Кіріспе

Кальвинисттік сотериологияны ұстанатын баптистер – Реформацияланған баптистер, Арнайы баптистер және Кальвинисттік баптистер, кальвинисттік сотериологияны (құтқарылу туралы сенімді) ұстанатын баптистер. Конфессиясына байланысты, кальвинисттік баптистер реформацияланған теологияның әртүрлі деңгейлерін ұстанады, кальвинизмнің бес қағидасын қабылдаудан бастап, федерализмнің өңделген түрін қабылдауға дейін; барлық кальвинисттік баптистер рақым келісімінің белгісі және мөрі ретінде балаларды шомылдыру туралы классикалық реформацияланған ілімді қабылдамайды. Алғашқы кальвинисттік баптист шіркеуі 1630 жылдары құрылды. Арнайы баптистер 17 ғасырда Англияда пайда болды және өздерінің атауын ерекше құтқарылу доктринасынан алды. Баптистер "Құдай ғана құтқарылудың авторы және сондықтан адамдардың құтқарылуды іске асыруға немесе басқаларды дінге көндіруге тырысуы – күнәкарлардың өз құтқарылуына әсер ете алатындығын білдіретін 'ізгі амалдардың' бір түрі ғана" дегенді баса назарлайды. Сондықтан олар миссионерлік қызмет концепциясын қабылдамады.

Біріккен баптистер

Біріккен баптистердің кейбір ағымдары реформацияланған құтқарылу тануын (сотериологияны) үйретеді, әсіресе құтқарылу және тағдыр туралы ілімде. Кейбір шіркеулер мен топтар өздерінің атында "Егемен Рақым" терминін пайдалануды "кальвинизм", "кальвинист" немесе "реформацияланған баптист" деген сөздерден гөрі артық көреді. Бұған 1644 жылғы Баптисттік Иман Жарғысын 1689 жылғы Иман Жарғысынан артық көретіндер және келісімдік теологияны сынға алатындар кіреді. Бұл топтардың барлығы Кальвинизмнің бес қағидасына келіседі: толық бұзылу, шартсыз сайлау, шектеулі құрбандық, қарсы тұра алмайтын рақым және киелілердің табандылығы. Өздерін "Егемен Рақым баптистері" деп атаған топтарға 18 ғасырда Джон Гиллдің еңбектері зор әсер етті. Мұндай кальвинистік идеяларды жаңғыртқан американдық баптистердің арасында Рольф П. Барнард пен Генри Т. Махан болды, олар 1954 жылы Кентукки штатының Эшленд қаласында бірінші "Егемен Рақым" Киелі кітап конференциясын ұйымдастырды, бірақ "Егемен Рақым" деп аталатын топтар міндетті түрде олармен байланысты емес. Қазіргі уақытта "Егемен Рақым" терминін қолданатын кальвинистік баптист топтарының ішінде "Егемен Рақым баптист қауымдастығы" бар, оның құрамында бірнеше жүз тәуелсіз баптист шіркеуі бар.

Ұлыбритания

Ұлыбританиядағы реформацияланған баптист шіркеулерінің тарихы 1630 жылдарға дейін жетеді. Метрополитен шатыры Ұлыбританиядағы реформацияланған баптист қозғалысына ерекше үлкен әсер етті. Бенджамин Кич, Джон Гилл, Джон Риппон (1751–1836), Чарльз Сперджон және Питер Мастерс (төменде айтылған) бұл қауымды пасторлыққа басшылық етті. Олардың ерекше белгілері – негізін қалаушы (Кич, 1689 жылғы келісімге қол қойған), теолог (Гилл), ән жазушы (Риппон), уағыздаушы (Сперджон) және жаңартушы (Мастерс) болуы мүмкін. 1950 жылдары Ұлыбританиядағы баптистер арасында реформацияланған теологияға деген қызығушылық қайта оянды. Лондондағы Метрополитен шатырының пасторы Питер Мастерс 1975 жылы Лондон реформацияланған баптист семинариясын құрды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-тағы баптистік шіркеулер 1689 жылғы Лондон баптистік мәлімдемесі бойынша жұмыс істеуді жалғастырды, бірақ оны қабылдаған жергілікті бірлестіктерге сәйкес қайта атады. Алғаш Филадельфия мәлімдемесі (1742, оған екі жаңа тарау қосылды), содан кейін Чарльстон мәлімдемесі (1761, Лондондық мәлімдемеден өзгеріссіз қабылданды) деп аталды. Оңтүстік баптистік теологиялық семинария құрылғанда, оның басшылық құжаты – қағидалардың тұжырымы, 1689 жылғы Лондон баптистік мәлімдемесінің қысқартылған нұсқасы болды. Семинарияның алғашқы президенті Джеймс П. Бойс өзінің «Жүйелі теологияның тұжырымы» атты еңбегін анық кальвинистік көзқараспен жазды. Семинарияда кальвинизмнен алғашқы маңызды ауытқу 1899-1928 жылдар аралығында президенттік қызмет атқарған Э. Ю. Муллинстің басшылығымен болды. 1950 жылдары және одан кейін Ұлыбританияда болған оқиғалардың көптегені Америка баптистеріне де әсер етті, бұл әсіресе Құрылтайшылар қозғалысында (SBC-дегі «Консервативті жаңарумен» байланысты) және Уолтер Чантри, Роджер Николь және Эрнест Рейзингер сияқты адамдардың еңбектерінде көрінді. 2009 жылдың наурыз айында Time журналы АҚШ-та кальвинизмнің қайта жандануын атап өтіп, қазіргі кальвинистік көшбасшылардың арасында бірнеше баптистерді тізімдеді. Оңтүстік баптистік теологиялық семинарияның президенті Альберт Молер кальвинизмнің жақтаушысы, бірақ оның ұстанымына Оңтүстік баптистік конвенциясы ішінде қарсылық білдірілді. Миннеаполистегі Бетлехем баптистік шіркеуінде 33 жыл бойы пастор болған Джон Пайпер кальвинизмді қолдайтын баптистердің бірі. АҚШ-та Конфессионалды баптистер қауымдастығы, Континенттік баптистер шіркеулері сияқты бірнеше реформаланған баптистер тобы бар. 2000 жылға қарай АҚШ-тағы реформаланған баптистердің саны 400 қауымда 16 000 адамды құрады. Қазіргі уақытта АҚШ-та Халықаралық реформаланған баптистік семинария (IRBS), Келісім баптистік теологиялық семинариясы, Грейс Библиялық теологиялық семинариясы және Реформаланған баптистік семинариясы сияқты бірнеше реформаланған баптистік семинариялар жұмыс істейді, олардың барлығы 1689 жылғы Лондон баптистік мәлімдемесінің қандай да бір түріне сәйкес келеді.

Суверенді Грейс баптистік шіркеулер қауымдастығы

1984 жылы құрылған Суверен Грейс баптистік шіркеулер қауымдастығы (SGBA) АҚШ әскери капелландарына ұсыныс беруші агент ретінде мойындалған.

Африка

Африкадағы Реформацияланған баптистердің көрнекті өкілдеріне Замбиялық Конрад Мбеве кіреді, оны Сперджонмен салыстырады; Кениялық Найробидегі Эммануэль баптистік шіркеуінің Кеннет Мбугуа және Джон Мусими. Оңтүстік Африкада Африкаанс баптист шіркеулерінің 34-і реформацияланған доктринаны ұстанады, ал негізінен ағылшын тілінде сөйлейтін Оңтүстік Африка баптист одағы олай емес.

Еуропа

Еуропада Реформацияланған баптистік шіркеулердің шағын, бірақ өсіп келе жатқан желісі бар. Италиялық шіркеулер Италиядағы Евангелиялық реформацияланған баптистік шіркеулер қауымдастығында біріккен; бірнеше француз тілді шіркеулер 1960 жылдары ағылшын миссионері Стюарт Олиотттың Лаузанн, VD, CH қаласындағы Église réformée baptiste шіркеуіндегі қызметінен пайда болды. Украинада Реформацияланған баптистік шіркеулердің желісі кеңейіп келеді. Германияда шағын қауымдық шіркеулердің саны аз, олардың ең ірісі Франкфурт-на-Майне қаласында орналасқан. 2023 жылдың наурыз айында Ұлыбританияда "Ұлыбританиядағы Конфессиялық баптистік шіркеулер қауымдастығы" деп аталған жаңа ұлттық шіркеулер қауымдастығы құрылды.

Бразилия

Бразилияда Comunhão Reformada Batista do Brasil (Бразилияның реформацияланған баптистік қауымдастығы) деген шағын қауымдастық бар, ол негізінен Сан-Жозе-дус-Кампус қаласындағы АҚШ миссионері Ричард Денхамның жұмысының нәтижесінде құрылды. Ол динамика мен тиімділік тұрғысынан үміттерді ақтамағандықтан, оның орнын жаңа Конвенция, Convenção Batista Reformada do Brasil (Бразилияның реформацияланған баптистік конвенциясы) басып жатыр.

Канаданың егемендік рақымы

Канаданың Егемендік Грейс Қауымдастығы (SGF) – 1644 немесе 1689 жылғы Баптисттік Иман Жарғысын ұстанатын Канададағы баптист шіркеулерінің қауымдастығы. SGF ресми түрде құрылған кезде он мүше шіркеу болды, олар Нью-Брансуик және Онтарио штаттарында орналасқан. 2012 жылға қарай он төрт шіркеу болды, соның ішінде Торонтодағы Джарвис-стрит баптист шіркеуі де бар. SGF – Торонто баптист семинариясы және Библия колледжімен байланысты баптисттік ұйымдардың бірі.