Кіріспе

Шығармашылық детективтер және кітап сериясы. Дисней телесериалы.

Харди жігіттері – Фрэнк және Джо Харди аға-інілер – балалар мен жасөспірімдерге арналған бірнеше құпия серияларда кездесетін ойдан шығарылған кейіпкерлер. Серияның оқиғасы әуесқой детективтер болып табылатын жасөспірімдердің төңірегінде өрбиді, олар ересектердің шеше алмай қалған істерді шешеді. Кейіпкерлерді американдық жазушы Эдвард Стратмайер, кітапты дайындау фирмасы Stratemeyer Syndicate-тің негізін қалаушы жаратқан. Кітаптарды бірнеше авторлар жазды, олардың ең танымалсы – Лесли Макфарлейн, Франклин У. Диксон деген жалған атпен жарияланды. "Харди жігіттері" 1927 жылы тұңғыш рет пайда болғаннан бері өзгеріп келді. 1959 жылдан 1973 жылға дейін алғашқы 38 кітап кеңінен қайта жаңартылды, негізінен этникалық стереотиптерді жою мақсатында; сонымен қатар, олар теледидармен бәсекелесу үшін жас оқырмандарға арналған, қарапайым және оқиғаға толы стильде қайта жазылды. 1987 жылы "Харди жігіттерінің іс-шаралары" (Hardy Boys Casefiles) атты жаңа серия жарық көрді, онда кісі өлтіру, зорлық-зомбылық және халықаралық тыңшылық оқиғалары орын алды. "Харди жігіттерінің құпия оқиғалары" (Hardy Boys Mystery Stories) сериясы 2005 жылы аяқталды. Сол жылы "Жасырын ағалар" (Undercover Brothers) атты жаңа серия басталды, онда кейіпкерлердің жаңартылған нұсқалары өз оқиғаларын бірінші тұлғада баяндайды. "Жасырын ағалар" 2012 жылы аяқталды және 2013 жылы оның орнына "Харди жігіттерінің шытырман оқиғалары" (The Hardy Boys Adventures) келді, ол да бірінші тұлғада баяндалады. Осы өзгерістерге қарамастан кейіпкерлер әлі де танымал, жыл сайын бірнеше жаңа томдар жарық көреді және оқиғалар 25-тен астам тілге аударылды. Жігіттер бес телешоуда және бірнеше бейне ойында пайда болды, сондай-ақ мектепке баратын балаларға арналған сумкалар мен джинс сияқты тауарларды насихаттауға көмектесті. Сынаушылар кейіпкерлердің ұзақ өмір сүруіне көптеген түсіндірмелер ұсынады, Харди жігіттерінің армандарды орындау, американдық ерлік және маскулиндік идеалдарын, кейінірек кітаптарда парадоксалды түрде тиімсіз деп сипатталған құрметті әке және жақсылықтың жамандыққа жеңіске жету мүмкіндігін бейнелейтінін айтады. 2023 жылдың 1 қаңтарында алғашқы үш кітаптың түпнұсқалық басылымдары АҚШ-та жалпыға қолжетімді болды. Қазіргі авторлық құқық заңдарына сәйкес, қайта жаңартылған басылымдар АҚШ-та 2054 жылға дейін жалпыға қолжетімді болмайды.

Негізгі идея

Харди жігіттері, Фрэнк және Джо Харди – ойдан шығарылған жасөспірім ағайындылар және әуесқой детективтер. Фрэнк он сегіз (алдыңғы нұсқаларда он алты), ал Джо он жеті (алдыңғы нұсқаларда он бес) жаста. Олар Бармет шығанағындағы Бейпорт қаласында әкесі, детектив Фентон Харди, анасы Лора Харди және тәтесі Гертрудамен бірге тұрады. Ағалар Бейпорттағы орта мектепте оқиды, бір сыныпта бірақ мектеп туралы кітаптарда көбінесе айтылмайды және олардың құпияларды шешуіне ешқандай кедергі келтірмейді. Ескі әңгімелерде жігіттердің құпиялары көбінесе олардың әкесінің құпия істерімен байланысты болады. Ол кейде олардан көмек сұрайды, ал кейде олар өздері тиісті қылмыскерлер мен оқиғаларға тап болады. Undercover Brothers (2005–2012) сериясында Хардилер American Teens Against Crime ұйымының мүшелері болып табылады және олардан тапсырма алады. Харди жігіттеріне құпияларды шешуде достары Чет Мортон, Фил Коэн, Бифф Хупер, Джерри Гилрой және Тони Прито көмектеседі; сондай-ақ, сирек болса да, олардың достары Калли Шоу және Иола Мортон (Четтің қарындасы) да көмектеседі. Әрбір романында Харди жігіттері үздірімсіз оқиғалар мен қимыл-әрекеттерге тартылады. Қауіпке қарамастан, жігіттер "ешқашан батылдықтарын жоғалтпайды. Олар шыдамды жігіттер, айналасындағылардан бақыттырақ және ақылдырақ." Олар құпиялылық пен интрига атмосферасында өмір сүреді: "Мұндай көптеген түрлі қылмыстар американдық шағын қаланың бірінде ешқашан жасалмаған. Қаскөйлік, есірткі сату, жарыс аттарын ұрлау, алмастарды контрабандалау, банк тонау, адам ұрлау, динамитпен жару, қарақорлық, медициналық қателік, қымбат автокөлік ұрлау, тіпті (1940 жылдары) стратегиялық материалдарды тонау және тыңшылық – барлығы Бейпортты орталық ретінде пайдаланды." Бір сыншы оларды былай сипаттады: "Жігіттердің мінездері негізінен былай бөлінеді: Фрэнк қара шашты, ал Джо сары шашты." Алайда, жалпы алғанда, "Фрэнк ойшыл болса, Джо импульсивтірек және, мүмкін, сәл спорттырақ болатын." Екі жігіт әрқашан бір-бірімен жақсы қарым-қатынаста болады және Undercover Brothers сериясынан басқа бауырлас бәсекелестікке түспейді. Фрэнк пен Джо шамалы бай және жиі алыс елдерге саяхаттайды, мысалы, Мексикадағы "Есіктегі белгі" (1934), Шотландиядағы "101 рейстегі құпия агент" (1967), Исландиядағы "Арктикалық патруль құпиясы" (1969), Египеттегі "Мумия ісі" (1980) және Кениядағы "Қара мүйіз бұғының құпиясы" (2003). Хардилер АҚШ-та мотоциклмен, моторлы қайықпен, мұз қайығымен, пойызбен, ұшақпен және өздерінің көліктерімен саяхаттайды.

Персонаждарды құру

Кейіпкерлер 1926 жылы кітап шығарумен айналысатын Stratemeyer Syndicate фирмасының негізін қалаушы Эдвард Стратмейердің ойынша құрылды. Стратмейер осы серияны Grosset & Dunlap баспасына ұсынды және жігіттерді Кини Бойз, Скотт Бойз, Харт Бойз немесе Биксби Бойз деп атауды ұсынды. Grosset & Dunlap редакторлары жобаны мақұлдады, бірақ себебі белгісіз, "Харди Бойз" деген атты таңдады. Алғашқы үш кітап 1927 жылы жарық көрді және дереу сәттілікке ие болды: 1929 жылдың ортасына қарай 115 000-нан астам кітап сатылды. Серияның үлкен сәттілікке ие болуына байланысты Стратмейер Хардилердің әйел аналогы ретінде Нэнси Дрюді жасады.

Жазушылар

Әр томды Франклин В. Диксон деген псевдониммен бір автор жазған. Синдикаттың көптеген басқа авторларынан өзгеше, Макфарлейн Синдикат тарапынан жоғары бағаланды, сондықтан оған жиі 25 немесе 50 доллар көлемінде аванс берілді. Ұлы Депрессия кезінде гонорарлар төмендегенде, ол әр «Харди Бойз» кітабы үшін 85 доллар алды, ал Синдикаттың басқа авторлары өздерінің еңбектері үшін 75 доллар ғана алды. Макфарлейннің отбасының айтуынша, ол осы сериалды және оның кейіпкерлерін ұнатпаған. 13 эпизод Торонто, Гамильтон және Оңтүстік Онтарионың басқа да аймақтарында түсірілді. АҚШ-та 2020 жылдың 4 желтоқсанында Hulu арнасында, ал 2021 жылы Канадада YTV арнасында көрсетілді. 2-маусымы 2022 жылы көрсетілді.

Комикстер

1970 және 1972 жылдары Gold Key Comics 1969/71 жылғы телесериалға байланысты төрт комикс шығарды. 2017 жылдың наурыз айында Dynamite Entertainment Энтони Дель Колдың Нэнси Дрю мен Харди Бойз классикалық кейіпкерлерін жаңартқан «Нэнси Дрю және Харди Бойз: Үлкен өтірік» комиксін жариялады. Дель Кол өмір бойы осы кейіпкерлердің жанкүйері болды және комикс құқықтарын алу үшін Simon & Schuster компаниясымен жұмыс істеп, кейін баспагерлерге ұсынды. Archie Comics-тің «Archie-мен өмірден кейінгі» комиксінен шабыдаланған Дель Кол: «Содан кейін мен ойлап қарадым: «Хм, осындай танымал, жаңартуға болатын басқа кейіпкерлер бар ма екен?» Мен айналамды қарап, бірнеше мүмкіндіктерді зерттедім, сосын ойымда: «Бір секунд күте тұрыңызшы. Нэнси Дрю. Харди Бойз. Оларды қарапайым детективтік стильде бейнелеу қызық болар еді», – деді. Сериалда Франк пен Джо Харди әкесі Фентон Хардиді өлтірген деп айыпталады және ақталғандары үшін фатальдық әйел Нэнси Дрюге жүгінеді. Комикстің суреттерін итальяндық суретші Вертер Делл’Эдерра салған, мұқабаларын британдық суретші Фэй Далтон жасаған. Дель Кол редакторлар Мэтт Идельсон мен Мэтт Хамфриске сериалдың бағытын анықтауда көмектескендерін айтады. Сериал жағымды пікірлерге ие болды. Comics блогы Readingwithaflightring.com оны «осындай франшизаны жаңартудың ең жақсы «заманауи» тәсілі» деп мәлімдеді. «Бұл әртүрлі деңгейде жұмыс істейді және кейіпкерлердің мәнін толық сақтайды». Aintitcool.com сайтының рецензенты Лиз Реблин: «Бұл серияның күшті тұсы – бірінші бөлігінің көп бөлігінде болмаған Дрю ханым. Ол – қазіргі заманғы әйел, Сэм Спейд, Филип Марлоу сияқты кез келген детективке тең келді», – деді.

Басқа медиада

Харди Бойздар Her Interactive компаниясы шығарған Нэнси Дрю компьютерлік ойындар сериясының бірнеше атауларында пайда болды. Her Interactive, Sega компаниясымен серіктес болып, Hardy Boys ойындарының жеке сериясын шығарды. Серияның алғашқы ойыны "Treasure on the Tracks" деп аталады және 2009 жылы Nintendo DS платформасы үшін жарық көрді. JoWood Productions және DreamCatcher Games компаниялары "Жасырын ұрлық" атты Hardy Boys компьютерлік ойынын шығарды. Фрэнк пен Джоның дауыстарын Джесси Маккартни мен Коди Линли сомдады. Харди Бойздар жылдар бойы түрлі тауарларды сату үшін пайдаланылды, олардың көпшілігі телеэкрандағы бейімделулермен байланысты. Олар бірнеше тақта ойындары, комикстер, бояу кітаптары, әрекет кітаптары, пазлдар мен түскі ас жәшіктерінде, екі LP альбомында ("Here Come the Hardy Boys" және "Wheels"), Viewmaster жиынтығында, ойыншық жүк көлігінде, әшекей білезіктерінде, сақиналарда, қол сағаттарында, құттықтау карточкаларында, джинсы мен гитараларда пайда болды. Харди Бойздар "Саут Парк" анимациялық сериалында "Уриналдық Дюстың құпиясы" атты эпизодта пародияланды, онда "Харди Бойздар" 9/11 заговор теориясын зерттейді. "Спиральді көпірдің Харди Бойз құпиясы" кітабы NCIS: New Orleans эпизоды "Қанда" агент Дуэйн Прайдқа тиесілі болған кітап ретінде көрсетіледі. 1970 жылдары Parker Brothers "Харди Бойз Мистериясы" ойынын шығарды. Бұл тақта ойынында екі-төрт ойыншы әуесқой детективтер рөлін ойнап, бір құпияны шешуге тырысады. 2019 жылғы "Disco Elysium" видео ойынында Титус Харди басқаратын "Харди Бойз" деп аталатын кейіпкерлер тобы екінші дәрежелі қарсыластар рөлінде көрінеді. "Харди Бойз" тергеушілер емес, олар кәсіби одақтардың қолдауымен жұмыс істейтін док жұмысшылары, өздерін қорғаушылар ретінде таныстырады және ойын барысында басқа біреуді өлтіргендерін мәлімдейді.

Тематикалық талдау

"Харди Бойз" тобы "әлемдік мәдени нысан" деп аталады. Олардың шығармалары 1927 жылдан бері үздіксіз жарық көріп келеді. Серия бірден сәттілікке ие болды: 1929 жылдың ортасына қарай 115 000-нан астам кітап сатылды. 2008 жылға қарай серияның сәттілігі жоғары болды, алғашқы "Харди Бойз" кітабы – "Мұнараның қазынасы" жылына 100 000-нан астам дана сатылды. Әлем бойынша "Харди кітаптарының" 70 миллионнан астам данасы сатылды. Көптеген сыншылар кейіпкерлердің ұзақ өмір сүру себептерін түсіндіруге тырысты. Осы танымалдықтың бір себебі – "Харди Бойз" тілектердің орындалуын көрсетеді. Олардың шығармалары оқырмандарға күнделікті тіршіліктен қашып, қиялға берілуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Франк пен Джо құпияларды шешпеген кезде қарапайым өмір сүреді, оқырмандарға шынайы кейіпкерлермен теңдестіруге мүмкіндік береді, олардың ата-аналары мен билік өкілдері әрдайым қолдау көрсетеді және сүйіспеншілікпен қарайды. "Харди Бойз" сонымен қатар еркектік идеалын бейнелейді: олардың атымен "заманауи американдық еркектер үшін қатаңдық пен күштіліктің мәдени үлгісін жасады", "американдық еркектің құрметті идеалы ретінде өзін-өзі бақылау мен шеберліктің мәдени өндірісінің" бір бөлігі. Мередит Вудтың пікірінше, кейіпкерлер тек еркектік идеалын ғана емес, сонымен қатар ақ еркектік идеалын бейнелейді. Ол "расистік стереотиптер "Харди Бойз" сериясының табысына негіз болады" деп мәлімдейді. Бұл пікірін растау үшін Вуд "Терезе астындағы іздер" кітабының түпнұсқа және қайта жазылған нұсқаларында бір стереотипті (жаман қытайлар) екіншісімен (жаман латын американдықтары) алмастырғанын айтады. Ол сондай-ақ, осы себепті түпнұсқа, қайта жазылмаған мәтіндердің Applewood Books басылымдары кеңінен таралғанын, ал қайта жазылған мәтіндердің жайпақ екенін айтады. Сыншы Гэри Вестфаль "Харди Бойз" ешқандай сексуалдық белгілерді көрсетпейді деп санайды. Хардилердің сексуалдық туралы білмеуі және заңға деген құрметінің артуы кейбір жағымсыз пікірлерге және кейіпкерлердің көптеген пародийларына әкелді. Олар "көрсеткішті фетиш еткен" "жақсы жуылған скауттар". Олар Кристофер Дюранның "Харди Бойз және балалардың қайдан келгенінің құпиясы", Тимоти Коуп пен Пол Босингтің "Ескі патшайымның құпиясы: Харди Бойз мюзиклы" және Мейбел Мэйнидің "Жабық шкафтағы шайтан: Харди Бойз құпиясы" сияқты көптеген туындыларда пародияланды. National Lampoon журналы 1985 жылы "Фрэнклин У. Диксонның жасырын жазбалары" атты мақала жариялады, онда авторлар "жарияланбаған Харди Бойз қолжазбаларына тап болғанын" айтты, соның ішінде "Парти жігіттері және жоғалған виски ісі" және "Қараңғы шкафтың құпиясындағы қиын жігіттер". Басқалар Харди Бойздардың әкелерімен қарым-қатынасы серияның табысты болуының кілті деп санайды. Тим Моррис атап өткендей, Фентон Харди керемет детектив ретінде бейнеленгенімен, оның ұлдары әдетте істі шешеді, бұл Фентон Хардиді парадоксалды тұлғаға айналдырады: ол әрқашан бар, ол бәрін біледі. Ол қателіксіз, бірақ әрдайым сәтсіздікке ұшырайды. Жігіттер оны құтқарып алғанда, ол әдетте әлсіреп, сусызданады, жартылай есінен таяды, алдайды; олар оған шоколад тақталары мен сумен көмектесуі керек. Ол кез келген пішінге енуге қабілетті, бірақ бірнеше секунд ішінде кім екенін көрсетеді. Ол жұмыс істеп жатқан романнан басқа ешқандай істі талқыламайды, сондықтан оның көп сөйлеуі "Харди Бойз" романы басталғанда ғана байқалады, яғни оны тек сол кезде ғана көре аламыз. Дегенмен, ол бұл іс туралы тек ұлдарын жаңылыстырып, өлімге қауіп төндіру үшін ғана айтады. Оның ақпаратты және деректерді жинау жүйелері ФБР-ді ұялтады, бірақ ол әрдайым өзінің іс жазбаларын, шифрларын, микрофильмін немесе басқа да құнды жақтарын жоғалтады, әдетте оны қосымша шалбарында қалдырады, яғни жігіттер оны алу үшін Канадаға немесе Флоридаға немесе басқа жерге баруға мәжбүр болады. Менің ойымша, ол ешқандай құпия емес, ол көптеген адамдардың өз әкелері туралы ойлайтынын бейнелейді: өте күшті, кешірімсіз бейшара. Нәтижесінде Харди Бойз әкелерінен жоғары тұра алады және "әкесін мақтан тұтатын" қанағат сезімін сезінеді. Көптеген сарапшылар Харди Бойздің сәттілігіне олардың шығармалары "қорқыныштан жеңіске" жеткізетінін айтады. "Харди Бойз" сериясы оқырмандарға "әлемді басқару мүмкін болмаса да, жақсылық зұлымдықты жеңе алады, егер әрқайсымыз өз үлесімізді және басқаларға көмектесу үшін бар күшімізді салсақ, ең қиын мәселелерді шеше аламыз" деп үйретеді.

Онлайн қол жетімділігі

Харди жігіттерінің құпия әңгімелері (1 58) Толық кітаптар сериясы тегін онлайн (Creative Archive-тан).