Энид Блайтонның "Төрттік және Ит" кітаптар сериясы

Кіріспе

Энид Блайтонның балалар кітаптары сериясы
Энид Блайтонның тағы бір "Бес" кітап сериясы

"Бес іздеуші және ит", сондай-ақ "Бес іздеуші" деп белгілі, Энид Блайтон жазған балалар детективтерінің сериясы. Бірінші кітабы 1943 жылы, ал соңғысы 1961 жылы жарық көрді. Бұл серия Букингемширдегі Марлоу қаласына жақын Борн-Энд қаласының негізінде құрылған Петерсвуд атты ойдан шығарылған ауылда өтеді. Балалар – Тоң (Фредерик Троттевилл), команданың жетекшісі, Ларри (Лоуренс Дейкин), Пип (Филип Хилтон), Дейзи (Маргарет Дейкин), Бетс (Елизавета Хилтон) және Тоңның иті Бастер – әрбір мектеп демалысында құпияға тап болып, оны жағымсыз ауыл полицейі Мистер Гунның ашуын оятып, одан бұрын шешеді.

Бес іздеуші мен ит

Фредерик Алгернон "Тоңбай" Троттевилл – үшінші кітаптан бастап Бес іздеушінің жетекшісі, ол өзінің жетекшілік құқығын көрінбейтін сияны қолдану тәсілін және құлыпталған бөлмеден қашу жолын көрсету арқылы дәлелдейді. Басқа балалар оған Фредерик Алгернон Троттевилл, Ф.А.Т. әрі дене бітіміне байланысты Тоңбай деген лақап ат қояды. Жалғыз бала болғандықтан, ол ата-анасы мен бай туыстарынан жан-жақты қалта ақша алады, бірақ Тоңбай әрқашан ақшасын топпен бөлісуге дайын, көбінесе торт, сусындар мен мұзқаймақ сатып алады. Сондай-ақ, ол киім-кешектер, перукалар, майлы бояулар, жақ сүйектері, жасанды тістер және басқа да заттарды бақтың түбіндегі сарайында сақтайды. Мақтана білгенімен, ол басқа балалардың ашуын тудырмас үшін кішіпейіл болуға үйренеді. Тоңбай – шебер тілші және ақын, сондай-ақ, өлеңдерді ойдан шығаруға қабілетті. Ол интернаттағы үздік оқушы, ал өскенде детектив болуды армандайды. Серияның дамуымен Тоңбай құыршақтармен сөйлеуге қызығушылық танытады. Бетс әсіресе Тоңбайды жақсы көреді және оған өте адал. Ол серияның басында 12 жаста, ал Рождестводан кейін 13-ке толады. Лоренс "Ларри" Дейкин – бестің ең үлкені және Бес іздеушінің бастапқы жетекшісі, үшінші кітаптың басында бұл рөлді Тоңбайға береді. Ларри кейде Тоңбайдың мақтанышпен әрекет етуіне ренжіп қалады. Ол Дейзидің ағасы. Ол серияда алғашқы болып таныстырылады, бірақ серияның дамуымен басқа негізгі кейіпкерлерге қарағанда аз дамытылған. Бес іздеушінің ең үлкені ретінде, алғашқы әңгімеде ол 13 жаста болады. Оның туған күні Рождество мен Пасха аралығында. Маргарет "Дейзи" Дейкин – Ларридің кіші қарындасы. Бес іздеушілерді құру идеясы Дейзиге тиесілі. Ол жоспарлар мен идеялар жасауда ерекше жақсы. Ол Ларриден бір жас кіші, ал серия басталғанда 12 жастағы Пип пен Тоңбаймен бірдей жаста. Филип "Пип" Хилтон – Дейзимен бір жаста және кіші қарындасы Бетстен бірнеше жас үлкен, ол оны жиі мазақтайды. Тоңбайдың босқылыққа бейім ана-әкесінен айырмашылығы, Мистер және Миссис Хилтон өте қатаң және көбінесе Пип пен Бетстің іздеушілік әрекеттеріне қарсы болады, әсіресе Пиптің сол энергиясын мектеп жұмысына жұмсауын қалайды. "Жасырын үйдің құпиясы" романында Хилтондар Пип пен Бетске құпияларға араласуға тыйым салады, бірақ балалар бәрібір бір құпияға тап болады. Серияның басында ол 12 жаста, кішкентай әпкесінен 4 жас үлкен. Кейінгі әңгімелерде Пиптің туған күні қаңтар айының басында, ал Бетстің – күзгі семестрде екенін білеміз. Элизабет "Бетс" Хилтон – Пиптің кіші қарындасы, Тоңбайға құлшынып, оған деген сүйіспеншілігін жасырмайды, ал ол оған өте жақсы көреді. Ең кіші болса да, мейірімді Бетс өзін лайықты мүше ретінде көрсетеді. Ол өте байқампаз, Тоңбайға кейбір жұмбақтарды шешуге көмектесетін маңызды идеяларды ұсынады, мысалы, "Пантомима мысығының құпиясы" романында ол жаңа идея ұсынады, сонда Тоңбай: "Бетс! Жақсы, ақылды, білгір Бетс! Ол тапты! Ол шешті! Бетс, сен "Ізденушілердің" жетекшісі болуға лайықсың! Ойбай, Бетс, неге, неге, неге мен бұрын осыған ойламадым?" дейді. Сондай-ақ, ол "Бес іздеуші және иттің" атын ойлап тапты. Ол бестің ең кішісі, серияны 8 жасында бастайды, бірақ серияның 2-ші және 3-ші кітаптары арасындағы күзгі семестрде туған күні бар бірінші адам. Бастер – Тоңбайдың қара шотланд терьері. Ол Тоңбайды өте жақсы көреді және оның сүйікті ойын-сауығы Мистер Гунның аяқтарын шағу. Оның сүйікті тағамы – піскен етпен майланған печеньелер. Бастапқыда Ларри, Пип және Дейзи тек Бастердің арқасында Тоңбайды детективтер клубына қабылдады.

Frederick Algernon "Fatty" Trotteville – the leader of the Five Find Outers from the third book on, when he justifies his leadership by demonstrating how to use invisible ink and how to escape from a locked room. He is given the nickname Fatty by the other children because of his initials, Frederick Algernon Trotteville, F. A. T. and his stout build. Being an only child, he receives generous amounts of pocket money from his parents and wealthy relatives, but Fatty is always willing to share his money with the group, often buying rounds of cakes, drinks and ice creams. Fatty also uses his pocket money to finance his interest in disguises and stores a large collection of clothes, wigs, greasepaint, cheek pads, false teeth and other items in his shed at the bottom of the garden. Although boastful by nature, he learns to be more modest as his bragging causes the other children to become irritated. Fatty is a skilled orator and poet, and able to create poetry ad lib. He is apparently top of his form at his boarding school and his ambition when he grows up is to become a detective. Fatty develops an interest in ventriloquism as the series progresses. Bets in particular adores Fatty and is very loyal to him. He is 12 at the start of the series and turns 13 just after Christmas. Laurence "Larry" Daykin – the eldest of the five and the original leader of the Five Find Outers, passing the role to Fatty at the beginning of the third book. Larry is sometimes annoyed by Fatty's boasting. He is Daisy's older brother. He is the first character to be introduced in the series, but is developed considerably less than the other main characters as the series continues. As the oldest of the Five Find Outers, in the first story he is 13 years old. His birthday falls between Christmas and Easter. Margaret "Daisy" Daykin – Larry's younger sister. Creating the Five Find Outers was Daisy's idea. She is particularly good at thinking of plans and ideas. She is younger than Larry by a year and the same age as Pip and Fatty, who are 12 as the series begins. Philip "Pip" Hilton – The same age as Daisy and a few years older than Bets, his younger sister whom he frequently teases. In contrast to Fatty's rather relaxed parents, Mr and Mrs Hilton are quite strict and often take a dim view of Pip and Bets's sleuthing activities, wishing that Pip especially would direct the same amount of energy into his schoolwork. In The Mystery of the Hidden House the Hiltons forbid Pip and Bets from getting involved in mysteries, but the children still find themselves in one. He is 12 at the beginning of the series, nearly 4 years older than his little sister. In later stories we learn that Pip's birthday falls early in January, while Bets' falls during the Autumn term. Elizabeth "Bets" Hilton – Pip's younger sister adores and hero worships Fatty and he is very fond of her in return. Though the youngest, the kind hearted Bets proves herself to be a worthy member. She is keenly observant, providing crucial ideas that help Fatty in solving some of the baffling mysteries as in the 'Mystery of the Pantomime Cat' when she provides the breakthrough idea, to which Fatty exclaims: "Bets! Good, clever, brainy old Bets. She's got it! She's solved it! Bets, you deserve to be head of the Find Outers! Oh my word, Bets, why, why, why didn't I think of it before?". She also thought of the name 'Five Find Outers and Dog'. She is by far the youngest of the five, beginning the series at just 8 years of age, but is then the first to have a birthday in the Autumn term between the 2nd and 3rd books of the series. Buster – Fatty's jet black Scottish Terrier. He thinks the world of Fatty and his favourite pastime is to nip at Mr Goon's ankles. His favourite food is biscuits, spread with potted meat. Originally Larry, Pip, and Daisy only let Fatty join the detective club because of Buster.

Полиция күштері

Теофилус Гуон, ауылдың полиция қызметкері және Эрннің ағасы, ол әр оқиғада бес баладан ақылдырақ. Г. Гуон жоғарылауды қатты ұнатады, бірақ балаларды көмек емес, кедергі деп санайды. Оларды қуып жету үшін ол жиі "Clear Orf" (аза болу) деп айтады. Сондықтан балалар оған "Ашық жетім" деген лақап ат берген. Гун әкем қапаланып не ренжігенде үнемі "Га!" деп айқайлайды. балалар арасында үлкен көңіл көтерулер туғызады. Екінші кітапта, "Жоғалып қалған мысықтың құпиясы" және одан кейін ұзақ уақыт бойы балалар Гун мырзаға жалған ілеспелер жасап, оны алдап, құпияны бірінші рет шешіп алуы үшін, олардың тергеулеріне араласпай, оған төтеп беруі керек. Инспектор Дженкс, сондай-ақ Бас инспектор және Суперинтендант ретінде белгілі - жергілікті полиция бөлімінің басшысы. Бес балаға мырза Гунның көңілі толмағандықтан, олар әрқашан құпияны шешкен кезде инспекторға телефон соғып немесе кездеседі. Кітап барысында ол балалардың досы болады. Дженкс Блайтонның туған қаласынан шыққан, полиция қатарына жоғарылатылған, оның ойдан шығарылған әріптесі сияқты, шынайы кейіпкерге негізделген. Ол бес іздеушімен серияның бірінші кітабында, Балық аулау кезінде, "Жалған коттедждің құпиясы" кітабында кездейсоқ танысады. Ол балаларды, әсіресе, Майлыны қатты бағалайды, бұл Гун мырзаны қатты үрейлендіреді және ол Майлының өскенде полиция қызметкері болғанын қалайтынын анық көрсетеді. Ол Бетспен де жақсы қарым-қатынаста, ол онымен кездесуді асыға күтеді. П.С. Пиппин Пантомималы мысықтың құпиясы кезінде П.С. Пиппин қысқа уақытқа ауысады, ал Гун демалысқа кетеді және балалар құпияны шешуге жасырын көмектеседі. Балалардың қуанышына орай, П.С. Пиппин жақсы адам және мырза Гунды қатты ұнатпайды, ол өз кезегінде оны жек көреді. П.С.Кентон Ғажайып топтаманың құпиясы кезінде П.С.Кентон бірнеше рет аталып, мырза Гунға қиялданған шошқа, ит және әпкесін қалаған адамды табуға көмектеседі. П.С.Тонкс "Көрінбейтін ұрының құпиясы" кітабының басында пайда болады, ал Гун қайтадан оқып жатыр. Ол Майлыға Петерсвуд сияқты тыныш қалада ештеңе бола алмайтынын анық айтады. П.С. Джонс "Талли Хо коттеджінің құпиясы" романында пайда болады, онда ол және Гуон Талли Хо коттеджін түн ортасында тыңдап жатқан Жіңішкеге тап болады, сонымен бірге үйді бақылайды. Ертеңгісін оларды Эрн қазандық бөлмесінде құлыптаған күйінде табады.

Theophilus Goon, the village policeman and Ern's uncle, who is outwitted by the five children in every single story. Mr Goon would dearly love promotion, but considers the children to be hindering him rather than helping. To chase them away he often tells them to "Clear Orf" (clear off). Consequently, the children have given him the nickname "Clear Orf". Whenever he is upset or frustrated, Mr Goon constantly yells, "Gah!" causing much amusement among the children. In the second book, The Mystery of the Disappearing Cat, and for a long time after that, the children are known to arrange false clues for Mr Goon to mislead him so that they can solve the mystery first without having to put up with him interfering their investigations. Inspector Jenks, also known as Chief Inspector and Superintendent – the head of the local police department. Because the Five are resented by Mr Goon, the children always telephone or meet the Inspector when they have solved a mystery. Over the course of the books he becomes a great friend of the children. Jenks is based on a real character from Blyton's home town who was promoted through the ranks of the police just as was his fictional counterpart. He becomes acquainted with the Five Find Outers quite by chance in the first book of the series, The Mystery of the Burnt Cottage, while fishing. He admires the children, especially Fatty, much to the dismay of Mr. Goon, and clearly hints that he would like Fatty to become a policeman when he is grown up. He is also very fond of Bets who in turn looks forward to meeting him. P. C. Pippin – During The Mystery of the Pantomime Cat, P. C. Pippin takes over for a short time while Goon goes on a holiday and secretly helps the children to solve the mystery. Much to the delight of the children, P. C. Pippin is a nice man and dislikes Mr Goon extremely, who in turn hates him. P. C. Kenton During the mystery of the Strange Bundle, P. C. Kenton is mentioned a few times and helps Mr. Goon to find an imaginary pig, dog and a man who wanted his auntie. P. C. Tonks Appears at the beginning of The Mystery of the Invisible Thief while Goon is on a refresher course. He clearly states to Fatty that nothing could possibly take place in a quiet town like Peterswood. P. C Johns Appears in The Mystery of Tally Ho Cottage where he and Goon catch Fatty spying on Tally Ho Cottage in the middle of the night while also watching the house themselves. They are found in the morning by Ern locked in the boiler room.

Кіші әріптер

Эрнест "Эрн" Гуон - мистер Гуонның немере інісі. Ерн "Сырмалы үйдің құпиясы" кітабында таныстырылады. Эрн поэзияны жақсы көреді, немесе ол оны "портри" деп атайды, бірақ ол ешқашан өлеңді аяқтаған жоқ (немесе ол оны "поме" деп атайды), бірақ Фатти оны әрқашан аяқтай алады. Оның Фэттидің үлкен құрметіне ие болуының бір себебі де осы. Ернді топтың ресми емес жетінші мүшесі деп санауға болады, бірақ сыныптық айырмашылықтар сақталады, мысалы, Ернге балалармен кешкі асқа қатысуға рұқсат етілмейді, бірақ ол аспазшымен бірге ас үйде тамақтанады. Ол "Жоғалған ханзаданың құпиясы", "Талли Хо коттеджінің құпиясы", "Таңдаулы хабарлардың құпиясы" және "Банши мұнараларының құпиясы" фильмдерінде де көрінеді. Мисс Тримбл - леди Кэндлингтің серігі. Балалар оны Мисс Трембл деп атайды, өйткені ол бәрін қорқады. Оның көзілдірігі жиі құлап қалады, ал Бетс бұл қаншалықты жиі болатынын санап отыруды жақсы көреді, бұл Мисс Тримблдің ашуын туғызады. Алғаш рет "Жоғалып бара жатқан мысықтың құпиясы" романында, ол "Қырық хаттардың құпиясы" романында қайта пайда болады, онда балалар оған 10:15 дүйсенбіде Sheepsale автобусындағы тұрақты жолаушылар туралы сұрақтар қояды. "Сырмаланған үйдің құпиясы" романында балалар (Фаттиден басқа) оны теміржол станциясында көреді, бірақ бұл оның соңғы рет аталуы. Мисс Хармер "Жоғалып қалған мысықтың құпиясы" романындағы Леди Кэндлингке тиесілі мысықтарға қамқорлық жасайтын адам. Ол ең құнды мысық Қара Королева екі рет ұрланғаннан кейін қатты ренжіді, екі рет де ол бір күнге кеткен. Балалардың мысық қақпағын иіскеп жатқан кезде ол оларды кетуді сұрайды, өйткені ол екінші рет Қара Королева ұрланғаннан бері мысықтар туралы қауіпсіз емес сезінеді. Балалар қақпаның кілтін қажет еткенде, олар онымен ойын ойнайды, сондықтан ол пальтосын көзден таса етіп қояды, ал Пип кілтті пальтосының қалтасынан алады. Глэдис - "Қырық хаттардың құпиясы" романында Пип пен Беттің қызметшісі. Ол атын атамай, қаскөйлікпен хат алғаннан кейін, үйден қашып кетіп, әпкесімен бірге тұрады. Балалар оны іздеп тапқанда, ол бұрын ұры болғанын, бірақ бұрынғы өмірін ұмытуға тырысатынын мойындайды. Кітап соңында Глэйдс қайтып келе жатқанын Гилтон ханым хабарлайды. Ол "Жоғалған алқаның құпиясы" кітабында бірнеше рет аталады. Оның не болғаны белгісіз, өйткені "Сырмалы үйдің құпиясы" кітабының басында Хилтонның жаңа қызметші қызы Лорна пайда болды. Мистер мен миссис Хилтон Пип пен Бетс ата-анасы, олар өте қатаң және ерекше. "Жанаған үйдің құпиясы" романында Гун мырза миссис Хилтонға шағымданып, Табысшыларды қиындыққа ұшыратады. Гилтон ханымның әдептілік жағынан өте қатаң екені айтылады. Ол Хилтондарға тағы да шағымданады, өйткені Find Outers оған құпия сиямен жазылған әдепсіз хабарлама жібереді. Гун Хилтондарды "Қырық хаттардың құпиясы" атты анонимді хаттар туралы ештеңе айтпауға көндіреді. "Сырмаланған үйдің құпиясы" романында Мистер мен Миссис Хилтон Пип пен Бетске Мистер Гунмен сөйлесуіне байланысты кез-келген құпияға араласуға тыйым салады. Алайда, кемшіліктеріне қарамастан, Find Outers Хилтондарға қарап, оларға құлшылық етеді. Сид және Перс Гун (Сидни мен Персидің қысқаша атауы) Ерннің жас егіз ағалары. Олар "Жоғалған ханзаданың құпиясы" романында Эрнмен бірге лагерьге шыққан кезде пайда болды. Сидтің шоколад жеуге құмарлығы бар, бірақ ол серияның соңында (Эрннің айтуынша) тез арада жеуге ауысады. Ерн кейінірек модельдеу балшығы оқиғасы туралы да оларға сілтеме жасайды (Сид Перстің модельдеу балшығын жууды қателесіп, ол жуғыш қымыз деп ойлаған кезде). Мун ханым Хилтонның "Қырық хаттардың құпиясы" атты кешінде тамақ пісіреді. Хилари Джекстің қызы, оның үйіне (Нортон үйіне) "Көрінбейтін ұрының құпиясы" кезінде тонау жасалады. Люк Жоғалған мысықтың құпиясында Пип пен Бетске көршілес бағбанның көмекшісі. Люк балалармен тығыз қарым-қатынас жасайды, ол мысық жоғалған екі жағдайда да негізгі күдікті болған кезде шиеленіседі. Кітаптың соңында Лұқаның шынайы кінәлісін жасыру үшін бұған жол ашқаны айтылады. Оның балалармен достығы жалғасатыны айтылады, бірақ ол ешқашан пайда болған жоқ немесе тіпті айтылмаған. Миссис Троттевилл - ол Фаттидің анасы, ал Фатти оны қатты жақсы көреді. Ол оған өте мейірімді. Хилтоннан айырмашылығы, ол мырза Гунды елеулі қабылдамайды, тіпті оны ренжітуші деп санайды. Ол күйеуімен бриджке шығуды ұнатады деп кітаптарда жазылған. Ол балалардың қатерлі деп санаған оқиғаға түсуін ұнатпаса да, оған көп араласпайды және Майлыға к�...

Ernest "Ern" Goon – Mr Goon's nephew. Ern is introduced in the book The Mystery of the Hidden House. Ern is a great lover of poetry, or "portry" as he calls it, though he never finished any poem (or 'pome' as he calls it) but Fatty can always finish it for him. That is one of the reasons that he is a great admirer of Fatty. Ern might be considered to be an unofficial seventh member of the group, although class distinctions are maintained, e. g. Ern is not permitted to eat dinner with the children but instead eats in the kitchen with the Cook. He is also seen in "The Mystery of the Vanished Prince", "The Mystery of Tally Ho Cottage", "The Mystery of the Strange Messages" and "The Mystery of the Banshee Towers". Miss Trimble – Lady Candling's companion. The children call her Miss Tremble, because she is scared of everything. Her glasses often fall off and Bets loves to count how often this happens, much to Miss Trimble's annoyance. First appearing in The Mystery of the Disappearing Cat, she reappears in The Mystery of the Spiteful Letters, when the children question her about the regular passengers on the 10:15 Monday bus to Sheepsale. In The Mystery of the Hidden House, the children (save for Fatty) see her at the railway station but that is the last time she is mentioned. Miss Harmer – The person who takes care of the cats belonging to Lady Candling in The Mystery of the Disappearing Cat. She is very upset after the most valuable cat Dark Queen is stolen twice, both times she was away for the day. When the children are smelling the cat cage she asks them to leave because she feels unsafe about the cats since the second time Dark Queen is stolen. When the children need her key to the cage they play a trick on her so she leaves her coat out of sight and Pip takes the key out of her coat pocket. Gladys – Pip and Bets' maid in The Mystery of the Spiteful Letters. When she receives a spiteful, anonymous letter, she flees the house to live with her aunt. When the children track her down, she admits that she used to be a thief but is trying to forget her old life. At the end of the book, Mrs Hilton announces that Gladys is coming back. She is mentioned a few times in The Mystery of the Missing Necklace. It is unknown what happened to her, as by the beginning of The Mystery of the Hidden House, the Hiltons have a new maid, Lorna. Mr and Mrs Hilton – The parents of Pip and Bets, they are very strict and particular. In The Mystery of the Burnt Cottage, Mr Goon gets the Find Outers into trouble by complaining to Mrs Hilton. Mrs Hilton is especially described as being "very strict about nice manners." He again complains to the Hiltons when the Find Outers send him a rude message written in secret ink in The Mystery of the Secret Room. Goon persuades the Hiltons not to tell the Find Outers anything about the anonymous letters in The Mystery of the Spiteful Letters. In The Mystery of the Hidden House, Mr and Mrs Hilton forbid Pip and Bets to get mixed up in any mysteries, due to a talk with Mr. Goon. However, despite their shortcomings, the Find Outers look up to and admire the Hiltons. Sid and Perce Goon – (short for Sidney and Percy) Ern's younger twin brothers. They appeared in The Mystery of the Vanished Prince when they went camping with Ern. Sid has an obsession for eating toffee but he soon switches to chewing gum later in the series (according to Ern). Ern also refers to them later about a modelling clay incident (when Sid mistakenly chews Perce's modelling clay as he thought it was chewing gum). Mrs Moon – Cook at the Hiltons during The Mystery of the Spiteful Letters. Hilary – God daughter of Inspector Jenks, her home (Norton House) is burgled during The Mystery of the Invisible Thief. Luke – The gardener's help next door to Pip and Bets in The Mystery of the Disappearing Cat. Luke develops a close bond with the children, which is strained when he is the prime suspect both times the cat goes missing. It is revealed at the end of the book that Luke was set up to hide the real culprit. It is hinted that his friendship with the children will continue, although he has never appeared or even been mentioned since. Mrs. Trotteville – She is Fatty's mother and Fatty simply adores her. She is very lenient with him. Unlike the Hiltons she does not take Mr. Goon seriously and even considers him a nuisance. It is made out in the books that she enjoys going out with her husband for bridge parties. Though she does not like the children falling into adventure as she considers it dangerous, she does not interfere much and gives Fatty a lot of freedom and trust. The Postman – Appeared in several stories. The five always get some help from him. Liz and Glad – (Elizabeth Woosh and Gladys Woosh). Ern Goon's cousins who appear in The Mystery Of Tally Ho Cottage. They helped Ern spy on the Larkins. Bingo – (Ern's dog). Ern Goon's new dog Bingo makes an appearance in the last book, The Mystery of the Banshee Towers. Bingo is described as having a huge tail that "waves instead of wag" but small legs to match it. Like Fatty and Buster, Ern and Bingo simply adore each other a lot.