Кіріспе

Виргиния компаниясы – ағылшын сауда компаниясы. 1606 жылдың 10 сәуірінде король Джеймс I Американың шығыс жағалауын отарлау мақсатымен құрылған. Бұл жағалау Елизавета I-нің құрметіне Виргиния деп аталды және қазіргі Мэн штатынан Каролина штатына дейін созылды. Компанияның акционерлері лондондықтар болды, және ол сол кезде құрылған, негізінен Англияның Плимут қаласынан келген ақсүйектерден тұратын Плимут компаниясынан ерекшеленді. Ең ірі саудалық табысқа авантюрист және отарлаушы Джон Рольф Кариб теңізінен тәтті дәмді темекінің бірнеше сорттарын әкелгеннен кейін қол жеткізілді. Бұл темекі Виргинияда өсетін ащы дәмді темекіге қарағанда әлдеқайда жағымды өнім болды. Рольфтің жаңа темекі сорттарын өсіру Лондон компаниясы мен басқа да ерте ағылшын колониялары үшін экспортқа арналған құнды тауар өнімді қамтамасыз етті және Испаниямен ұлттық сауда дефицитін теңгеруге көмектесті. 1622 жылғы Ұлы қырғын кезіндегі жергілікті халықтардың жасаған кең ауқымды қирату салдарынан ағылшын халқының қырылуынан кейін компания 1624 жылы таратылды. 24 мамырда Джеймс компанияны таратып, Виргинияны Англияның корольдік колониясына айналдырды, мүліктік иеленген ер адамдар төменгі палата, Бургесс палатасы арқылы өкілдік биліктің белгілі бір деңгейін сақтап қалды.

Плимут компаниясы

1606 жылы Лондондағы басқарушы кеңес кәсіпорынның негізгі акционерлерінен құралды. Мүшелерді компания ұсынды, ал Джеймс тағайындады. Англиядағы кеңес оралмандарға өздерінің жергілікті кеңесін тағайындауға нұсқау берді, бірақ бұл тиімсіз болды. Кеңес шығындар мен заңдар үшін Лондоннан келісім алуы керек болды және кәсіпорынды 100 шаршы мильге дейін шектеді. 1606 жылғы жарғыда Вирджиния компаниясы немесе Плимут компаниясы туралы айтылмаған; бұл атаулар кейінірек жалпы кәсіпорынға қолданылды. 1609 жылғы жарғыда екі бөлек компания қарастырылған: олар екі колонияға бөлінеді, біріншісі біздің Лондон қаласынан шыққан түрлі рыцарлар, мырзалар, саудагерлер және басқалар, Бірінші колония деп аталады; екіншісі Бристоль, Эксетер, Плимут қаласы және басқа да жерлерден шыққан басқа рыцарлар, мырзалар және басқалар, Екінші колония деп аталады. Жарғының талаптарына сәйкес Лондон компаниясына 34° және 41° Солтүстік ендіктер арасында, шамамен Кейп-Фер мен Лонг-Айленд саңылауының арасында 100 шаршы мильді колония құруға рұқсат етілді. Сонымен қатар, Канаданың ішкі бөлігінің үлкен бөлігіне ие болды. Компания 1607 жылы 14 мамырда қазіргі Вирджиния штатының Джеймстаунында, қазіргі Вирджиния штатының Чесапик шығанағының негізгі саласы Джеймс өзені бойында, ішкі шетіне қарай 40 мильдей аралықта, Джеймстаун елді мекенін құрды. 1620 жылы Джордж Кальверт Джеймстен ағылшын католиктеріне арналған жарғыны сұрады, сондықтан бұл аумақ Плимут компаниясына қосылуы мүмкін еді. Плимут компаниясына 38° және 45° Солтүстік ендіктер арасында, шамамен Чесапик шығанағының жоғарғы ағысы мен АҚШ-Канада шекарасы арасында елді мекендер құруға рұқсат берілді. 1607 жылы 13 тамызда Плимут компаниясы Мэн штатындағы Кеннебек өзенінің бойында Попхэм колониясын құрды. Алайда, ол бір жылдан кейін тасталып, Плимут компаниясы белсенді емес болды. 1620 жылы "Мейфлауэр" кемесімен Плимут қаласына (Массачусетс штаты) жеткен пилигримдер тұрақты қоныстанды. Екінші жарғы кәсіпорынның аумағын теңізден теңізге дейін кеңейтті және жергілікті кеңестер тиімді емес екенін дәлелдегендіктен, губернатор тағайындады. Губернатор Томас Уэст, 3-ші барон Де Ла Уорр (Лорд Делавэр деп аталады) 1610 жылы Америкаға жүзіп кетті. Джеймс Вирджинияның губернаторына абсолютті билікті тапсырды. Сондай-ақ 1609 жылы Үшінші жабдықтау миссиясы ұйымдастырылды. Жаңадан арнайы салынған "Си Венчур" кемесі әдеттегідей теңіз сынақтарысыз жедел түрде пайдалануға берілді. Ол тоғыз кемеден тұратын флоттың флагманы болды, оның ішінде басшылардың көпшілігі, азық-түлік пен керек-жарақтар болды. "Sea Venture" кемесі флотының адмиралы Джордж Сомерс, вице-адмирал Кристофер Ньюпорт, Вирджиния колониясының губернаторы сэр Томас Гейтс, Уильям Стречи және жүкті әйелімен бизнесмен Джон Рольф болды. Үшінші жүк конвойы үш күн бойы созылып, кемелерді бір-бірінен айырған дауылға тап болды. "Си Венчур" жаңадан орнатылған калькулятор арқылы ағып жатты, ал адмирал Сомерс оны батудан сақтану үшін жартасқа сүйреп жіберді, 150 ер адам мен әйелді құтқарып, кемені жойды. Адам тұрмайтын архипелаг ресми түрде адмирал Сомерстің құрметіне "Соммерс аралдары" деп аталды. Тірі қалғандар "Диверенс" және "Пейзенс" деп аталатын екі кіші кеме жасады. Он айдан кейін олар Джеймстаунға қарай жол жүріп, 1610 жылы 23 мамырда жетті. Олар мұнда бірнеше адамды қалдырып, мұралық жерді иемденуге кірісті. Олар Джеймстаун қаласында 500 колонияның 85 пайызы "Аштық уақытында" қаза тапқан. "Си Венчур" кемесімен келген жолаушылар гүлденген колонияны табады деп күткен еді, сондықтан азық-түлік пен керек-жарақты аз алып келді. Джеймстаундағы отаршылар үш аптадан кейін Томас Уэст, 3-ші барон Де Ла Уорр, "Лорд Делавэр" ретінде танымал болған жабдықтау миссиясының уақтылы келуінен ғана құтқарылды. Лондонның Виргиния компаниясы Виргинияда алтын мен күміс таба алмады, бұл оның инвесторларын ұнжырғасын түсірді. Алайда олар әртүрлі сауда-саттықпен айналысты. Компания Англияның барлық жерінде өткізілген лотереялардан пайда көрді, бірақ соларды патшалық тоқтатты. Компания тіпті колонияға қолдау табу үшін дворяндық атақтарды қарастырды. 1613 жылдың ақпан айында компанияның жобалары сот алдында жоғары бағаланды, өйткені заңгер Ричард Мартин "Орталық ғибадатхананың есте қаларлық маскасы" және "Линкольн қонақүйі" Уитхолл сарайында Елизавета ханшайым мен Фредерик V Пфальцтің үйлену тойына көмектесті. Маска сахнада Вирджиния халқын бейнеледі және алтын өндіру тақырыбын енгізді. 1612 жылы компанияның жарғысы ресми түрде Соммерс аралдарын Вирджиния колониясының бір бөлігі ретінде қосу үшін ұзартылды. Алайда, аралдар 1615 жылы Лондон компаниясының Соммерс аралдарына берілді, ол Лондон компаниясының акционерлерінен құралған. Үшінші жарғы аумақты шығысқа қарай, Соммерс аралдары мен басқа аралдарды қосу үшін кеңейтті. 1618 жылдың 18 қарашасында Вирджиния компаниясының шенеуніктері Томас Смит және Эдвин Сэндс Вирджиния губернаторы Джордж Йердлиге "Ұлы жарғы" деп жиі аталатын нұсқаулар жиынтығын жіберді, бірақ ол Джеймс тарапынан шығарылмады. Бұл жарғы колонияға өзін басқару құқығын берді, нәтижесінде губернатор тағайындаған Мемлекеттік кеңес және сайланған Бас Ассамблея (Бургесс палатасы) құрылды, сондай-ақ колония енді акциялар есебінен емес, темекі шаруашылығы арқылы қаржыландырылатыны белгіленді. АҚШ-тағы өкілдік үкіметтің тууы осы Ұлы жарғыдан бастау алады, өйткені ол өзін басқару құқығын қамтамасыз етті, одан Бургесс палатасы мен Бас кеңес құрылды.