Кіріспе

Құс түрі

Жолақты сарыққұйрық (Butorides striata), сондай-ақ мангр сарыққұйрығы, кішкентай жасыл сарыққұйрық немесе жасыл есімді сарыққұйрық деп те аталады, шамамен 44 см биіктігі бар кішкентай сарыққұйрық. Жолақты сарыққұйрықтар көбінесе қоныс аудармайды және қызықты мінез-құлық ерекшеліктерімен белгілі. Олардың көбейетін жері – Ескі әлем тропиктеріндегі кішкентай сулы жерлер, батыс Африкадан Жапония мен Австралияға дейін, сондай-ақ Оңтүстік Америка мен Кариб бассейнінде. Океан аралдарында, мысалы, Микронезия Федеративтік Штаттарындағы Чуук және Яп, Мариан аралдары мен Палауда шалқып келген құстар тіркелген. 1991 жылғы 25 ақпанда Яп аралында тіркелген құс Меланезиялық емес, континенттік Азиялық популяциядан келген, ал 2005 жылғы 3 мамырда Палауда байқалған құстың тегі нақты емес.

Таксономия

Жолақты құсқұйрық 1758 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней "Systema Naturae" еңбегінің оныншы басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны Ардея туысына жататын басқа құсқұйрықтармен бірге жіктеді және Ardea striata есімді екі атауын берді. Линней оның мекендеген жерін Суринам деп көрсетті. Түрлік атауы "жолақты" деген мағына беретін латын тілінен алынған striatus сөзінен шыққан. Қазіргі кезде бұл құс 1852 жылы ағылшын зоологы Эдвард Блайт енгізген Butorides туысына жататын үш жақын түрдің бірі болып саналады. Бұл құс бұрын Солтүстік Американың жақын туысқан түрі – жасыл құсқұйрықпен бір түр деп есептелген, бірақ қазір әдетте Butorides virescens ретінде бөлінеді, сондай-ақ Галапагос аралдарының лава құсы (қазір Butorides sundevalli, бірақ көбінесе Butorides striata құрамына кіреді, мысалы, BirdLife International бойынша); олар жиынтығында "жасыл арқалы құсқұйрықтар" деп аталды. 21 түршесі танылған: ересектерінің арқасы мен қанаттары көк-сұр, құрсағы ақ, басы қара, тұмсығынан көз астына дейін қара жолақ өтеді және қысқа сары аяқтары болады. Жастардың үсті қоңыр, асты жолақты болады.

Тамақ және азықтандыру

Бұл құстар су жағасында қозғалмай тұрып, аңдығын күтеді, бірақ оларды көптеген кішкентай тұғыр құстарынан көру оңайырақ. Олар негізінен ұсақ балықтар, бақалар және су жәндіктерімен қоректенеді. Кейде олар тікелей жем қолданады, су бетіне қауырсын немесе жапырақ тастап, оған қызыққан балықтарды ұстап алады.

Өсіру

Ұя 20-40 см ұзындығы және 0,5-5 мм қалыңдығы бар таяқтардан жасалған платформа болып табылады. Ұяның жалпы ені 40-50 см, ал сыртқы биіктігі 8-10 см, ішкі бөлігінің ені 20 см, тереңдігі 4-5 см шамасында. Ол көбінесе бұталар мен ағаштарда, кейде жердегі қорғалған жерлерде, әсіресе су жанында салынды. Ұяда 2-5 жұмыртқа болады, олар ақшыл көк түсті және шамамен 36 х 28 мм өлшемде. Бірде ересек құстың ерекше және түсініксіз мінез-құлқы байқалды: ұяда отырғанда, ол тұмсығымен таяқ ұстап, тігін машинасының инесі сияқты, басын жылдам қозғайды. Бұл әрекеттің мағынасы толыққанды белгісіз: басқа ұя салатын құстарда мұндай қозғалыстар ұяны тығыздауға, жұмыртқаларды жылжытуға немесе паразиттерді қууға бағытталған сияқты, бірақ осы жолақты шағаланың жағдайында мұндай емес. Жас құстар қорқақ болғанда, мойындарын созып, тұмсығын көкке қарай бағыттап, ерекше қимыл-қозғалыс жасайды. Бұл олардың жыртқыштарды қаншалықты тоқтатуға қабілетті екені белгісіз. Жалпы кең таралған және көптеп кездесетін жолақты шағала IUCN бойынша ең аз қорғауға алынған түрлерге жатқызылған; лава шағаласы Butorides striata-ға қосылса да, қосылмаса да бұл осылай болып қалады.