Қамытүзу көпірлер: Түрлері мен қолданылуы

Кіріспе

Көпірдің түрі

Понтондық көпір (немесе понтондық көпір), сонымен қатар жүзуші көпір деп те аталады, жаяу жүргіншілер мен көліктердің жүруіне арналған үздіксіз палубаны қолдау үшін жүзу құралдарын немесе аз суға батып жүретін қайықтарды пайдаланады. Тіректердің суда қалу қабілеті олардың көтере алатын максималды жүктемені шектейді. Көптеген понтондық көпірлер уақытша болып келеді және соғыс және азаматтық төтенше жағдайларда қолданылады. Азаматтық мақсатта пайдаланылатын тұрақты понтондық көпірлер де бар, олар автомобиль қозғалысын жүзеге асыра алады. Тұрақты жүзуші көпірлер, егер көпірді бекітілген тіреулерге ілу экономикалық тұрғыдан тиімді емес деп есептелсе, қорғалған су өткелдерінде пайдалы. Мұндай көпірлер су көлігінің өтуіне мүмкіндік беру үшін көтерілетін немесе алынып тасталатын бөлігін қажет етуі мүмкін. Понтондық көпірлер ежелгі заманнан бері қолданылып келеді және тарихта көптеген шайқастарда үлкен пайда әкелді, мысалы, Гарильяно шайқасы, Оденарде шайқасы, Екінші дүниежүзілік соғыста Рейн өзенін форсирлеу, Иран-Ирак соғысының "Таң" операциясы 8 және соңғы кезде 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіру кезінде, Днепр өзеніндегі өткелдер қиратылғаннан кейін.

Анықтама

Понтондық көпір – өзен немесе каналды кесіп өту үшін біріктірілген, арнайы, аз суға батып жүзетін қайықтар немесе платформалар жиынтығы. Олардың үстіне жол немесе палуба орнатылады. Судың көтеріңкі күші қайықтарды ұстап тұрады, көпірдің максималды жүктемесі понтонның немесе қайықтың жалпы және жекелеген көтеріңкі күшімен шектеледі. Қолдау көрсетуші қайықтар немесе платформалар ашық немесе жабық, уақытша немесе тұрақты болуы мүмкін, ал олар резеңкеден, металдан, ағаштан немесе бетоннан жасалады. Палуба уақытша немесе тұрақты болып, ағаштан, модульді металдан немесе металл қаңқаға орнатылған асфальттан немесе бетоннан құрылуы мүмкін.

Этимология

Ағылшын тілінде "ponton" орфографиясы кем дегенде 1870 жылға дейін бар еді. Осы қолданыс 1890 жылдардағы АҚШ патенттеріндегі сілтемелерде де кездеседі. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, Еуропа театрларында уақытша жүзбелі көпірлер кеңінен қолданылған кезде осылай жазыла береді. АҚШ әскери инженерлері "pontoon" емес, "ponton" деп айтқан, ал АҚШ әскери нұсқаулықтары оны бір "о" арқылы жазған. АҚШ әскері көпірдің өзін ("ponton") және жүзуге қабілеттілік беру үшін қолданылатын жүзбелі бөліктерді ("pontoon") ажыратқан. Алғашқы сөз көне француз тіліндегі "ponton" сөзінен, латын тіліндегі "ponto" ("паром") және "pons" ("көпір") сөздерінен туындаған.

Дизайн

Понтондық көпірді жобалау кезінде инженер Архимед принципін ескеруі тиіс: әрбір понтон өзі ығыстырған судың массасына тең жүктемені көтере алады. Бұл жүктеме көпірдің және понтонның өзінің массасын қамтиды. Егер көпір бөлімінің максималды жүктемесі артық болса, бір немесе бірнеше понтон суға батып кетеді. Иілгіш қосылыстар көпірдің бір бөлігінің басқа бөліктерге қарағанда салмақтырақ болуына мүмкіндік беруі керек. Понтонның жүк көтеру қабілетін шектемеу үшін, оның үстіндегі жол салыстырмалы түрде жеңіл болуы тиіс. Көпірді жағалауға қосу үшін, жағалауды эрозиядан қорғайтын және су деңгейінің (толқын) өзгеруі кезінде көпірдің қозғалысын қамтамасыз ететін, тым тік емес кіріспелерді жобалау қажет. Дереккөздерде ағаштан жасалған жүзбелі көпірлердің қолданылғаны көрсетілген. Понтонды бірнеше бөшкелерді бір-біріне байлап, ағаштан жасалған салалармен немесе қайықтармен құрастырған. Көпірдің әр бөлігі бір немесе бірнеше понтоннан тұрады, олар орналастырылып, содан кейін су астында немесе құрлықта бекітіледі. Понтонды ағаш тіреулермен, «балк» деп аталатын тіреулермен біріктіретін. «Балк» тіреулерінің үстіне «шестер» деп аталатын көлденең тақтайшалар төселіп, жол төсемі құрылатын, ал «шестер» қабырғалық қоршаулармен бекітілетін. Жүзбелі көпірді жағалаудағы бекітілген нүктеден бастап, бірнеше бөлімнен құрастыруға болады. Қазіргі заманғы понтондық көпірлер көбінесе жиналмалы жүзбелі конструкцияларды пайдаланады. Көптеген понтондық көпірлер уақытша пайдалануға арналған, бірақ су деңгейі тұрақты су қоймалары арқылы салынған көпірлер ұзақ жылдар бойы тұруы мүмкін. 1943 жылы Хобартта салынған ұзын понтондық Хобарт көпірі 21 жылдан кейін ғана ауыстырылды. Төртінші Галата көпірі, 1912 жылы салынған және 80 жыл бойы пайдаланылған, Ыстамбұл қаласының Алтын Мүйізін көпірмен байланыстырады. Уақытша және жеңіл понтондық көпірлер оңай зақымдануы мүмкін. Көпірдің жүктеме шегінен асып кеткен жағдайда, көпір орнынан жылжып немесе суға батып кетуі мүмкін. Көпірді толқындар, дауыл, су тасқыны немесе жылдам қозғалатын жүк салдарынан қауіпті түрде шайқалып немесе тербеліп кетуі мүмкін. Мұз немесе су бетіндегі заттар (қоқыстар) понтонға жиналып, өзен ағысының қарсылығын арттырып, көпірге зақым келтіруі мүмкін. Төменде жүзбелі понтондық көпірлердің апаттары мен құлаулары туралы ақпарат келтірілген.

When designing a pontoon bridge, the civil engineer must take into consideration the Archimedes' principle: Each pontoon can support a load equal to the mass of the water that it displaces. This load includes the mass of the bridge and the pontoon itself. If the maximum load of a bridge section is exceeded, one or more pontoons become submerged. Flexible connections have to allow for one section of the bridge to be weighted down more heavily than the other parts. The roadway across the pontoons should be relatively light, so as not to limit the carrying capacity of the pontoons. The connection of the bridge to shore requires the design of approaches that are not too steep, protect the bank from erosion and provide for movements of the bridge during (tidal) changes of the water level. Floating bridges were historically constructed using wood. Pontoons were formed by simply lashing several barrels together, by rafts of timbers, or by using boats. Each bridge section consisted of one or more pontoons, which were maneuvered into position and then anchored underwater or on land. The pontoons were linked together using wooden stringers called balks. The balks were covered by a series of cross planks called chesses to form the road surface, and the chesses were secured with side guard rails. A floating bridge can be built in a series of sections, starting from an anchored point on the shore. Modern pontoon bridges usually use pre fabricated floating structures. Most pontoon bridges are designed for temporary use, but bridges across water bodies with a constant water level can remain in place much longer. Hobart Bridge, a long pontoon bridge built 1943 in Hobart, was only replaced after 21 years. The fourth Galata Bridge that spans the Golden Horn in Istanbul, Turkey was built in 1912 and operated for 80 years. Provisional and lightweight pontoon bridge are easily damaged. The bridge can be dislodged or inundated when the load limit of the bridge is exceeded. The bridge can be induced to sway or oscillate in a hazardous manner from the swell, from a storm, a flood or a fast moving load. Ice or floating objects (flotsam) can accumulate on the pontoons, increasing the drag from river current and potentially damaging the bridge. See below for floating pontoon failures and disasters.

Ежелгі Қытай

Ежелгі Қытайда Чжоу әулетінің қытай мәтіні Ши Цзин (Одалар кітабы) Чжоу патшасы Вэньнің б.з.д. 11 ғасырда алғашқы понтондық көпірді салғанын жазады. Алайда, тарихшы Джозеф Нидхам барлық ықтимал жағдайларда уақытша понтондық көпір Қытайда б.з.д. 9-шы немесе 8-ші ғасырда ойлап табылғанын көрсетті, себебі бұл бөлім кітапқа кейінірек қосылған болуы мүмкін (кітаптың Хан әулетіне дейін қалай өңделгенін ескере отырып, б.з.д. 202 – б.з. 220). Қытайда одан бұрын уақытша понтондық көпірлер жасалған болса да, алғашқы берік және тұрақты (және темір тізбектермен байланыстырылған) көпірлер Қытайда Цинь әулеті кезінде (б.з.д. 221–207) пайда болды. Кейінірек Сун әулетінің (960–1279) мемлекет қайраткері Цао Чэнь Қытайдағы алғашқы понтондық көпірлер туралы былай жазды:

In ancient China, the Zhou Dynasty Chinese text of the Shi Jing (Book of Odes) records that King Wen of Zhou was the first to create a pontoon bridge in the 11th century BC. However, the historian Joseph Needham has pointed out that in all likely scenarios, the temporary pontoon bridge was invented during the 9th or 8th century BC in China, as this part was perhaps a later addition to the book (considering how the book had been edited up until the Han Dynasty, 202 BC – 220 AD). Although earlier temporary pontoon bridges had been made in China, the first secure and permanent ones (and linked with iron chains) in China came first during the Qin Dynasty (221–207 BC). The later Song Dynasty (960–1279 AD) Chinese statesman Cao Cheng once wrote of early pontoon bridges in China (spelling of Chinese in Wade Giles format):

The Chhun Chhiu Hou Chuan says that in the 58th year of the Zhou King Nan (257 BC), there was invented in the Qin State the floating bridge (fou chhiao) with which to cross rivers. But the Ta Ming ode in the Shih Ching (Book of Odes) says (of King Wen) that he 'joined boats and made of them a bridge' over the River Wei. Sun Yen comments that this shows that the boats were arranged in a row, like the beams (of a house) with boards laid (transversely) across them, which is just the same as the pontoon bridge of today. Tu Yu also thought this. Cheng Khang Chheng says that the Zhou people invented it and used it whenever they had occasion to do so, but the Qin people, to whom they handed it down, were the first to fasten it securely together (for permanent use). During the Eastern Han Dynasty (25–220 AD), the Chinese created a very large pontoon bridge that spanned the width of the Yellow River. There was also the rebellion of Gongsun Shu in 33 AD, where a large pontoon bridge with fortified posts was constructed across the Yangtze River, eventually broken through with ramming ships by official Han troops under Commander Cen Peng. During the late Eastern Han into the Three Kingdoms period, during the Battle of Chibi in 208 AD, the Prime Minister Cao Cao once linked the majority of his fleet together with iron chains, which proved to be a fatal mistake once he was thwarted with a fire attack by Sun Quan's fleet. The armies of Emperor Taizu of Song had a large pontoon bridge built across the Yangtze River in 974 in order to secure supply lines during the Song Dynasty's conquest of the Southern Tang. On October 22, 1420, Ghiyasu'd Din Naqqah, the official diarist of the embassy sent by the Timurid ruler of Persia, Mirza Shahrukh (r. 1404–1447), to the Ming Dynasty of China during the reign of the Yongle Emperor (r. 1402–1424), recorded his sight and travel over a large floating pontoon bridge at Lanzhou (constructed earlier in 1372) as he crossed the Yellow River on this day. He wrote that it was:
composed of twenty three boats, of great excellence and strength attached together by a long chain of iron as thick as a man's thigh, and this was moored on each side to an iron post as thick as a man's waist extending a distance of ten cubits on the land and planted firmly in the ground, the boats being fastened to this chain by means of big hooks. There were placed big wooden planks over the boats so firmly and evenly that all the animals were made to pass over it without difficulty.

Чхун Чхиу Хоу Чuan мәтінінде Чжоу патшасы Наньның 58 жылы (б.з.д. 257) Цинь мемлекетінде өзендерді кесіп өтуге арналған «суда жүзетін көпір» (fou chhiao) ойлап табылды делінеді. Бірақ Ши Цзин (Одалар кітабы) кітабындағы Та Мин өлеңі (Вэнь патша туралы) оның «кемелерді біріктіріп, Вэй өзенінен көпір жасағанын» айтады. Сунь Йен бұл кемелердің (үйдің) қабырғалары сияқты қатарласып орналасқанын, ал олардың үстіне (көлденеңінен) тақтайлар төселгенін, бұл бүгінгі понтондық көпірге ұқсайтынын түсіндірді. Ту Ю да осы пікірде болды. Ченг Хан Ченгтің айтуынша, Чжоу халқы оны ойлап тапты және қажет болғанда қолданды, бірақ оларға оны тапсырған Цинь халқы оны алғаш рет берік байланыстырып (тұрақты пайдалану үшін) жасады. Шығыс Хан әулеті кезінде (б.з.д. 25–220) қытайлықтар Сары өзеннің енін жабатын үлкен понтондық көпір салды. 33 жылы Гуньсун Шу көтерілісі кезінде Янцзы өзенінен бекіністі постылары бар үлкен понтондық көпір салынды, бірақ командир Цэн Пэнгтің басшылығымен ресми Хан әскерлері оны кемелермен соғып бұзды. Шығыс Ханның соңғы кезеңі мен Үш патшалық кезеңінде, 208 жылы Чиби шайқасында премьер-министр Цао Цао өзінің флотының көп бөлігін темір тізбектермен біріктірді, бірақ Сунь Куанның флотымен отпен шабуыл жасағаннан кейін бұл қателік болды. Сун императоры Тайдзу әскерлері 974 жылы Сун әулетінің Оңтүстік Танды жаулап алу кезінде жабдықтау жолдарын қамтамасыз ету үшін Янцзы өзенінен үлкен понтондық көпір салдырды. 1420 жылдың 22 қазанында Персияның Тимурид билеушісі Мирза Шахрухтың (1404–1447) Қытайдың Мин әулетіне жіберген елшілігінің ресми күннамашысы Гиясудин Дин Наққа Ланчжоудағы (1372 жылы салынған) үлкен су жүзетін понтондық көпірді көріп, одан өтіп бара жатқанда жазды:

Ол жиырма үш қайықтан тұрды, бәрі де өте жақсы және берік, адам жамбасының қалыңдығындай темір тізбекпен біріктірілген, тізбектің екі жағынан да темір қабыққа бекітілген, қабық адамның белдей қалың, жерге он елік қашықтықта орналасқан және берік орнатылған, ал қайықтар үлкен ілмектермен тізбекке бекітілген. Қайықтардың үстіне үлкен ағаш тақтайлар төселген, сондықтан барлық малдар қиындықсыз өте алды.

Орта ғасырлар

Орта ғасырларда понтондар, тұрақты қайықтармен қатар, жорықтар кезінде өзендерді аттау үшін немесе тұрақты көпір салуға ресурсы жетпеген елді мекендерді байланыстыру үшін пайдаланылды. 442 жылы Найсс қамалында Аттиланың ғұн әскері қалаға ауыр қамау мұнараларын жеткізу үшін Нишава өзенінен көпір салды. 542 жылы Сасанид әскері Каллиникос қамалында Евфрат өзенінен шапшаң салынған понтондық көпір арқылы өтті. Остгот патшалығы 545 жылы Римді қоршағанда, Византиялық генерал Белизарийдің қалаға көмекке келген флоттарын тоқтату үшін Тибр өзенінен бекіністі көпір салды. Авар қағандығы 580 жылы Сирмиумды қоршағанда, Сирия-Рим инженерлерін Сава өзенінен екі понтондық көпір салуға мәжбүр етті, осы арқылы қаланы әскерлерімен және қамау құралдарымен толық қоршауға алуға мүмкіндік болды. 638 жылы император Гераклий Босфорды үлкен понтондық көпірмен ат үстінде кесіп өтті. Омейяд халифатының әскері 717 жылы Константинопольді қоршағанда (717–718) Босфор өзенінен көпір салды. Ұлы Карлдың каролинг әскері 790 жылдары Авар қағандығына қарсы жорықтар кезінде Дунай өзенінен өту үшін бір-біріне байланған қайықтардан құралған жылдам орнатылатын понтондық көпір салды. Шарль-Магний әскері 789 жылы славян Велеттеріне қарсы жорық кезінде Эльба өзенінен екі бекіністі понтондық көпір салды. Ұлы Оттонның неміс әскері 955 жылы Ракса шайқасында Рекниц өзенінен тез өту үшін алдын ала дайындалған материалдардан жасалған үш понтондық көпірді пайдаланып, славян оботриттеріне қарсы шешуші жеңіске жетті. Х ғасырдың неміс Оттондық жарғылары, патшалық салықтық иеліктердің соғыс мақсаты үшін су өткізбейтін, өзенді кесіп өте алатын вагонды ұстауын талап етті. 1026 жылы Хельге шайқасында Данияның Ұлы Кнут әскері Хельге өзенінен понтондық көпірді аяқтады. 1097 жылы Антиохияны қоршағанда крестшілер әскері Оронт өзенінен понтондық көпір салып, жабдықтауды жеделдетуді мақсат етті. Тарихқа сүйенсек, Днепр өзенінен салынған ең алғашқы жүзу көпір 1115 жылы салынған. Ол Киевтің Вышгород ауданында орналасқан. Фридрих I басқаратын богемия әскері 1157 жылы Германия императорының бұйрығымен Верона тұрғындары алдын ала салған понтондық көпір арқылы Адидже өзенінен өтті. Франция королі Филипп II француз корольдік әскері 1203 жылы Шато Гейлардты қоршағанда Лес-Анделисті ағылшындардан басып алу үшін Сена өзенінен понтондық көпір салды. Бесінші крест жорығы кезінде крестшілер Дамиетта қамалында (1218–1219) Ніл өзенінен екі понтондық көпір салды, оның бірі 38 қайықпен демеленген. 1234 жылы 27 мамырда крестшілер әскері Германиядағы Охтум өзенінен понтондық көпір арқылы өтіп, Стедингерлерге қарсы шайқасқа қатысты. Императорлық моңғол әскері 1241 жылы Мохи шайқасында венгр әскерін қанатын қиып өткені үшін понтондық көпір салды. Франция королі Людовик IX француз армиясы 1242 жылы 21 шілдеде Тайльбур шайқасында Шарант өзенін бірнеше понтондық көпірлерден кесіп өтті. Людовик IX 1250 жылдың наурыз айының басында жетінші крест жорығы кезінде әскерлер мен жабдықтауды кедергісіз жеткізу үшін Ніл өзенінен понтондық көпір салдырды. Флоренция әскері 1406 жылы Пизаны қоршағанда Арно өзенінен понтондық көпір тұрғызды. Шрусберидің 1-ші графы Джон Талботтың ағылшын әскері 1441 жылы портативті былғары кемелерден тұратын понтондық көпір арқылы Уаз өзенін кесіп өтті. Осман инженерлері Константинопольді қоршағанда (1453) мыңнан астам бөшкелерді пайдаланып, Алтын мүйізден понтондық көпір салды. Көпір арбаларды көтеріп жүруге жеткілікті берік болды. Осман әскері Родосты қоршағанда (1480) понтондық көпір салдырды. Венециялық пионерлер Кальяно шайқасында (1487) Адидже өзенінен жүзуші көпір салды.

During the Middle Ages, pontoons were used alongside regular boats to span rivers during campaigns, or to link communities which lacked resources to build permanent bridges. The Hun army of Attila built a bridge across the Nišava during the siege of Naissus in 442 to bring heavy siege towers within range of the city. Sassanid forces crossed the Euphrates on a quickly built pontoon bridge during the siege of Kallinikos in 542. The Ostrogothic Kingdom constructed a fortified bridge across the Tiber during the siege of Rome in 545 to block Byzantine general Belisarius' relief flotillas to the city. The Avar Khaganate forced Syriac Roman engineers to construct two pontoon bridges across the Sava during the siege of Sirmium in 580 to completely surround the city with their troops and siege works. Emperor Heraclius crossed the Bosporus on horseback on a large pontoon bridge in 638. The army of the Umayyad Caliphate built a pontoon bridge over the Bosporus in 717 during the siege of Constantinople (717–718). The Carolingian army of Charlemagne constructed a portable pontoon bridge of anchored boats bound together and used it to cross the Danube during campaigns against the Avar Khaganate in the 790s. Charlemagne's army built two fortified pontoon bridges across the Elbe in 789 during a campaign against the Slavic Veleti. The German army of Otto the Great employed three pontoon bridges, made from pre fabricated materials, to rapidly cross the Recknitz river at the Battle on the Raxa in 955 and win decisively against the Slavic Obotrites. Tenth Century German Ottonian capitularies demanded that royal fiscal estates maintain watertight, river fordable wagons for purposes of war. The Danish Army of Cnut the Great completed a pontoon bridge across the Helge River during the Battle of Helgeå in 1026. Crusader forces constructed a pontoon bridge across the Orontes to expedite resupply during the siege of Antioch in December 1097. According to the chronicles, the earliest floating bridge across the Dnieper was built in 1115. It was located near Vyshhorod, Kiev. Bohemian troops under the command of Frederick I, Holy Roman Emperor crossed the Adige in 1157 on a pontoon bridge built in advance by the people of Verona on orders of the German Emperor. The French Royal Army of King Philip II of France constructed a pontoon bridge across the Seine to seize Les Andelys from the English at the siege of Château Gaillard in 1203. During the Fifth Crusade, the Crusaders built two pontoon bridges across the Nile at the siege of Damietta (1218–1219), including one supported by 38 boats. On 27 May 1234, Crusader troops crossed the river Ochtum in Germany on a pontoon bridge during the fight against the Stedingers. Imperial Mongol troops constructed a pontoon bridge at the Battle of Mohi in 1241 to outflank the Hungarian army. The French army of King Louis IX of France crossed the Charente on multiple pontoon bridges during the Battle of Taillebourg on 21 July 1242. Louis IX had a pontoon bridge built across the Nile to provide unimpeded access to troops and supplies in early March 1250 during the Seventh Crusade. A Florentine army erected a pontoon bridge across the Arno during the siege of Pisa in 1406. The English army of John Talbot, 1st Earl of Shrewsbury crossed the Oise across a pontoon bridge of portable leather vessels in 1441. Ottoman engineers built a pontoon bridge across the Golden Horn during the siege of Constantinople (1453), using over a thousand barrels. The bridge was strong enough to support carts. The Ottoman Army constructed a pontoon bridge during the siege of Rhodes (1480). Venetian pioneers built a floating bridge across the Adige at the Battle of Calliano (1487).

Ұлыбритания

Дональд Бейли Бейли көпірін ойлап тапты, ол модульдік, заводта дайындалған болаттан жасалған фермалардан тұрды және 55 метрге дейінгі ұзындықтағы көпірлерді көтере алатын. Әдетте, тіреулер арқылы нүктеден нүктеге салынатын бұл көпірлер понтондық тіреулермен де қолдауға болатын. Бұл Нормандиядағы D+13 дауылы кезінде көрсетілді, онда британдық "Малберри" дауылдың көп бөлігін күшпен қарсы тұрды, ал американдық "Малберри", оның Kite Anchor-ларының бар болғаны 20% ғана орнатылған, қирады.

Қазіргі әскери мақсаттар

Понтондық көпірлерді 20-шы ғасырдың соңғы жартысында әскерлер де, азаматтық тұрғындар да кеңінен пайдаланды. Соғыстан кейінгі кезеңнен бастап 1980 жылдардың басына дейін АҚШ армиясы және оның НАТО және басқа одақтастары үш негізгі типтегі понтондық көпір/салды қолданды. M4 көпірі жеңіл алюминийден жасалған балкалы жабынға ие болды, ол алюминийден жасалған қатты корпус понтонмен сүйеніп тұрды. M4T6 көпірі M4 сияқты алюминийден жасалған жабынды пайдаланды, бірақ оның орнына үрлейтін резеңке понтонмен қамтамасыз етілді. 60-сыныпты көпір мықты болаттан жасалған арқалықтан және торлы жабыннан тұрды, ол үрлейтін резеңке понтонмен сүйеніп тұрды. Барлық үш понтондық көпірдің түрлерін тасымалдау және орналастыру қиын болды, сондай-ақ жинауға көп уақыт кетті, бұл оңай тасымалданатын, орналастырылатын және жиналатын жүзуге арналған көпірді жасауға түрткіс болды.

Амфибиялық жүзбелі көпірлер

Бірнеше нұсқада өздігінен жүретін амфибиялық интеграцияланған тасымалдағыш, жүзетін понтон, өз күшімен суға жеткізіліп, құрастырылатын көпір палубасының бөлігі болды. Осындай мысал ретінде 1955 жылы француз генералы Жан Жилуа жасаған "Engin de Franchissement de l’Avant EFA" (көшімді көпір) амфибиялық алдыңғы өткел құрылғысы келтіріледі. Жүйе дөңгелекті амфибиялық жүк көлігінен, сыртқы қабылданатын флотациялық шпондардан және айналмалы көпір палубасынан тұрады. Жүйені батыс германиялық Eisenwerke Kaiserslauter (EWK) фирмасы әзірледі, ал француз-герман консорциумы Pontesa өндіріске енгізді. EFA жүйесін алғаш рет 1965 жылы француз армиясы, содан кейін Батыс Германияның Бундесвері, Ұлыбритания армиясы және өте шектеулі түрде АҚШ армиясы қолданды, онда ол Амфибиялық өзеннен өту жабдығы (ARCE) деп аталды. Өндірісі 1973 жылы тоқтатылды. EFA-ны 1973 жылғы Йом Киппур соғысы кезінде Суэц каналын кесіп өту үшін АҚШ армиясының бұрынғы техникасын қолданған Израиль қорғаныс күштері (IDF) жауынгерлік жағдайда пайдаланды. EWK EFA жүйесін 1967 жылдан 1970 жылға дейін өндірілген және Батыс Германия, Ұлыбритания және Сингапур әскерлеріне сатылған M2 "Аллигатор" амфибиялық көпірлік машинасына дейін жетілдірді. M2-ге жаңартылған M3 нұсқасы ілесіп келді, ол 1996 жылдан бастап Германия, Ұлыбритания, Тайвань және Сингапурде қолданысқа енді. M3 британдық әскерлері Ирак соғысы кезінде қолданды. Соңғы кезде Түркия FNSS Samur дөңгелекті амфибиялық шабуыл көпірін жасады, ал ресейлік PMM 2 және қытайлық GZM003 бронежабдықты амфибиялық шабуыл көпірлері гусеницалық шассиде жүреді. Осыған ұқсас амфибиялық жүйе – Мобильді жүзетін шабуыл көпірінің паром (MFAB F) 1959 және 1962 жылдар аралығында АҚШ-та Chrysler компаниясымен жасалды. Француздық EFA сияқты, MFAB F да айналмалы көпір палубасы бар амфибиялық жүк көлігі болды, бірақ сыртқы флотациялық шпондары болған жоқ. MFAB F алғаш рет 1964 жылы АҚШ армиясымен, кейін Бельгиямен қолданылды. 1970 жылдан 1976 жылға дейін FMC компаниясы оның жетілдірілген нұсқасын өндірді. MFAB F 1980-ші жылдардың басына дейін қолданыста болды, содан кейін оны қарапайым үздіксіз понтон немесе "таспалы көпір" жүйесімен алмастырды.

Several alternatives featured a self propelled amphibious integrated transporter, floating pontoon, bridge deck section that could be delivered and assembled in the water under its own power, linking as many units as required to bridge a gap or form a raft ferry. An early example was the Engin de Franchissement de l’Avant EFA (mobile bridge) amphibious forward crossing apparatus conceived by French General Jean Gillois in 1955. The system consisted of a wheeled amphibious truck equipped with inflatable outboard flotation sponsons and a rotating vehicle bridge deck section. The system was developed by the West German firm Eisenwerke Kaiserslauter (EWK) and entered production by the French German consortium Pontesa. The EFA system was first deployed by the French Army in 1965, and subsequently by the West German Bundeswehr, British Army, and on a very limited basis by the U. S. Army, where it was referred to as Amphibious River Crossing Equipment (ARCE). Production ended in 1973. The EFA was used in combat by the Israel Defense Forces (IDF), which employed former U. S. Army equipment to cross the Suez Canal in their counterattack into Egypt during the Yom Kippur War of 1973. EWK further developed the EFA system into the M2 "Alligator" Amphibious Bridging Vehicle equipped with fold out aluminum flotation pontoons, which was produced from 1967 to 1970 and sold to the West German, British and Singapore militaries. The M2 was followed by the revised M3 version, entering service in 1996 with Germany, Britain, Taiwan and Singapore. The M3 was used in combat by British Forces during the Iraq War. More recently, Turkey has developed a similar system in the FNSS Samur wheeled amphibious assault bridge, while the Russian PMM 2 and Chinese GZM003 armoured amphibious assault bridge ride on tracks. A similar amphibious system, the Mobile Floating Assault Bridge Ferry (MFAB F) was developed in the U. S. by Chrysler between 1959 and 1962. As with the French EFA, the MFAB F consisted of an amphibious truck with a rotating bridge deck section, but there were no outboard flotation sponsons. The MFAB F was first deployed by the U. S. Army in 1964 and later by Belgium. An improved version was produced by FMC from 1970 to 1976. The MFAB F remained in service into the early 1980s before being replaced by a simpler continuous pontoon or "ribbon bridge" system.

Таспалы жүзу көпірлері

Суық соғыстың басында Советтік Қызыл Армиясы қысқа бүгілетін бөліктерден немесе секциялардан тұратын, жылдам тасымалданатын және суға тез ашылатын, автоматты түрде суға жайылатын және өзгермелі ұзындықтағы жүзбелі көпірге жылдам құралатын жаңа үлгідегі үздіксіз понтондық көпірді әзірлеуді бастады. PMP бүктелмелі жүзу көпірі деп аталатын бұл көпір алғаш рет 1962 жылы қолданысқа енгізілді, кейін Варшава шартының елдері және советтік әскери техникасын пайдаланатын басқа мемлекеттер де қабылдады. PMP 1973 жылы Египет әскерлері Суэц каналын кесіп өту үшін пайдаланғанда, жауынгерлік қабілетін көрсетті. Мысыр мен Израиль арасындағы Йом-Кипур соғысын бастарған Бадр операциясы, Канал арқылы өту үшін кем дегенде 10 понтондық көпір құрылысын қамтыды. 1969 жылдан бастап АҚШ Армиясының Қозғалмалы жабдықтарды зерттеу және дамыту басқармасы (MERADCOM) ресейлік PMP дизайнын кері инженериялық талдау арқылы жетілдірілген жүзу көпірін (IFB) жасады, кейін ол стандартты ленталық көпір (SRB) деп аталды. IFB/SRB 1972 жылы типтік ретінде жіктеліп, алғаш рет 1976 жылы қолданысқа енгізілді. Ол PMP-ға өте ұқсас болды, бірақ ауыр болаттан емес, жеңіл алюминийден жасалды. 1977 жылы Батыс Германияның Бундесвері SRB-ді бірқатар өзгерістермен және жақсартулармен қабылдауға шешім қабылдады, ол 1979 жылы Faltschwimmbrücke, яғни бүгілетін жүзу көпірі (FSB) ретінде қолданысқа енгізілді. АҚШ-тың SRB-нің жақсартылған нұсқасын жобалау жұмыстары 1990 жылдары басталды, ал АҚШ Армиясы оны 2000 жылдардың басында жақсартылған ленталық көпір (IRB) ретінде алғаш рет қолданды. АҚШ пен Германиядан басқа, IFB/SRB/FSB/IRB Австралия, Бразилия, Канада, Нидерланды, Португалия, Оңтүстік Корея және Швецияның қарулы күштері де қабылдады.

Югославия соғыстары

1990 жылдардағы Югославия соғыстары кезінде Масленица көпірі қиратылды. 1993 жылдың шілдесінде Хорватияның азаматтық және әскери билігі Масленица қаласындағы тар теңіз шығанағының үстінен қысқа понтон көпірін салды, бұл аймақ Серб Краинасынан қайтарылып алынғаннан кейін жасалды. 1993 және 1995 жылдар аралығында бұл понтон, Серб бақылауындағы аумақтарды басып өтпестен Далмацияға, сондай-ақ Хорватия және Босния мұсылмандары бақылап отырған Босния және Герцеговина аймақтарына дейінгі екі операциялық құрлық жолының бірі болды. 1995 жылы АҚШ армиясының 130-шы инженерлік бригадасының 502-ші және 38-ші инженерлік роталары, сондай-ақ IFOR құрамында жұмыс істейтін Форт-Беннинг (GA) қаласынан келген 586-шы инженерлік ротасы, Жүпания маңындағы Сава өзенінен (Хорватия мен Босния арасында) қиын ауа-райы жағдайында 620 метрлік стандартты ленталы көпір құрастырды. Көпір 1996 жылы демонтаждалды.

Иран-Ирак соғысы

Ирандықтар мен ирактықтар Ирак шекарасы бойындағы түрлі өзендер мен батпақтарды кесіп өту үшін көптеген понтондық көпірлер салды. Мысалы, "Наср" операциясы барысында ирактық бронетехникасын шабуылдау үшін Каркхех өзеніне понтондық көпір салынып, тағы бір көпір "Таң-8" операциясы кезінде белгілі бір батпақтарды кесіп өтуге қолданылды. Бұл көпірлердің танкілер мен әскер тасымалдау машиналарын өзендерден өткізуге мүмкіндік беруі арқасында олардың маңыздылығы ерекше болды.

Иракқа шабуыл

АҚШ армиясының 299-шы көпүршілік компаниясы 2003 жылдың 3 сәуірінде түнде Аль-Мусайиб маңындағы «Персик» нысанында Евфрат өзені арқылы стандартты ленталық көпір салды. 185 метрлік көпір, ауыр бронетранспорттық техниканың жарым-жартылай қираған көршілес тас жол арқылы өтуіне байланысты, әскерді кері қайтару операцияларын қолдау үшін салынды. 2003 жылдың 4 сәуірінде таңға дейін 299-шы инженерлік ротасы 185 метрлік шабуылдық понтондық көпірді орнатты – тарихта алғаш рет осындай көпір жауынгерлік жағдайда салынды. Бұл 2003 жылы американ және британ күштерінің Иракқа басып кіруі кезінде болды. Сол түні 299-шы компания тас жолдың зақымдалған бөліктерін жөндеу үшін бір қабатты орташа фермалы көпір де салды. 299-шы бөлім 2003 жылдың 20 наурызында Ирак шекарасын кезіп өтетін АҚШ армиясының 3-ші жаяу әскер дивизиясының құрамында болды.

Сириядағы азаматтық соғыс

2018 жылдың ақпан айында үкімет тарапындағы жауынгерлер Хашам шайқасы барысында Евфрат өзенінен өту үшін понтондық көпірді қолданды.

Шығыс Украинадағы шабуыл

2022 жылдың мамырында украиндық күштер Шығыс Украинадағы шабуыл кезінде Луганск облысындағы Сивьеродонецкке батыс жағынан Донец өзенінен ресейлік әскери күштердің өту әрекетін қайтарды. Кем дегенде бір ресейлік батальондық тактикалық топ және өтпе үшін қолданылған понтон көпірі жойылғандығы хабарланды.

Азаматтық мақсаттағы тұрақты понтондық көпірлер

Көпірлердің осы дизайны автомобиль жолдары, жаяу жүргіншілер және велосипедтер үшін арналған тұрақты көпірлерде де қолданылады, оларда су жолымен қатынайтын кемелерге арналған бөлімдер қарастырылған. АҚШ-тың Сиэтл қаласы мен Канаданың Британдық Колумбия провинциясының Келоуна қаласы тұрақты понтондық көпірлерге ие, олардың арасында Британдық Колумбиядағы Уильям Р. Беннетт көпірі және Сиэтлдегі үш көпір бар: Лейси В. Мэрроу ескерткіш көпірі, Эвергрин Пойнт жүзбелі көпірі және Гомер М. Хэдли ескерткіш көпірі. Соңғысы 2025 жылы 2-ші желінің соңғы кезеңі ашылғанда, қолданысқа берілген алғашқы жүзбелі теміржол көпірі болады. Суэц каналы арқылы бес понтондық көпір салынған. Nordhordland көпірі – Норвегиядағы кабельді және понтонды автомобиль көпірі.

Ақаулар мен апаттар

Санкт-Петербургтегі Нева өзені арқындағы Сент-Исаак көпірі екі апатқа ұшырады, біреуі табиғи – 1733 жылғы дауыл, екіншісі – 1916 жылғы өрт. Жүзбелі көпірлер қолайсыз ауа-райына, әсіресе қатты желге осал келеді. АҚШ-тың Вашингтон штатында әлемдегі ең ұзын тұрақты жүзбелі көпірлер орналасқан, олардың екеуі де қатты желдің салдарынан зардап шекті. 1979 жылы тұзды су арқылы салынып, ең ұзын жүзбелі көпір атанған Худ каналы көпірі, желдің күшіне ұшырады, толқындар көпірдің қабырғаларын шарпыды. Бірнеше сағаттың ішінде құрылымның батыс бөлігі суға батып кетті. Көпір 1993 жылы қайта салынды. Егер якорьлер немесе жүзбелі көпір сегменттері арасындағы байланыстар жұмылса, шағын апатқа ұшырау мүмкін. Бұл артық жүктеме, экстремалды ауа-райы немесе су тасқыны салдарынан болуы мүмкін. Көпір бөлшектеріне айналып, оның бөліктері суға қауіпсіздіксіз қалқып кетеді. Мұндай оқиғалардың көптеген мысалдары белгілі. Лейси В. Мэрроу ескерткіш көпірі батқанда, оған параллель көпірдің бекіткіш кабельдерін қиып тастады. Келесі дауыл кезінде күшті буксир сол көпірді желге қарсы тартып, одан әрі зақымданудың алдын алды.