Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Энциклопедия Браун – ақыл-парасатымен және білімінің кеңдігімен "Энциклопедия" деп аталған ұл-детектив Лерой Браунның оқиғаларын баяндайтын кітаптар сериясы. Серияның негізгі баспагері – Bantam Skylark.
Book series
Encyclopedia Brown is a series of books featuring the adventures of boy detective Leroy Brown, nicknamed "Encyclopedia" for his intelligence and range of knowledge. The series Its main publisher was Bantam Skylark.
Стиль
Энциклопедия Браунның құпиялар сериясындағы әрбір кітап жеке-дара болып табылады, яғни оқырман оқиғаны түсіну үшін бұрынғы кітаптарды оқуға міндетті емес. Басты кейіпкерлер, оқиға ортасы және т.б. әдетте әр кітапта таныстырылады (немесе қайта таныстырылады). Браун туралы кітаптар бірнеше (әдетте он немесе одан да көп) (бір-бірімен байланысты болуы мүмкін) қысқа әңгімелерге бөлінген, олардың әрқайсысы бір құпияны ұсынады. Бұл құпияларды оқырман мәтіннің бір жеріндегі логикалық немесе фактілік қателіктерді анықтау арқылы шеше алады. Бұл Дональд Соболдың басқа кітап сериясы – "Екі минуттық құпиялардың" құрылысына өте ұқсас. Көптеген құпияларда Браун әкесіне, жергілікті полиция бастығына қылмысты ашуға көмектеседі; Браун қалалық бұзақы Багс Миниді, "Тайгерлер" деген топтың басшысын жеңіп шығады; немесе Браунның серіктесі, жақын досы және күзетшісі Салли Кимболл оған көмектеседі. Браун, оның әкесі немесе Салли осы қателікті ашып, істі шешеді, ал оның егжей-тегжейлі сипаттамасы кітаптың соңындағы "Жауаптар" бөлімінде келтірілген.
Each book in the Encyclopedia Brown mystery series is self contained in that the reader is not required to have read earlier books in order to understand the stories. The major characters, settings, etc. are usually introduced (or reintroduced) in each book. Books featuring Brown are subdivided into a number—usually ten or more—of (possibly interlinked) short stories, each of which presents a mystery. The mysteries are intended to be solved by the reader, thanks to the placement of a logical or factual inconsistency somewhere within the text. This is very similar to the layout of Donald Sobol's other book series, Two Minute Mysteries. Many of the mysteries involve Brown helping his father, the local police chief, solve a crime; Brown outwitting town bully Bugs Meany, the leader of a gang known as the Tigers; or Brown being aided by Sally Kimball, his partner, close friend, and bodyguard. Brown, his father, or Sally invariably solves the case by exposing this inconsistency, detailed in the "Answers" section in the back of the book.
Формуласы
Көбінесе бұл кітаптарда бірінші тарауда Браун әкесіне, Айдавилл қалашығындағы жергілікті полиция бастығына кешкі ас дастарқаны басында бір істі шешіп көрсетеді. Бастық Браун тағамын жақсы татпаса, ол қиын іс тапсырылғанын білдіреді. Ол өзінің іс кітабын алып, отбасымен бірге қарап шығады. Энциклопедия осы істерді шешу үшін қысқа ғана көзін жұмып, терең ойланып, содан кейін бір ғана сұрақ қойып, тікелей шешімге жетеді. Екінші құпия көбінесе Ровер даңғылындағы Браун гаражынан басталады, онда Энциклопедия көрші балаларға "күнде 25 цент, қосымша шығындармен" істерді шешуге көмектесу үшін жеке детективтік агенттік ашқан. Бұл екінші оқиғада көбінесе қаланың бұзақысы және тәлкеулеушісі Багс Мини қатысады, ол өздерін "Тайгерлер" деп атайтын топтың жетекшісі. Олар жеңілгеннен кейін үшінші құпияда кек алуға тырысады. Үшінші құпияда сюжет Энциклопедияның серігі, жақын досы және күзетшісі Салли Кимболлға байланысты. Салли – 14 жасқа дейінгі жалғыз адам, ол Багске тікелей қарсы тұра алды. Ол Багс пен оның Тайгерлерінің Энциклопедияға физикалық күш қолдануына тосқауыл жасайды. Энциклопедия Саллиға ғашық болғандарды ұнатпайды, мүмкін, ол Саллиға ғашық екенін көрсетеді. Сонымен қатар, Салли ақылды, ол серияның бірінші кітабында Энциклопедиядан ақылды екенін дәлелдеуге тырысты. Адамдар бұл жарысты Тайгерлердің клубында өткізді, Багс және оның достары оны қолдады. Бірақ ол жарыста жеңілді (дегенмен Энциклопедия оны алдауға жақын болғанын мойындады), содан кейін олар дос болып қалды. Келесі оқиғаларда Багс немесе оның тобы Энциклопедияны немесе Саллиді қиын жағдайға түсіру үшін түрлі тұзақтар құрады. Бірақ бұрынғы оқиғадағыдай, олар Энциклопедияның ашып беретін маңызды қателік жасайды. Кейінірек Энциклопедия әкесіне қылмыс орнында көмектесуі мүмкін (бірақ бұл қарақшылықтан артық емес, және Энциклопедия әкесіне көмектескенде әрқашан сақтық танытады) немесе қаладағы адамдармен сөйлесіп, көбінесе алаяқтықтарды әшкерелейді. Мысалы, мектептен шығып кеткен, алаяқтыққа бейім Уилфорд Виггинс балалардың ақшасын иемдену үшін түрлі схемалар ойлап табады. Багс сияқты, оның схемаларында да Энциклопедия ашатын қайшылықтар бар. Кейде Энциклопедия емес, Салли оны түсінеді, себебі ол Энциклопедияға "Сен баласың" дейді. Яғни, ол қыздар ғана байқай алатын нәрселерді көреді. Салли өз ақыл-ойымен түрлі құпияларда да көзге түседі, ол көбінесе қылмысты кім жасағанын немесе адамның өтірік айтып тұрғанын анықтай алады, бірақ оны әрқашан дәлелдей алмайды.
Often, these books follow a formula where the first chapter involves Brown solving a case at the dinner table for his father, the local police chief in the fictional seaside town of Idaville in an unspecified state. When Chief Brown barely tastes his meal, that is a cue he was handed a difficult case. He pulls out his casebook and goes over it with the family. Encyclopedia solves these cases by briefly closing his eyes while he thinks deeply, then asking a single question which directly leads to him finding the solution. The second mystery often begins in the Brown garage on Rover Avenue, where Encyclopedia has set up his own detective agency to help neighborhood children solve cases for "25 cents per day, plus expenses No case too small." This second case usually involves the town bully and mischief maker Bugs Meany, leader of a gang who call themselves the Tigers, who, after being foiled, will attempt revenge in the third mystery. In the third mystery, the plot involves Encyclopedia's partner, close friend, and bodyguard, Sally Kimball, the one person under 14 years of age to physically stand up to Bugs. She is the only reason neither Bugs nor any of his Tigers ever try to physically attack Encyclopedia. Encyclopedia tends to dislike anyone whom Sally has a crush on, possibly indicating that he has a crush on her. Also intelligent, Sally once attempted—in the first book of the series—to prove herself smarter than Encyclopedia by stumping him with a mystery of her own creation. Ironically, the contest was held at the Tigers' clubhouse, with Bugs and the others cheering him on. However, she was beaten in the contest (although Encyclopedia admitted that she almost tricked him), after which she became his friend. In subsequent storylines Bugs or his gang usually set up some sort of trap to get Encyclopedia or Sally in trouble. However, as in the previous story, they make a key mistake which Encyclopedia exposes. Later cases may find Encyclopedia assisting his father at a crime scene (rarely more serious than larceny, and Encyclopedia is always discreet when helping his father) or interacting with people around town, often exposing scams. One such example is a high school dropout and would be con artist named Wilford Wiggins who spends time trying to dream up schemes to fleece kids out of their money. Like Bugs, his schemes have an inconsistency which Encyclopedia exposes. In some cases it is Sally and not Encyclopedia who figures it out because, as she tells Encyclopedia, "You are a boy." In other words, she notices things that only a girl would find inconsistent. Sally further displays her intelligence in the various mysteries in that she often can deduce who committed the crime, or whether a certain person is lying, but she simply cannot always prove it.
Мұра
"Энциклопедия Браун" кітаптары ұзаққа созылған танымалдылыққа ие болды. 1976 жылы Американың детектив жазушылары Соболды және оның "Энциклопедия Браун" сериясын арнайы Эдгар сыйлығымен марапаттады. Педагогтар "Энциклопедия Браунды" сыныптарда есеп дайындау сияқты дағдыларды оқыту үшін пайдаланды. 1986 жылы Society for Visual Education, Inc. бастауыш және орта мектептерде қолдануға арналған аудиокассеталар мен оқулықтармен бірге фильмдер сериясын жариялады. "Энциклопедия Брауннан" төрт оқиға пайдаланылды: "Жоғалған мүсін ісі", "Қуанышты жүректің ісі", "Құтқарған шошқалар ісі" және "Мәрмәр ойнаушының ісі". WorldCat кітапханалық каталогында көрсетілгендей, "Супер детектив Энциклопедия Браун төрт құпияны шешкенде студенттерге есептерін қалай толтыратынын көрсетеді, оның ішінде тақырыпты таңдау, ақпарат жинау, жазбалар жасау, жоспар құру, түзету және өңдеу".
The Encyclopedia Brown books have experienced some enduring popularity. In 1976, the Mystery Writers of America honored Sobol and his Encyclopedia Brown series with a special Edgar Award. Educators have used Encyclopedia Brown in classrooms to instruct students in skills such as writing reports. In 1986, the Society for Visual Education, Inc. published a filmstrip series with accompanying audio cassette tapes and workbooks for elementary and middle schools' use. Four Encyclopedia Brown stories were utilized: "The Case of the Missing Statue", "The Case of the Happy Nephew", "The Case of the Kidnapped Pigs", and "The Case of the Marble Shooter". According to WorldCat's library catalog listing, "As super sleuth Encyclopedia Brown solves four mysteries, he shows students how he fills out his reports, including selecting a topic, gathering information, taking notes, making an outline, and revising and editing."
Комикстер
1978 жылдың 3 желтоқсанынан 1980 жылдың 20 қыркүйегіне дейін «Encyclopedia Brown» күнделікті және жексенбілік комикстер тізімі Universal Press Syndicate арқылы таратылды. Суретші – Фрэнк Болле, ал авторы – Дональд Дж. Собол. 1980-жылдардың ортасында комикстер жиналып кітаптарға шығарылғанда, комикстер Соболдың кейіпкерлеріне негізделген Эллиот Каплинге жатқызылды. Комикстер Соболдың әңгімелерін бейімдеді, олардың кейбіреуі бастапқыда «Encyclopedia Brown» әңгімелері болса, ал қалғандары Соболдың синдикатталған «Екі минуттық жұмбақтар» рубрикасының құрамына кірген.
From December 3, 1978, to September 20, 1980, Encyclopedia Brown was a daily and Sunday comic strip syndicated by Universal Press Syndicate. The artwork was done by Frank Bolle, and Donald J. Sobol was credited as the writer. When the strips were collected into books in the mid 1980s, the strip was credited to Elliot Caplin, based on Sobol's characters. The strips adapted Sobol stories, both ones that had originally been Encyclopedia Brown tales and ones that had been part of Sobol's syndicated Two Minute Mysteries features.
Телесериалдар
1989 жылы HBO телеарнасында “Encyclopedia Brown” деп аталатын тікелей эфирдегі телесериалдар түсірілді. Скотт Бремнер басты рөлді ойнады, ал Лора Бридж Салли рөлін сомдады. Сериал сегіз сериядан тұрды. Оны Говард Дэвид Дойч продюсерлік етті, режиссері – Стив Холланд. Сериалдың бір бөлігі Юта штатының Прово қаласында түсірілді. Сериал “Жоғалған уақыт капсуласының ісі” атты бір сағаттық арнайы эпизодпен басталды, ал одан кейінгі алты эпизод 30 минуттан тұрды. “Жоғалған уақыт капсуласының ісі” (бір сағаттық арнайы эпизод 1989 жылдың 2 наурызында сериалды бастау үшін көрсетілді және HBO-да 200-ден астам рет қайталанды) “Идавилл қаласының 100 жылдығын қаланың негізін қалаушы қалдырған уақыт капсуласын ашу арқылы атап өтеді. Бірақ оның ішінде қандай құндылықтар бар екенін ешкім білмейтін кезде капсула ұрланып кетеді! Е.Б. мен оның досы Салли тергеу жүргізген кезде, олар көптеген күдіктілерді табады. “Жоғалған ҰШО-ның ісі” (№529) 1990 жылдың 3 қыркүйегінде алғаш рет көрсетілді. Идавиллде ерекше нәрсе болып жатыр, түнгі аспанда ұшқыш табақ пен жарқыраған жарықтар пайда болады. Энциклопедия Браун мен оның серігі Салли бейтаныс нәрсені батыл барып ашу үшін демалысын тоқтатады. “Таңғажайып жарыс машинасының ісі” (№524) 1990 жылдың 16 наурызында алғаш рет көрсетілді. Дейви күлкілі автодербиде жеңіске жететіндей көрінеді, бірақ біреу оның машинасының тізгінін ұрлағанға дейін. Энциклопедия Браун құпияны шешу үшін іске кіріседі. “Періштедей салт аттының ісі” (№525) 1990 жылдың 23 наурызында көрсетілді. WildCat Kid-тің әруағы Ескі Гленвиллге қайта оралып, қорқытып жүр. ЕБ мен Салли Багс Минидің көмегімен күнді құтқара ала ма? “Жалынды сұлулық патшайымының ісі” (№932) 1990 жылдың 6 мамырында алғаш рет көрсетілді. Энциклопедия Браун кітапханадағы өртті кімнің қозуға болғанын және жасырылған ақшаның алаятылық екенін анықтауға тырысады. “Керемет Калпеппердің ісі” 1990 жылдың 7 қазанында алғаш рет көрсетілді. Бұл эпизод VHS-та шығарылмаған. Е.Б. мен Салли дереу іске кірісіп, бірнеше күдіктіні анықтайды. Олар детективтік шеберліктерімен қылмысты тез шешіп, арыстанды Калпепперге қайтарады. Сиқырлы шоу ақырында қаланың барлық жақсы халқына қуаныш сыйлайды. (Энциклопедия Браунның арқасында.) “Ұрланған бейсбол карточкаларының ісі” (№523) 1990 жылдың 1 қыркүйегінде алғаш рет көрсетілді. Энциклопедия бағалы бейсбол карточкаларының жинағын түнде ұрлағанды анықтауға кіріседі. “Энциклопедия Браун, бір минуттық құпиялардағы бала детектив” тікелей видеоға шығарылды (Бұл кітаптардан алынған Энциклопедия Браунның 5 әңгімесін қамтиды: “Шашылған карточкалардың ісі”, “Аяқ қыздырғыштың ісі”, “Ащы сусынның ісі”, “Азамат соғысының қылышының ісі” және “Ұлы Мерконың ісі”. Бұл фильм де VHS-та шығарылды.) Осы эпизодтардың көптегені кейін VHS-та шығарылды.
A live action television series adaptation, also called Encyclopedia Brown, ran on HBO starting in 1989. Scott Bremner played the title role, with Laura Bridge playing Sally. The series ran for eight episodes. It was produced by Howard David Deutsch and directed by Savage Steve Holland. Parts of the series were filmed in Provo, Utah. The series began with an hour long special, "The Case of the Missing Time Capsule", and subsequent six episodes were 30 minutes long. "The Case of the Missing Time Capsule" (hour long special first aired on March 2, 1989, to kick off series and aired over 200 times on HBO) "Idaville is celebrating its 100th birthday by opening a time capsule left by the town founder. But before anyone can discover what riches it contains, the capsule is stolen! When E. B. and his friend Sally investigate, they find no shortage of suspects. "The Case of the Missing U. F. O." (Case #529) aired first on 3/9/90. Something eerie is going on in Idaville when a flying saucer and flashing lights appear in the night sky. Encyclopedia Brown and his side kick Sally interrupt their relaxing camping getaway to brave the unknown and uncover the mystery of the U. F. O. "The Case of the Amazing Race Car" (case #524) first aired 3/16/1990. Davey looks like a sure winner in a funny car derby, that is, until someone steals his car. Encyclopedia Brown steps in to solve the mystery. "The Case of the Ghostly Rider" (case #525) aired 3/23/1990. The ghost of the WildCat Kid has returned to haunt Old Glennville, can EB and Sally with a little help from Bugs Meany save the day? "The Case of the Flaming Beauty Queen" (case #932) first aired 6/5/1990. Encyclopedia Brown investigates who set the fires in the library and whether the case of the hidden money is a scam or not. "The Case of the Incredible Culpepper" first aired 7/10/1990. This episode does not seem to have been released to VHS. The big Idaville magic show is spoiled when a mountain lion belonging to The Incredible Culpepper is stolen. E. B. and Sally are immediately on the case and identify several suspects. With their typical detective skills they soon solve the crime and return the lion to Culpepper. The magic show finally entertains all the good folks of the town Thanks to Encyclopedia Brown.) "The Case of the Burglared Baseball Cards" (case #523) first aired 9/1/1990. Encyclopedia looks into the late night theft of a priceless collection of baseball cards. "Encyclopedia Brown, The Boy Detective in One Minute Mysteries" released straight to video (This includes 5 of the Encyclopedia Brown stories from the books, "The Case of the Scattered Cards", "The Case of the Foot Warmer", "The Case of the Bitter Drink", “The Case of the Civil War Sword", and "The Case of the Great Merko". This was also released to VHS.) Many of these episodes were later released on VHS.
Фильм
2013 жылдың маусым айында Warner Bros. «Энциклопедия Браун» кітаптарын толық метражды фильмге бейімдеу құқығын сатып алды. Мэтт Джонсон фильм сценарисін жазу мүмкіндігін қарастырып жатқан болатын. Рой Ли және Говард Дэвид Дойч (1989 жылғы «Энциклопедия Браун» телесериалының продюсері) мен Джонатан Закин фильмнің продюсерлері болып тағайындалды.
In June 2013, Warner Bros. optioned the Encyclopedia Brown books into a feature film. Matt Johnson was in talks to write the movie. Roy Lee and Howard David Deutsch (producer of the 1989 Encyclopedia Brown TV series) and Jonathan Zakin were announced as producing.
Өздеріңіз шешіп алыңыздар
1989 жылдың 15 қаңтарынан 30 маусымына дейін "Энциклопедия Браун" кітаптары және "Бантам" баспасымен бірлесіп "Өзің шеш" атты арнайы лотерея ұйымдастырылды. "Энциклопедия Браун және Қазына іздеу ісі" кітаптарының арнайы белгіленген даналарының соңында Собол шешілмеген жұмбақты ұсынды, оны шешіп, сыйлық жеңіп алу үшін жауап беруге болатын. Лотереяның жұмбағы "Жоғалған туған күн сыйлығының ісі" деп аталды, онда Энциклопедия Уилли Грантқа он жылдығына сыйға берілген ұрланған велосипедтің ісін шешуге тиіс болды. Күдіктілер ретінде "Тайгерлер" тобы пайда болады: Багс Мини, Джек Бек және Рокки Грэм барлығы "Тайгерлердің" клубына келеді. Конкурсқа қатысушылар әрқайсысы жеке конвертке салып, қалағанша қатыса алатын. Лотерея тек АҚШ және Канада тұрғындары үшін қолжетімді болды. Кітап сатып алу міндетті емес, конкурсқа қатысу үшін арнайы белгіленген "Энциклопедия Браун және Қазына іздеу ісі" кітаптарының соңындағы ресми нысанды пайдалануға немесе шешімін және байланыс ақпаратын жазылған 3х5 дюймдік индекс карточкасын жіберуге болады.
From January 15 to June 30, 1989, a special Solve It Yourself Mystery Sweepstakes was held in conjunction with the Encyclopedia Brown books and Bantam Books. In the back of specially marked copies of Encyclopedia Brown and the Case of the Treasure Hunt, Sobol presented an unsolved mystery for the contestant to solve and submit an answer for a chance to win a prize. The mystery for the contest was called "The Case of the Missing Birthday Gift", wherein Encyclopedia had to solve the case of a stolen bicycle that was given as a birthday gift to Willie Grant on his tenth birthday. The Tigers make an appearance as the suspects in the case; Bugs Meany, Jack Beck, and Rocky Graham all show up at the Tigers' clubhouse. Contestants were allowed to enter as many times as they wished, provided they used a separate envelope for each entry. The sweepstakes was only available to US and Canada residents. No purchase was necessary, as one could either use the official form in the back of specially marked copies of Encyclopedia Brown and the Case of the Treasure Hunt or send in a 3" by 5" index card with the solution and the contestant's contact information.
Пародиялар мен құрмет көрсетулер
2003 жылы сатирикалық The Onion газетінде "Идавилл детективі "Энциклопедия" Браун кітапхана қоқыс контейнерінен өлген күйде табылған" деген мақала жарияланды. Мақалада Энциклопедия Браунның, қазір орта жастағы полиция детективінің, өлтірілгені айтылды. Мақала кітаптардағы қылмыстарды тривиальды білім арқылы шешу бейімділігін пародиялап, Багс Минимен аяқталды, ол қазір полиция комиссары болып, өзінің кісі өлтіруге қатысы болмағанын "Мен Солтүстік полюсте пингвиндерді қадағалап отырдым" деп мәлімдеді. (Пингвиндер экватордың оңтүстігінде ғана тіршілік етеді, сондықтан солтүстік поляр аймақтарында олар кездеспейді.) Эд Брубейкер мен Шон Филлипстің "Қылмыстық: Тазалардың соңғысы" графикалық романында Энциклопедия Браунға сілтеме жасалып, комиксте Энциклопедияның ересек нұсқасы бейнеленген, бұл туралы Эд Брубейкердің өзі куәландырды. "ФоксТротт" комиксінде 2000 жылы Джейсон мен Маркус жеке тергеушілер болып, сүйікті қыздарына жасалған ұрлықты шешуге тырысады. Олар талқылаған агенттік атауының бірі "Энциклопедиялар қоңыр және ақ" (өйткені Маркус – афроамерикалық, ал Джейсон – еуропалық) болды, бұл атау FoxTrot-тың келесі комикс кітабының тақырыбына айналды. 2020 жылы түсірілген "Жас детектив" фильмінің басты кейіпкері – бұрынғы дарынды детектив, қазір сәтсіз ересек адам, шағын қалада тұрады. "Симпсондардың" "500 кілт" эпизодында Энциклопедия Браунның қабірі Нэнси Дрю мен Харди Бойздің қабірлерінің қасында қысқаша көрсетіледі, оған Лиза: "Құдай-ау, олар шыбықтай құлап жатыр" деп түсіндіреді.
The satirical newspaper The Onion ran an article in 2003 titled "Idaville Detective 'Encyclopedia' Brown Found Dead In Library Dumpster", which stated that Encyclopedia Brown, now a middle aged police detective, had been murdered. The article parodied the books' tendency to have crimes solved through knowledge of trivia, and ended with Bugs Meany, who was now police commissioner, stating that he had an alibi for the murder in that "I was at the North Pole watching the penguins." (Penguins reside almost exclusively south of the Equator, and so there are none in the northern polar regions.) Ed Brubaker and Sean Phillips' Criminal: Last of the Innocent graphic novel features a reference to Encyclopedia Brown, with a grown up analogue of Encyclopedia featured in the comic, as confirmed by Ed Brubaker himself. The comic strip FoxTrot ran a 2000 storyline where Jason and Marcus try their hand at being private investigators, out to solve a theft perpetrated on their girlfriends. One agency name they tried was "Encyclopedias Brown And White" (because Marcus is African American and Jason is Caucasian), which became the title of FoxTrot'''s next book of comics. The protagonist of the 2020 film The Kid Detective is a former child prodigy detective, now an unsuccessful adult, living in a small town. In The Simpsons'' episode "500 Keys", the grave of Encyclopedia Brown is shown briefly next to those of Nancy Drew and the Hardy Boys, to which Lisa comments "Jeez, they're dropping like flies".