Үштік қарым-қатынастар және полиамория

Кіріспе

Үш серікпен романтикалық қарым-қатынас

Мәнаж а труа (menaʒ a tʁwɑ) – бір-бірімен романтикалық немесе жыныстық қатынаста болатын үш адамнан тұратын, көбінесе бірге тұратын тұрмыстық келісім немесе берілген қарым-қатынас. Бұл тіркес француз тілінен алынған, "үш адамнан тұратын шаңырақ" деген мағынаны білдіреді. Заманауи қарым-қатынастар кейде үштік, трио немесе триада деп аталады.

Терминология

Бұл қарым-қатынас түрі бисексуалдық элементтерді қамтиды, бірақ кейде қатысушылардың кем дегенде біреуі гетеросексуалды, гомосексуалды немесе асексуалды болуы мүмкін. Бұл термин кейде үш адамның қатысуымен болатын жыныстық тәжірибе – үштік үшін қолданылатындықтан, оны кейде жай ғана кездейсоқ қарым-қатынас ретінде қате түсінуі мүмкін. Дегенмен, үш адамнан тұратын үйлесімділік – міндеттемелерге негізделген, жиі уәделер берілетін қарым-қатынастың нақты түрі. Бұл үш адамға қатысты барлық полиаморлық қарым-қатынастарға қолданылмайды, себебі полиаморлықтың көптеген әртүрлі формалары бар. Бұл тақырып кейде христиандық феминизм және лесбияндық феминизм сияқты көріне бермейтін қарсы идеялармен байланысты болады. Бұл идеяларды режиссер Анжела Робинсон өзінің "Профессор Марстон және Ғажайып Әйелдер" фильмінде тарихи жұбайлар Уильям Мултон Марстон мен Элизабет Холлоуэй Марстонның зерттеуші көмекшісі Оливе Бернмен болған махаббат оқиясы арқылы зерттеді. Бұл термин де, өмір салты да христиандық әлемі мен роман тілдеріне қатысты талқылаулардың тақырыбына айналды.

Ежелгі тарих

Әдебиеттер мен бұқаралық ақпарат құралдарында осы тақырыпты талқылауда Ибраһимдық діндердің дәстүрлі көзқарастары мен некеге қатысты христиандық ұғымдары кең таралған. Ибраһим мен Сараның Сараның күңі Ажармен жасасқан келісімі белгілі. Бұл мәселеге қатысты түсініктер әртүрлі: мысалы, иудаизм мен ислам оны көп әйел алуға жақын деп қарастырады, ал христиандық көздер кейде оның махаббат үшбұрышы сипатын талқылайды, бірақ бұл туранан-тура ménage à trois-пен ұқсас емес. Сол сияқты, Жақып Лия мен Рахилға үйленген кезде көп әйел алу және махаббат үшбұрышы мәселелері ménage à trois тұрғысынан қарағанда жақсы зерттелген. Сапфоның шығармалары ерте христиан шіркеуіне әсер етті, ал христиандық орталардағы ménage à trois аясындағы лесбияндық тақырыбы Ренессанстан кейінгі әдебиетте зерттеле бастады. Регенттің Менгденмен қарым-қатынасы Ресейде наразылық тудырды, көптеген адамдар оның Линнар мен Менгденмен араласуы басқару есебінен мемлекет үшін қауіпті деп санады. Кейін ол төңкеріспен құлатылды. Жас кезінде, одан он үш жас кіші француз философы Жан Жак Руссо (1712–1778) француз асыл әйелі Франсуаза Луиза де Варенстің қорғанында болды, ол оның алғашқы сүйіктісі болды. Ол жасөспірім кезінен бастап оның үйінде ара-тұра тұрды, ал 1732 жылы, 20 жасқа толғаннан кейін, ол онымен жыныстық қатынас орнатты, сонымен бірге үй басқарушысымен қарым-қатынаста болғаны туралы ашық айтты. Неміс зиялысы Доротея фон Родде Шлёцер (1770–1825), оның күйеуі Мэтьюс Родде және француз философы Шарль де Виллер 1794 жылдан бастап күйеуінің қайтысына дейін үш адамнан тұратын үй шаруасында бірге өмір сүрді. Британдық адмирал Хорацио Нельсон (1758–1805) 1799 жылдан бастап Нельсонның 1805 жылы қайтыс болуына дейін сүйіктісі Эмма, леди Гамильтон және оның күйеуі Неапольдегі британдық елші Уильям Гамильтонмен үш адамнан тұратын үй шаруасында болды. 1813 жылы, 16 жасында, Франкенштейннің болашақ авторы Мэри Годвин (1797–1851) Перси Биш Шеллимен бірге күйеуі болуға қашып, Лорд Байронның болашақ сүйіктісі Клэр Клэрмонтпен бірге тұрды. Италиялық композитор Луиджи Риччи (1805–1859) Людмила Стольцке үйленді, бірақ оның бір тәрізді егіз қарындасы Франческамен қарым-қатынасын сақтады. Әрқайсысынан бала туды. Саяси философ Фридрих Энгельс (1820–1895) өзінің сүйіктісі Мэри Бернс пен оның қарындасы Лиззимен үш адамнан тұратын үй шаруасында өмір сүрді. Бельгиялық суретші/иллюстратор Фелисьен Ропс (1833–1898) Парижде "Maison Dulac" атты табысты сән үйін жүргізген екі әпкесі Аурели мен Леонтин Дулакпен ерекше ménage à trois ұстады. Олардың әрқайсысы оған бала туды (біреуі ерте жаста қайтыс болды) және ол қайтыс болғанға дейін 25 жылдан астам бірге өмір сүрді. Автор Э. Несбит (1858–1924) күйеуі Хьюберт Блэндпен және оның сүйіктісі Элис Хоусонмен бірге өмір сүрді және олардың балаларын өз балаларындай тәрбиеледі. 1913 жылы психоаналитик Карл Юнг (1875–1961) жас пациенті Тони Вольфпен қарым-қатынас бастады, ол бірнеше онжылдыққа созылды. Дирдре Бейр Карл Юнгтың өмірбаянында оның әйелі Эмма Юнг күйеуі Тони Вольфты үйіне кіргізуін талап еткен кезде асылшылдықпен төтеп бергенін айтады, Вольфты "оның екінші әйелі" деп атады. Орыс және кеңестік ақын Владимир Маяковский (1893–1930) өзінің музасы саналатын Лилия Брикпен және оның күйеуі Осип Брикпен, авангард жазушысы және сыншысымен бірге өмір сүрді. Ағылшын ақыны, романист және сыншы Роберт Грейвс (1895–1985) және оның әйелі Нэнси Николсон бірнеше жыл бойы Грейвс 1926 жылы танысып, ғашық болған Лора Ридингпен "Үштік" деп аталатын үштік қарым-қатынас жасауға тырысты. Бұл үшбұрыш ирланд ақыны Джеффри Фиббстің қосылуымен "Киелі шеңбер" аталды, ол өзі әлі ирланд суретшісі Нора МакГиннеспен үйленген еді. Автор және журналист Артур Костлер (1905–1983) "Көрінбейтін жазу" кітабында 1930 жылдардағы Будапешттің зияткерлік өмірінің ерекшелігі - күйеуі, әйелі және әйелінің сүйіктісі болған үш адамнан тұратын топ екенін айтады, олар жазушылар мен әдеби сыншылар болып, әр күні көптеген сағаттарды бірге өткізетін. Костлер атап өткендей, олардың қарым-қатынасы өте ашық болды және көп жылдар бойы жалғасты, сондықтан ол енді әңгімеге айналдырмады. Италиялық сюрреалист суретшісі Леонор Фини (1907–1996) Парижде итальяндық граф Станислао Лепри мен поляк жазушысы Константи Еленскимен үш адамнан тұратын ménage à trois-те өмірін аяққа дейін өткізді. Бұл қарым-қатынас Финидің шығармашылығына әсер еткен деп есептеледі, өйткені ол жыныстық бейтарап тұлғаларды немесе дәстүрлі жыныстық рөлдері кері айналған, пассивті ер және үстемдік құратын әйел бейнелерін бейнелейді, мысалы, "Жаланаш еркекке отырған әйел" (1942). Жазушы Алдос Хаксли (1894–1963) және оның бірінші әйелі Мария Клайв Беллдің досы Мэри Хатчинсонмен бірге ménage à trois-те болды. 1939 жылдан бастап неміс физигі Эрвин Шрёдингер (1887–1961), оның әйелі Аннемари Бертель және оның сүйіктісі Хильде Марш үш адамнан тұратын үй шаруасында өмір сүрді. 1963 жылы актриса Хэтти Жакс (1922–1980) күйеуі Джон Ле Месьюрье және оның сүйіктісі Джон Скофилдпен бірге тұрды.

Traditional ideas of the Abrahamic faiths and Christian views on marriage are prevalent in literature and media discussing this topic. Patriarchs Abraham and Sarah had an arrangement with Sarah's handmaiden Hagar. Interpretations of this vary, for example Judaism and Islam treat it much more like a polygamous situation, whereas Christian sources sometimes discuss the love triangle aspect of it, which are not directly analogous with a ménage à trois. Similarly when Jacob married Leah and Rachel, the polygamy and love triangle perspectives are well researched compared to the ménage à trois. Sappho's writings influenced the early Christian church, and the topic of lesbianism within the ménage à trois framework of Christian couples began to be explored in post Renaissance literature within Christian media. The regent's relationship with Mengden caused much disgust in Russia, and many believed her preoccupation with her relationships with Lynar and Mengden at the expense of governing made her a danger to the state. She was later overthrown in a coup. In his youth, thirteen years her junior, the French philosopher Jean Jacques Rousseau (1712–1778) was a protégé of the French noblewoman Françoise Louise de Warens, who would become his first lover. He lived with her at her estate on and off since his teenage years, and in 1732, after he reached the age of 20, she initiated a sexual relationship with him while also being open about her sexual involvement with the steward of her house. The German intellectual Dorothea von Rodde Schlözer (1770–1825), her husband Mattheus Rodde and the French philosopher Charles de Villers also had a ménage à trois from 1794 until her husband's death in 1810. The British Admiral Horatio Nelson (1758–1805) was in a ménage à trois with his lover Emma, Lady Hamilton, and her husband William Hamilton, the British ambassador to Naples, from 1799 until Nelson's death in 1805. At the age of 16, in 1813, the future author of Frankenstein, Mary Godwin (1797–1851), eloped with her to be husband Percy Bysshe Shelley and engaged in a ménage with Claire Clairmont, future lover of Lord Byron, with whom the Shelleys would later have an extensive relationship. The Italian composer Luigi Ricci (1805–1859) married Ludmila Stolz, while still maintaining a relationship with her identical twin sister Francesca. He had a child with each. The political philosopher Friedrich Engels (1820–1895) lived in a ménage à trois with his mistress Mary Burns and her sister Lizzie. The Belgian artist/illustrator Félicien Rops (1833–1898) maintained a remarkable ménage à trois with two sisters, Aurélie and Léontine Dulac, who ran a successful fashion house in Paris, "Maison Dulac". They each bore a child with him (one died at an early age) and they lived together for over 25 years until his death. The author E. Nesbit (1858–1924) lived with her husband Hubert Bland and his mistress Alice Hoatson, and raised their children as her own. In 1913, psychoanalyst Carl Jung (1875–1961) began a relationship with a young patient, Toni Wolff, which lasted for some decades. Deirdre Bair, in her biography of Carl Jung, describes his wife Emma Jung as bearing up nobly as her husband insisted that Toni Wolff become part of their household, saying that Wolff was "his other wife". The Russian and Soviet poet Vladimir Mayakovsky (1893–1930) lived with Lilya Brik, who was considered his muse, and her husband Osip Brik, an avant garde writer and critic. The English poet, novelist and critic Robert Graves (1895–1985) and his wife Nancy Nicholson for some years attempted a triadic relationship called "The Trinity" with Laura Riding, a woman that Graves met and fell in love with in 1926. This triangle became the "Holy Circle" with the addition of Irish poet Geoffrey Phibbs, who himself was still married to Irish artist Norah McGuinness. As recounted by the author and journalist Arthur Koestler (1905–1983) in The Invisible Writing, a conspicuous fixture of the intellectual life of 1930s Budapest was a threesome—a husband, his wife and the wife's lover—who were writers and literary critics and had the habit of every day spending many hours, the three of them together, at one of the Hungarian capital's well known cafes. As noted by Koestler, their relationship was so open and lasted so many years that it became no longer the subject of gossip. The Italian surrealist artist Leonor Fini (1907–1996) sustained a ménage à trois until her death with Italian Count Stanislao Lepri and Polish writer Konstanty Jelenski in Paris. The relationship is believed to have impacted Fini's work, as she depicts gender neutral individuals or figures where traditional gender roles are reversed with a passive male and dominant female, such as Woman Seated on Naked Man (1942). The writer Aldous Huxley (1894–1963) and his first wife Maria engaged in a ménage with Mary Hutchinson, a friend of Clive Bell. From 1939, the German physicist Erwin Schrödinger (1887–1961), his wife, Annemarie Bertel, and his mistress, Hilde March, had a ménage à trois. In 1963, the actress Hattie Jacques (1922–1980) lived with her husband John Le Mesurier and her lover John Schofield.

Мәдениеттің әсері

Folie à Deux шарап зауытында Ménage à Trois деп аталатын танымал шараптар тобы бар. Wonder Woman комиксінің кейіпкерлері нақты өмірде үштік қарым-қатынаста болған екі әйелге негізделген, бұл жайт "Профессор Марстон және Ғажайып әйелдер" фильмінде көрсетілген. Комикстің авторы Уильям Мултон Марстон мен оның заңды әйелі Элизабет Холлоуэй Марстонның көпұзақ өмірлік серіктесі Олив Бёрн болған.