Кіріспе

1=Химиялық топ (–CH=CH₂)

Органикалық химияда винил тобы (қысқ. Vi; IUPAC атауы: этенил тобы) – формуласы |\sCH\dCH2 болатын функционалдық топ. Ол этилен (IUPAC атауы: этен) молекуласы (|H2C\dCH2) бір сутек атомынан кем. Бұл атау сондай-ақ осы топты қамтитын кез келген қосылысқа қолданылады, атап айтқанда |R\sCH\dCH2, мұнда R – кез келген басқа атомдар тобы. Өнеркәсіптік маңызды мысал – винилхлорид, ол ПВХ-ның (поливинилхлорид) алғысы, бұл пластик көбінесе винил деп аталады. Винил – алкенилдік функционалдық топтардың бірі. Көміртек қаңқасында sp2 гибридтелген көміртектер немесе орындар жиі винилдік деп аталады. Аллильдер, акрилаттар және стиролдар винил топтарын қамтиды. (Екі винил тобы бар стирендік байланыстырғыш дивинилбензол деп аталады.)

Синтез және реактивтілік

Винил туындылары алкендер болып табылады. Егер жақын орналасқан топпен белсендірілсе, байланыстың поляризациясының артуы ерекше реакциялық қабілеттілікке алып келеді, бұл винилдік деп аталады. Аллиль қосылыстарында, келесі көміртек қаныққан, бірақ бір рет алмастырылған болса, аллильдік қайта құрылымдану және оған байланысты реакциялар байқалады. Аллиль Гринард реагенттері (органомагнийлер) винил бөлігімен бірінші кезекте шабуылдай алады. Электрондарды тартып алатын топтың жанында болса, конъюгациялық қосылу (Михаэль қосылу) жүзеге асуы мүмкін. Винил органометалдық қосылыстар, мысалы, виниллитий және винил трибутил қалайы, винилдеуге, соның ішінде Негиши байланысы сияқты қосылу реакцияларына қатысады.

Тарих және этимология

Радикалды алғаш рет 1835 жылы Анри Виктор Регно ашты және бастапқыда альдегидэн деп аталды. Көміртегінің атомдық массасын дұрыс өлшемегендіктен, сол кезде ол C4H6 формуласымен белгіленді. 1839 жылы Юстус фон Либиг оны "ацетил" деп атады, себебі ол оны сірке қышқылының радикалы деп есептеді. Қазіргі терминді 1851 жылы неміс химигі Герман Колбе енгізді, ол Либигтің гипотезасын жоққа шығарды. Дегенмен, 1860 жылы Марселин Бертелот ацетиленге берген атын Колбе емес, Либигтің номенклатурасына сүйеніп атады. "Винил" сөзінің этимологиясы латын тіліндегі vinum – "шарап" және грек тіліндегі "hylos" 'υλος (материал немесе зат) сөздерінен шыққан, себебі ол этил спиртімен байланысты.