқсат алды. Кардифф университеті (1996 және 1999 жылдар аралығында қысқа мерзімге Уэльс университеті, Кардифф ретінде танымал болған) және Уэльс университетінің Медицина колледжі (UWCM) 2004 жылдың 1 тамызында бірікті. Біріктірілген мекеме, Кардифф университеті деп аталды, құрамына кіретін мекеме болуын тоқтатты және «Қосылған/Байланысты мекемелер» деген жаңа санатына қосылды. Жаңа мекеме медицина және оған қатысты пәндер бойынша Уэльс университетінің дипломдарын беруді жалғастырды, бірақ 2005 жылдан бастап Кардиффке басқа пәндерді оқуға келген студенттер Кардифф университетінің дипломдарын алды. Сонымен қатар, университет төрт жаңа мекемені қабылдады. Атап айтқанда, Солтүстік-Шығыс Уэльс жоғары білім беру институты (NEWI), Суонси жоғары білім беру институты және Тринити колледжі, Кармартен (барлығы бұрынғы Табысты мекемелер) және Корольдік Уэльс музыка және драма колледжі (бұрынғы Мақұлданған мекеме) 2004 жылдың 27 шілдесінде университеттың толық мүшелері ретінде қабылданды. Корольдік Уэльс музыка және драма колледжі кейін 2007 жылдың қаңтарында университеттен шықты. 2007 жылдың қыркүйегінде университет федералдық құрылымнан тәуелсіз мекемелердің конфедерациясына өтті, бұл өздерінің университеттік мәртебесіне қол жеткізген жекелеген мекемелерге университет атауын пайдалануға мүмкіндік берді – бұл мекемелер Аберистуит университеті, Бангор университеті, Глиндŵр университеті (бұрынғы Солтүстік-Шығыс Уэльс жоғары білім беру институты (NEWI)), Суонси қалалық университеті және Суонси университеті. 2008 жылдың қарашасында Аберистуит, Бангор және Суонси университеттері өздері берген дипломдар бойынша оқуға студенттерді тіркеу құқығын пайдалануға шешім қабылдады.

Ашу-ыза және бірігу

2010 жылы университет Малайзиялық колледжбен байланысын үзді, оның директорының жалған білімі болғаны анықталды, сондай-ақ университетпен байланысты тайлық білім беру мекемесінің заңсыз қызмет еткені анықталды. 2011 жылдың маусым айында Сапаны қамтамасыз ету агенттігінің баяндамасында университет өзі аккредиттеген курстарды оқытатын оқу орындарын тиісінше тексермегені анықталды және барлық аккредиттеу шараларын қайта қарауға тапсырма берілді. Қазан айында университет курстарды аккредиттеуді тоқтатуды жариялады, дәл сол кезде Лондондағы оның еншілес колледждерінің бірі визалық алаяқтыққа қатысқандығы туралы жаңалықтар тарады. Бұл Аберистуит, Бангор, Кардифф, Гламорган және Суонси университеттерінің ректорларының Уэльс университетін таратуға шақыруына әкелді. Қазан айының соңында Уэльс университетінің «фактически таратылатыны» және Уэльс Тринити Сент-Дэвид университетімен (UWTSD) біріктірілетіні туралы хабарланды, ол 2013 жылдың 1 тамызында Суонси қалалық университетімен біріктірілді. 2017 жылдың тамызында Уэльс университеті мен UWTSD бірлестік туралы келісімге қол қойды, ол екі университетті толық құқықтық конституциялық бірігуге дейін бір функционалдық органға біріктірді; 2020 жылдың ақпан айына дейін толық бірігу аяқталған жоқ. Бірігу жұмысының бір бөлігі ретінде университеткі Грегиног залы мен оның мүлкі 2019 жылдың шілдесінде жаңадан құрылған Грегиног қорына берілді.

Орталық қызметтер

Уэльс университетінің әкімшілік кеңсесі Кардифф қаласының азаматтық орталығында орналасқан. Уэльсте аккредиттелген оқу орындарымен жұмыс істеуден өзге, университет Ұлыбритания мен әлемнің түкпір-түкпіріндегі 130-ға жуық орталықта оқу жоспарларын бекітеді, алайда қазіргі таңдағы осы бекіту жүйесін тоқтату процесі жүріп жатыр. Ол жоғары бағаланған зерттеу орталығы – Уэльс және кельт тілдерін зерттеу орталығын (Уэльс сөздігі бөлімімен бірге) Аберистуит қаласындағы Уэльс Ұлттық кітапханасының жанында орналастырған. Уэльс тілі үшін OED ағылшын тіліне бергендей мәртебеге ие болған «Уэльс университетінің сөздігі» (Geiriadur Prifysgol Cymru) атты сөздіктің бірінші басылымы басталып, сексен екі жыл өткен соң 2002 жылы аяқталды. Уэльс университетінің баспаханасы 1922 жылы құрылып, жыл сайын ағылшын және уэльс тілдерінде шамамен жетпіс кітап шығарады. Университеттің Ньютаун қаласына жақын Грегйногта оқу және конференциялар өткізу орталығы да бар.

Бұрынғы расталған мекемелер

Бірқатар оқу орындары университет аккредиттемеген, бірақ олардың кейбір курстары университетпен расталған. Бұл сыртқы курстардың сапасы туралы жариялымдар мен сұрақтар туды. 2011 жылдың қазан айында Уэльстегі жоғары білім саласындағы өзгерістерге, оның ішінде университеттердің бірігуіне жауап ретінде, университет жаңа академиялық стратегияны іске қосатынын хабарлады, ол университет әзірлеген және толық бақылайтын курстарда оқитын студенттерге ғана диплом беруді көздеді. Расталған оқу орындарындағы барлық студенттер оқудың қалған бөлігін Уэльс университетінің дипломын алып аяқтауға мүмкіндік алады және үздіксіз қолдауға ие болады.

Университеттің ресми тарихы

Уэльс университеті: тарихи очерк Д. Эмрис Эванс, Уэльс университеті баспасы, Кардифф, 1953. Уэльс университетінің 60 жылдығын мерекелеуге арналған. Қара-ақ фотосуреттермен безендірілген, сондай-ақ 1873 жылдан бергі "Жоғары органдар мен лауазым иелерінің" және "Профессорлар мен кафедра меңгерушілерінің" тізімін қамтитын қосымшалар бар. Уэльс университеті: суреттермен көркемделген тарих Герайнт Х. Дженкинс, Уэльс университеті баспасы, Кардифф, 1993. Уэльс университетінің 100 жылдығын мерекелеуге арналған.