Кіріспе

Статистикалық гипотезалық тест, көбінесе көптеген шектеулерді пайдалана отырып.

F-тесті – екі үлгінің дисперсияларын немесе бірнеше үлгі арасындағы дисперсиялардың қатынасын салыстыру үшін қолданылатын кез келген статистикалық тест. Тест статистикасы, кездейсоқ айнымалы F, нақты нөлдік гипотеза және қате мүшесі (ε) туралы қалыпты болжамдар бойынша тексеріліп жатқан деректердің F-үлестіріміне ие екенін анықтау үшін қолданылады. Ол көбінесе деректер жиынтығына сәйкес келетін статистикалық модельдерді салыстыру кезінде, деректер алынған популяцияға ең жақсы сәйкес келетін модельді анықтау үшін қолданылады. Нақты "F-тесттері" көбінесе модельдер ең кішкентай квадраттар әдісімен деректерге сәйкес келгенде пайда болады. Бұл атауды Джордж В. Снедкор Рональд Фишердің құрметіне берген. Фишер бұл статистиканы алғаш рет 1920 жылдары дисперсиялардың қатынасы ретінде әзірлеген.

Формула және есептеу

Көптеген F сынақтары деректер жиынтығындағы өзгергіштіктің квадраттар қосындысы арқылы жіктелуін қарастыру нәтижесінде туындайды. F сынағындағы сынақ статистикасы – әртүрлі өзгергіштік көздерін көрсететін екі масштабталған квадраттар қосындысының қатынасы. Бұл квадраттар қосындылары статистиканың нөлдік гипотеза дұрыс болмаған жағдайда үлкенірек болуына бағытталған. Статистика нөлдік гипотеза жағдайында F үлестірілімін сақтауы үшін квадраттар қосындылары статистикалық тұрғыдан тәуелсіз болуы керек, және әрқайсысы масштабталған χ² үлестірілімін сақтауы тиіс. Соңғы талап деректер мәндері тәуелсіз және ортақ дисперсиямен қалыпты үлестірілген жағдайда орындалады.

Артықшылықтар

Көп топты салыстыру тиімділігі: Екі немесе одан көп топты бірдей салыстыру мүмкіндігін ұсынады, әсіресе көп топты қарастыратын жағдайларда тиімділікті арттырады. Варианстың салыстыруындағы айқындық: Топтар арасындағы варианстың айырмашылықтарын түсінікті етуге көмектеседі, нәтижеде деректердегі үлгілерді анық түсінуге мүмкіндік береді. Салалар бойынша қолданылу мүмкіндігі: Әлеуметтік ғылымдар, табиғат ғылымдары және инженерия сияқты түрлі салаларда кеңінен қолданылады.

Кемшіліктер

Ұйғарымдарға сезімталдық: F-сынағы дисперсияның біртектілігі және қалыптылық сияқты белгілі бір ұйғарымдарға өте сезімтал, бұл сынақ нәтижелерінің дәлдігіне әсер етуі мүмкін. Топтық салыстырулардың шектеулі көлемі: F-сынағы топтар арасындағы дисперсияны салыстыруға бағытталған, сондықтан бұл нақты саладан тыс талдаулар үшін тиімді емес. Нәтижелерді түсіндірудегі қиындықтар: F-сынағы нақты дисперсиясы ерекшеленетін нақты топтар жұбын анықтамайды. Сақтықпен түсіндіру қажет, ал топтар арасындағы айырмашылықтарды толыққанды түсіну үшін қосымша пост-хок сынақтары жиі қажет.

Көп салыстырулы АНОВА проблемалары

F сынағы – бір жолды дисперсиялық талдау (ANOVA) – бірнеше алдын ала анықталған топтардағы сандық айнымалының күтілетін мәндерінің бір-бірінен ерекшеленетінін бағалау үшін қолданылады. Мысалы, медициналық сынақ төрт түрлі емді салыстырсын. ANOVA F сынағы осы төрт емнің кез келгенінің орташа алғанда, қалғандарынан жоғары немесе төмен екенін бағалауға мүмкіндік береді, бұл ретте барлық төрт емнің бірдей орташа нәтиже беретін нөлдік гипотеза қарастырылады. Бұл – "жалпы" сынақтың мысалы, яғни мүмкін болатын бірнеше айырмашылықтың кез келгенін анықтау үшін бір ғана сынақ жүргізіледі. Балама ретінде, емдердің арасында жұптық сынақтар жүргізуге болады (мысалы, төрт емді салыстыратын медициналық сынақта емдердің жұптары арасында алты сынақ жүргізілуі мүмкін). ANOVA F сынағының артықшылығы – қай емдерді салыстыру қажеттігін алдын ала анықтаудың және көптеген салыстырулар жасауға түзетулер енгізудің қажеті жоқ. ANOVA F сынағының кемшілігі – егер нөлдік гипотеза жоққа шығарылса, қай емдердің басқаларынан айтарлықтай ерекшеленетінін білуге болмайды, сондай-ақ, егер F сынағы α деңгейінде жүргізілсе, ең үлкен орташа айырмашылығы бар емдер жұбының α деңгейінде айтарлықтай ерекшеленетінін мәлімдеуге болмайды.