Кіріспе

Батыс Грекияның аймақтық бірлігі Элис немесе Илия (Ηλεία, Илия) – Грекияның Пелопоннес түбегінің батыс бөлігіндегі тарихи аймақ. Ол қазіргі Батыс Грекия аймағының аймақтық бірлігі ретінде әкімшілік етіледі. Оның астанасы Пиргос қаласы. 2011 жылға дейін бұл Элис префектурасы болып, сол аумақты қамтыған. Қазіргі аймақтық бірлік, классикалық дәуірдегі ежелгі Элиспен дерлік толық сәйкес келеді. Осы жерде Элис, Эпиталион және Олимпия қалаларының ежелгі қираған орындары орналасқан, бұл қалалар б.з.д. 776 жылы басталған ежелгі Олимпиада ойындарымен әйгілі.

География

Элис аймағының ең солтүстік нүктесі 38° 06' солтүстік ендік, ең батыс нүктесі 22° 12' шығыс бойлық, ең оңтүстік нүктесі 37° 18' солтүстік ендік, ал ең шығыс нүктесі 21° 54' шығыс бойлық. Солтүстіктен оңтүстікке дейінгі ұзындығы ..., ал шығыстан батысқа дейінгі арақашықтығы шамамен ... .
Қазіргі заманғы аймақтық бірлік ежелгі Элиспен толық сәйкес келмейді: Лампея ежелгі Аркадияға жатқан, ал Калогрия қазір Ахеяның құрамында. Ең ұзын өзен – Альфей. Басқа өзендер – Эримантос, Пиней және Неда. Альфей, Пиней және Неда өзендері Элис аймағында Ион теңізіне құяды. Префектураның ашық су алабы 1%-дан кем, оның көп бөлігі солтүстік және шығыстағы жасанды су қоймаларында және бөгеттерде орналасқан. Пиней бөгеті Солтүстік Элис аймағын сумен қамтамасыз етеді. Суда кейбір зиянды заттар бар болғандықтан, оны ішуге болмайды. Олимпия және Крестена қалаларының жанындағы Альфей өзеніндегі екінші, кішірек су қоймасы Пиргос қаласын сумен жабдықтайды. Аймақтық бірліктің шығыс бөлігі орманды, оңтүстігінде көбінесе қарағай ағаштары өседі. Фолои және Шығыс Элис тауларында орман қорықтары бар. Солтүстікте қарағайлы Строфилия орман массиві орналасқан. Таулардың қатарында Моври (шамамен 720 м немесе 2400 фут), Диври (шамамен 1500 м), Минте (шамамен 1100 м) және тағы да басқалары бар. Жердің үштен бірі құнарлы, ал қалған бөлігі таулы және егіншілікке жарамсыз. Бұрын батпақтар аймақтың 1–1,5%-ын, әсіресе Самико аймағын жапқан. Олардың көп бөлігі ауыл шаруашылығы үшін кептірілді; тек 10 км² (4 шаршы миль) сақталды және қазір қорғалады. Осы жерде Элистің, Эпиталионның және ежелгі Олимпиада ойындарымен әйгілі Олимпияның қираған орындары жатыр, ол б.з.д. 776 жылы басталған. Олимпия тарихымен байланысты мүсіндері бар мұражай бар. Элисте тағы бір мұражай бар, бірақ ол өте шағын. Аймақ бойынша монастырлар шашырап орналасқан.

Климат

Элисте Жерорта теңізі климаты, ыстық, күннөлді жаздармен сипатталады. 40°C-тан аспайтын температуралар тіркелген. Таулы аймақтарда суық болады, қыс айларында таулар қармен жабылады. Элис шығыс Пелопоннеске қарағанда ылғалдырақ.

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығының негізгі көзі – жүгері, помидор, картоп, жасыл бұрыш, мал шаруашылығы, қарбыз, қызанақ және кейбір көкөністер. Савалияда (Кикнос), Гастуниде (Пеларгос) және Андравиданың солтүстігінде (Астерис) 3 ірі жұмыс істейтін помидор зауыты бар. Пелопоннес аймағындағы ең құнарлы жер – Элис облысының және оған іргелес Ахая облысының солтүстік бөлігін қамтитын жазық дала. Ежелгі заманнан бастап орта ғасырға дейін мата тоқу бизнесте басым роль атқарды. 1950 жылдары ауыл шаруашылығы басым кәсіп болды, бірақ Амалиада және Пиргос қалаларында бұл жағдайға қарамастан. Қазіргі таңда Элис облысының жұмыс орындарының үштен бірі ауыл шаруашылығы секторында.

Балық аулау

Элис суларында кальмар мен балықтардың барлық түрлері көптеп кездеседі. Балық аулау негізінен Ион теңізінің оңтүстік-шығысында және Патра шығанағында жүргізіледі. Өндірістің басым бөлігі Патрасқа, бір бөлігі Афинаға, қалғаны әлемнің басқа елдеріне (шағын көлемде) және Киллини мен Катаколодан Элис жергілікті нарықтарына жіберіледі. Лехайнаның солтүстігінде балықтың көп аулануы мәселе болып тұр.

Тарих

Ежелгі дәуірде Элис – Элис қаласына ортасталған тәуелсіз мемлекет болды, және оған Олимпиададағы қасиетті орын кірді, онда ежелгі Олимпиада ойындары б.з.д. 776 жылдан 394 жылға дейін өткізілді. Б.з.д. 146 жылдан кейін Элис Рим империясының Ахая провинциясының құрамына енді. Ұлы көші-қон кезеңінде (3-4 ғасырларда) вандалдар мен вестготтар аймақты шарпып өтті. 395 жылы Рим империясы түпкілікті бөлінгеннен кейін Элис Византия империясының билігінде болды. Төртінші крест жорығынан кейін Батыс Еуропадан келген крестшілер (Оңтүстік-Шығыс Еуропада франктар деп аталатын) жеңілген Византия империясының аумағында Ахая княздығын құрды. Элис аймағы Княздықтың орталық мекені болды, оның астанасы Андравида, порты және Гларенца монета айналымы, Хлемуци бекінісі және кең аумақты Акова барониясы осы аймақта орналасқан. Княздық 1204 жылдан 1432 жылға дейін сақталды, содан кейін Византияның Морея деспоты оны жаулап алды, ол 1460 жылы Осман империясының құрамына қосылды. Осман империясы Грекияның көп бөлігін 1821 жылғы Грек тәуелсіздік соғысына дейін басқарды. Венеция Республикасы 1490 жылдарда, 16 ғасырдың басында және 1686 жылдан 1715 жылға дейін бірнеше жағалау қалаларын бақылады. Грек тәуелсіздік соғысының Элистегі шайқас орындарына Хлемуци, Гастуни, Лала, Лампея, Пиргос және Андритсаина кіреді. Тәуелсіз Грекияның бір бөлігі ретінде Элис тәуелсіздік соғысынан кейінгі алғашқы онжылдықтарда экономикалық және ауыл шаруашылығының өркендеуін бастан кешірді. Жаңа үйлер салынып, Пиргос аймақтық орталыққа айналды. Пелопоннес аймағының көп бөлігі сияқты, бұл аймақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде зардап көрмеді. Грек-түрік соғысының (1919-1922) нәтижесінде Кіші Азиядан келген грек босқындары Амалиада айналасына қоныстанды. Екінші дүниежүзілік соғыс Элистің бір бөлігіне нұқсан келтірді, үйлер қирады, адамдар баспанасыз қалды, ал соңынан болған Грек азаматтық соғысы одан да көп қирату мен экономикалық құлдырауға әкелді. 1967-1974 жылдардағы Грекия әскери хунтасынан кейін демократияға оралу және Грекияның 1981 жылы Еуропалық қауымдастыққа қосылуы экономикалық дамуға және инфрақұрылымды жақсартуға серпін берді.

Темір жолдар

Элис аймағындағы темір жолдың жалпы ұзындығы шамамен 140 км-ді құрайды. Патрастан Каламатаға Пиргос арқылы және Пиргостан Олимпияға дейінгі тармақ желісі бар. 2011 жылғы қаңтардан бастап Патрастан Каламатаға дейінгі бағыттағы қозғалыс тоқтатылған, қазір тек Пиргостан Олимпияға дейінгі тармақ желісінде ғана тұрақты жолаушылар пойыздары жүзеді.

Порттар

Солтүстік-батыстағы Киллини порты Элистің ең жұқ жүретін порты болып табылады, және ол Закинф және Кефалония аралдарына автомобиль паромдарын қабылдайды. Катаколо порты круиздік кемелер үшін маңызды тоқтау орны болып табылады, бұл жолаушыларға ежелгі Олимпия орнына баруға мүмкіндік береді. Басқа порттар мен жағалаулар көлемі жағынан шағын, тек кішкентай қайықтарға арналған.

Әуежайлар

Елистің Пиргостың солтүстігіндегі Андравиданың жанында әскери әуежайы бар. Аймақта азаматтық әуежайлар жоқ. Ең жақын әуежай құрлықта Каламатада орналасқан.

Байланыс

Телефондар 1960 жылдан кейін Грек телекоммуникация ұйымы (ΟΤΕ) аймақта жүздеген шақырым телефон желілерін салғаннан кейін көбірек таралды. Қазір дерлік әр үйдің телефоны бар. ΟΤΕ интернет, телефон және ұялы телефон желілерін қосу үшін, қызметті жақсарту мақсатында ондаған мұнаралар салды. Желілер 20 ғасырдың ортасында бүкіл Грекия бойынша телефон арқылы байланысу мүмкіндігін арттыру үшін құрыла бастады. Префектураның өңірінде де бірнеше байланыс мұнаралары бар. ORT (Olympiaki Radiofonia Tileorasi) бүкіл Элис аймағына қызмет көрсетеді. ORT – Polis филиалы. Бірнеше жергілікті радиостанциялар бар, мысалы, Амалия қаласынан RSA (Амалиас радиостанциясы) және Крестена қаласынан Eleftheri Radiofonas Krestenas. Элис аймағында жүздеген хабар тарату мұнаралары шашырап орналасқан.

Танымал мәдениетте

Мейв Бинчидің «Жаңбыр мен жұлдыздардың түндері» (2004) романтикалық романының оқиғасы Агия Анна, Элис аймағында өрбиді. Элис грек интернет қауымдастығында «Флоридалық адам» меміне ұқсас, аймақтан келіп түсетін ерекше немесе трагикомикалық жаңалықтарымен белгілі.