Кіріспе

пошталық қағаз өнімі

Мөр басылған конверт немесе пошталық қағаз конверті (PSE) – пошта төлемақысының алдын ала төленгенін көрсететін басылған немесе көлемдік белгісі бар конверт. Бұл пошталық қағаздың бір түрі.

Ұлыбритания

Британ кітапханасының филателиялық жинағындағы Шерборн жинағы – 1841-85 жылдардағы Виктория патшайымының 1d қызғылт түсті басылған конверттерінен құралған маңызды жинақ. Бұл жинақты С. Дэвис Шерборн жасаған және 1913 жылы Британ мұражайына тапсырған.

Америка Құрама Штаттары

1852 жылдың тамызында АҚШ Конгресінің қабылдаған заңы Пошта шеберіне "почта маркаларының құны немесе номиналы басылған немесе қойылған жағдайда, су таңбалары немесе жалған жасауға қарсы басқа да қорғау шаралары бар тиісті хат конверттерін жасауға" рұқсат берді. Осының алғашқы нәтижесі 1853 жылғы Nesbitt шығарылымы болды – үкімет үшін оларды жасаған жеке мердігердің атымен аталған штампталған конверттер. Конверттердің әртүрлі өлшемдері, пішімдері, түстері, бедерлері және номиналдары ескерілгенде, АҚШ үшін мыңдаған түрлі штампталған конверттер жасалған.

Жинақтау

Мөр басылған конверттерді жинаушылар, қандай конверттер шығарылғанын білу үшін каталогты пайдаланады. Зигфрид Ашер алғаш рет барлық елдердің пошталық қағаздарын, соның ішінде мөр басылған конверттерді толыққанды құжаттауға тырысты. Осыдан 40 жыл өткен соң «Хиггинс пен Гейдждің әлемдік пошталық қағаз бұйымдарының каталогы» жарық көрді. Қазіргі уақытта ол ескіргенімен, әлі де жиі сілтеме жасалады, себебі ол барлық елдерді қамтиды және басқа толыққанды каталог әзірленген жоқ. H&G каталогы, белгілі болғандай, мөр басылған конверттерді конверттің мөлшері, бейнеленген белгілер мен олардың құны, кейбір бұрыш карточкалары арқылы сипаттайды, кейде конверттің түсін ескермейді. Скотт каталогы – АҚШ конвертінің түсі мен белгінің құны, ол кесілген квадраттармен жұмыс істеуге өте қолайлы, бірақ бүкіл конвертті (entire) жинау үшін қажетті ақпараттан кем. Біріккен пошталық қағаз қоғамы АҚШ мөр басылған конверттерін каталогтаған екі кітап жариялаған. Edifil – Испания, Куба, Филиппин және Пуэрто-Рико елдерінің мөр басылған конверттерін қамтитын испандық компания. Австралиялық пошталық қағаз бұйымдары Brusden White компаниясының каталогымен қамтылған. «Австралиялық одақтастық мамандарының каталогы: Австралия территорияларын қоса алғандағы пошталық қағаз бұйымдары» алғаш рет 2013 жылы жарық көрді. 2018 жылы толық қайта қаралып, 2-ші басылымы шықты. Толық суреттелген, ол Австралияның осы шығарылымдары бойынша ең толық анықтамалық еңбек болып табылады. Көптеген мөр басылған конверттер бүкіл конверт түрінде (entire) жиналады. 19 ғасырда кесілген квадраттарды (немесе Ұлыбританияда кесінділерді) жинау практикасы болды, ол пошта конвертінен көтеріңкі белгіні кесіп алуды қамтыды. Бұл конвертті жойды. Нәтижесінде, кесілген квадраттан оның қай конверттен алынғанын және көбінесе жою туралы ақпаратты анықтау мүмкін емес. Конверттің кесілу тәсізі (яғни, пышағы) кесілген квадратта жоғалады. Конверттің мөлшері де кесілген квадратпен бірге жоғалады. Бүкіл конвертті жинауда, бір белгі әртүрлі мөлшердегі конверттерде кездесуі мүмкін. Кейбір елдер бірдей белгіні әртүрлі қағаз түрлерінде шығарды: қалың және жұқа. Сондай-ақ, бір белгі бірнеше түрлі түсті қағазға басылуы жиі кездеседі. Екі бірдей мөлшердегі конверттің клапанының мөлшері әртүрлі болуы мүмкін, бұл олардың әртүрлі пышақтан кесілгенін көрсетеді. Сирек жағдайларда, каталогта жазылмаған түс, немесе қате басылған қосымша төлем, немесе альбино белгі, немесе конверттің ішін сыртқа бүктеу кездесуі мүмкін, мұндай жағдайда сіз құнды нәрсені тапқансыз. Бұл барлық сипаттамалар жаңа немесе қолданылмаған конверттерге қатысты. Пайдаланылған конверттен пошта таңбасын қоссаңыз, жинау мүмкіндіктері артады. Бұрын тек жаңа үлгілерді жинау сәнге айналған, бірақ көптеген коллекционерлер PSE-нің қолданылған коллекцияларын көбірек қызықтырады. Кейбір пошталық конверттерде бұрыш карточкасы болады, әдетте сол жақ жоғарғы бұрышта қайтару мекенжайы басылады. Бұл қарапайым қала және елді мекенді көрсетуден бастап, бизнестің әсем суреттелген жарнамасына дейін болуы мүмкін. Бұрыш карточкаларын базардан кейінгі баспахана немесе мөр басылған конверттерді шығаратын мемлекеттік ұйым қолданады.