Кіріспе

Американдық астроном (туған 1936)

Роберт Вудро Вильсон (10 қаңтар 1936 жылы туған) – американдық астроном, 1964 жылы Арно Аллан Пензиаспен бірге ғарыштық микротолқынды фондық сәулеленуді (CMB) ашқан. Осы ашылуы үшін бұл екеуі 1978 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Нью-Джерси штатының Холмдел қаласындағы Белл зертханасында Холмдел мүйіз антеннасымен сынақтар мен тәжірибелер жүргізіп жатқанда Вильсон мен Пензиас атмосферадағы түсіндіре алмайтын шудың көзін анықтады. Барлық мүмкін шу көздерін, тіпті антеннадағы құстардың қалдықтарын жойғаннан кейін, бұл шу CMB екені анықталды, бұл Ұлы жарылыс теориясын маңызды түрде растады. 1970 жылы Вильсон Орион тұмандығы және тағы сегіз галактикалық объектіде көміртек моноксидінің (CO) айналмалы спектрлік сызығын алғаш рет анықтаған команданы жетектеді. Кейіннен CO бақылаулары салқын молекулалық жұлдызаралық газды іздеудің стандартты әдісіне айналды, ал CO-ның табылуы миллиметрлік және субмиллиметрлік астрономия салаларының негізін қалады.

Өмір және жұмыс

Роберт Вудро Вильсон 1936 жылдың 10 қаңтарында Техас штатының Хьюстон қаласында дүниеге келген. Ол Хьюстон қаласындағы Ривер Оукс ауданындағы Ламар орта мектебін бітіріп, сондай-ақ Хьюстон қаласындағы Райс университетінде бакалавр дәрежесін алды, онда ол Phi Beta Kappa қоғамына қабылданды. Кейін Калифорния технология институтында физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Оның диссертациялық жетекшілерінің арасында Джон Болтон болды. Вильсон мен Пензиас 1977 жылы Ұлттық ғылым академиясының Генри Дрейпер медалін жеңіп алды. 1987 жылы Вильсон Америка жетістіктері академиясының "Алтын табақ" сыйлығымен марапатталды. Вильсон 1994 жылға дейін Белл зертханасында жұмыс істеді, содан кейін Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Гарвард-Смитсонов астрофизика орталығының аға ғылымы қызметкері болып тағайындалды. Вильсон Нью-Джерси штатының Холмдел қалашығында тұрды. Вильсон 1958 жылы Элизабет Роудс Савинге үйленді. Вильсон 2008 жылдың мамыр айында президент Джордж Бушқа жолданған, физика саласындағы Нобель сыйлығын алған 20 американ ғалымының бірі ретінде, 2008 жылғы қаржы жылына қабылданған "Жалпы заң" жобасының нәтижесінде негізгі ғылыми зерттеулерге келтірілген зиянды жоюға шақырып, Энергетика министрлігінің Ғылым басқармасына, Ұлттық ғылым қорына және Ұлттық стандарттар және технология институтына қосымша қаржы жәрдемі беруді сұраған хатқа қол қойды. 2009 жылы Вильсон Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.