Кіріспе

Париж, Франциядағы Сена өзенінің үстіндегі көпір
Тулузадағы көпір

Көпір екі жеке құрылымнан тұрады, біреуі бес аркадан, сол жағалауды Иль-де-ла-Сите аралымен байланыстырады, екіншісі жеті аркадан, аралды оң жағалаумен жалғастырады. Париждің ежелгі карталарында жаңа салынған көпір Иль-де-ла-Сите аралының төменгі ұшына жақын орналасқандығы көрсетілген; содан бері, тас қабырғалы жағалаулардың (квайлер) көмегімен өзен ортасындағы құмды аралдың табиғи қалыптасуы аралды кеңейтті. Бүгінде аралдың ұшында Генрих IV-нің «Жасыл Галант» деген лақап атымен аталған шағын қоғамдық саябақ орналасқан. Пон-Нёф атауы екі жағында үйлермен салынған ескі көпірлерден айыру үшін берілген, және барлық үйлер ауыстырылғаннан кейін де сақталды. Аталымына қарамастан, бұл көпір ұзақ жылдар бойы Сена өзенін кесіп өтетін Париждегі ең көне көпір болып табылады. 1889 жылдан бері Франция Мәдениет министрлігі оны тарихи ескерткіш ретінде тіркеген.

Құрылыс

1550 жылы Генрих II-ге мұнда көпір салу туралы өтініш білдірілді, себебі қолданыстағы Нотр-Дам көпірінің жүктемесі артық болды, бірақ сол кезде шығындар тым жоғары болды. Көпір салу туралы шешімді Генрих III қабылдады және ол 1578 жылғы 31 мамырда оның алғашқы тасын салды, сол жылы төрт тіреу және бір тіректің негізі аяқталды. 1579 жылдың жазында жобаға тағы өзгерістер енгізілді. Біріншіден, аркалардың саны сегізден жетіге, ал төрттен бесеге өзгертілді. Солтүстік жағында ешқандай қиындық болмады, себебі онда ештеңе салынбаған еді, бірақ оңтүстік жағында төрт тіреу және сол жағалаудағы тірек орнатылғаннан кейін, бесінші арканы қосу аралдағы платформаның ұзындығын қысқартуды талап етті – terre plein 28,5 туазден шамамен 19 туазға дейін. Екіншіден, көпірде үйлер салуға рұқсат берілді (бірақ олар ешқашан салынбады). Бұл көпірді кеңейтуді қажет етті. Қалған тіреулер келесі тоғыз жыл ішінде салынды. Оны 1607 жылы Генрих IV салтанатты түрде ашты. Көптеген заманауи көпірлер сияқты, Пон-Нёф римдік үлгідегі көптеген қысқа аркалардан тұрады. Бұл Париждегі алғашқы тас көпір болды, ол жолдан басқа үйлерді демеушілік етпеді, сонымен қатар жаяу жүргіншілерді лай мен жылқылардан қорғайтын тротуарлармен жабдықталды; жаяу жүргіншілер ірі көлікке жол беру үшін оның бастиондарына көше алатын еді. Көпірде үйлерді салмайтын шешім тікелей Генрих IV-ке байланысты, ол үйлер Луврдің ашық көрінісіне кедергі келтіретініне байланысты оларды салуға қарсы болды, ал жаңа салынған галерея ду бор де л’эу Тюильри сарайымен байланысты болды. Көпір бастапқыда-ақ қызыл көлікке толы болды; ол ұзақ уақыт бойы Париждегі ең кең көпір болып саналды. Ол көптеген жөндеу және қайта жаңарту жұмыстарынан өтті, соның ішінде ұзақ қолдағы жеті аралықты қайта құру, аркаларды жартылай дөңгелек пішімнен эллипстік пішімге (1848–1855) өзгерту арқылы жолды төмендету, тротуарларды төмендету және тіреулердің бетін, аркалықтарды, кәрниздерді және құлаған консольдерді түпнұсқасына мүмкіндігінше жақын ауыстыру.

Генрих IV-тің ат үстіндегі мүсіні

Көпір Иль-де-ла-Сите аралын кесіп өтетін жерде король Генрих IV-тің қоладан жасалған ат мүсіні тұр, ол 1614 жылы Генрихтің жесірі және Франция регенті Мари де Медици бұйрығымен Гиамболоньяға тапсырылған. Оның қайтыс болғаннан кейін Гиамболоньяның шәкірті Пьетро Такка мүсінді аяқтады, ал 1618 жылы Пьетро Франкавилла оны тұғырына орнатты. Мүсін 1792 жылы Франция революциясы кезінде қиратылған, бірақ 1818 жылы Бурбон монархиясының қайта орнатылуымен жаңадан құрылды. Жаңа мүсін үшін қола Луи Шарль Антуан Десе мүсінінен, сондай-ақ Вендом алаңындағы Наполеон мүсінінен алынған қоладан қолданылды, ол қайтадан балқытылды. Жаңа мүсін түпнұсқаның сақталған қалыпынан жасалған қалыпқа құйылды. Мүсіннің ішіне жаңа мүсінші Франсуа Фредерик Лемо төрт қорап салды, олардың ішінде Генрих IV өмірінің тарихы, түпнұсқа мүсінді куәландыратын 17 ғасырлық парқ, жаңа мүсін қалай тапсырылғаны туралы құжат және халыққа қаржы жинауға үлес қосқан адамдардың тізімі сақталған.

Самариялық қыз

1712-1719 жылдар аралығында, бұрынғысының орнына, көпірдің үстіне үлкен сорғы станциясы салынды. Ол құдық жанындағы Самариялық әйелдің бейнесімен әсемделген. Осының нәтижесінде, (ішінде карильон болған) бұл құрылыс La Samaritaine деп аталды. 1813 жылы бұзылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, 19 ғасырдың саудагері Эрнест Коньяк осы орында сауда орыны ашқан және біртіндеп 1869 жылы La Samaritaine деп аталған ірі дүкенге дейін кеңейтті.

Адамның алғашқы суреті болуы мүмкін

1838 жылы Луи Дагер өзінің әйгілі дагеротипі – Бульвар дю Темпл көрінісін жасады, ол адам бейнесі бар алғашқы фотосурет деп есептеледі. Дегенмен, 1836 және 1837 жылдар аралығында Дагер жаңа техниканы сыртқы ортада сынап, жетілдіру мақсатында бірнеше тәжірибелер жүргізді. Сақталған бір мысалы – 1836 жылға дейін жасалған Пон-Нёф көпірі мен Генрих IV атты мүсінінің суреті. Суреттің төменгі сол жағында бір немесе екі жұмысшының мүсін, мүсіннің көлеңкесінде, қоршауға сүйеніп жатқандарын көруге болады.

Кристоның жобасы

1985 жылы Париж мэрімен жылдар бойы келісімдер жүргізгеннен кейін, Кристо мен Жанна-Клод өнер дуэті Pont Neuf көпірін қаптады.