Борнео аралындағы құлақсыз бауырсек (Lanthanotus borneensis) – Lanthanotidae тұқымдасының жалғыз өкілі. Сипаттамасы, генезисі және ерекшеліктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қалқалылар түрі
Species of lizard
Құлақсыз монитор (Lanthanotus borneensis) – Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Борнео аралының тумасы, жартылай сулы, қоңыр түсті кесіртке. Бұл Lanthanotidae тұқымдасының жалғыз қазіргі түрі және нағыз монитор кесірткелерімен туыс.
The earless monitor lizard (Lanthanotus borneensis) is a semiaquatic, brown lizard native to the Southeast Asian island of Borneo. It is the only living species in the family Lanthanotidae and it is related to the true monitor lizards.
Таксономия
Құлақсыз мониторлы кесіртке 1878 жылы Франц Штайндахнер сипаттаған. Lanthanotus туысының атауы "жасырын құлақ" дегенді білдіреді, ал borneensis түрінің атауы оның туған аралы Борнеоға сілтеме жасайды. Бұл түрдің ерекшелігі бірден байқалды және Штайндахнер оны жеке туысқа, Lanthanotidae, қосты. 1899 жылы Джордж Альберт Боуленгер морфологиялық ұқсастықтарға негіздеме жасап, оны биязы кесірткелер мен Гила монстрымен бірге Helodermatidae туысына жатқызды. Жақындағы генетикалық зерттеулер құлақсыз мониторлы кесірткенің ең жақын туысы Varanidae екенін көрсетті. Көптеген ғалымдар оларды жеке отбасылар ретінде тануды жалғастыруда, себебі олардың арасындағы эволюциялық айырмашылық өте терең. Олар бірге клад құрайды, ал оның туыс тобы Shinisauridae болып табылады; одан жоғары деңгейде осы үш топтың туыс топтары Helodermatidae және Anguimorpha-дағы басқа отбасылар құрайды. Моңғолиядағы кейінгі бор кезеңінен табылған қазба қалдықтарынан белгілі болған жойылған Cherminotus Lanthanotidae туысына жатады деп есептелген, бірақ бұл пікір даулы.
The earless monitor lizard was described in 1878 by Franz Steindachner. The genus name Lanthanotus means "hidden ear" and the species name borneensis refers to its home island of Borneo. The uniqueness of the species was immediately recognized and Steindachner placed it in its own family, Lanthanotidae. In 1899, George Albert Boulenger relegated it to the family Helodermatidae, together with the beaded lizards and Gila monster, on the basis of morphological similarities. More recent genetic evidence has found that the nearest relative of the earless monitor lizard is Varanidae. Most authorities continue to recognize them as separate families as the divergence between them is deep, Together they form a clade and its sister group is Shinisauridae; at a higher level the sister groups of these three are Helodermatidae and others families in Anguimorpha. The extinct Cherminotus known from Late Cretaceous fossil remains in Mongolia has been considered a member of Lanthanotidae, but this is disputed.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Құлақсыз мониторлы кесіртке Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Борнео аралына ендемик, ол Шығыс Малайзиядағы Саравактан, сондай-ақ Индонезиядағы Батыс және Солтүстік Калимантаннан белгілі. 2012 жылдың соңына дейін оның Солтүстік Калимантандағы белгілі ареалы Шығыс Калимантанның бір бөлігі болды. Сондай-ақ, 2022 жылы ол Брунейде, елдің Тембуронг ауданында алғаш рет табылғаны расталды. Бұл жаңалыққа дейін олар сол жерде кездесуі мүмкін деп есептелген және шекараға жақын жерден тіркелген. Сабах, Орталық Калимантан немесе Оңтүстік Калимантаннан ешқандай мәлімет жоқ. Олар көбінесе жаңбырлы ормандарда кездеседі, бірақ бұрынғыдан нашарлаған ортадағы, мысалы, ауыл шаруашылығы жерлері, пісіп жеткен жеміс ағаштары және пальма майы плантациялары арқылы ағатын өзендерде де кездеседі, сонымен қатар күріш далаларында да болуы мүмкін. Құлақсыз мониторлы кесірткелердің көп саны бар жерде су мөлдір және pH нейтралды. Атауына қарамастан, олар ести алады, бірақ құлақ қабығы, құлақ тесігі және сырттан көрінетін құлақ белгілері жоқ. Жоғарғы бөлігі қызғылт қоңыр, ал астыңғы бөлігі қара қоңыр және ақшыл, ашық сары, ақшыл немесе қызыл қоңыр реңде болады. Жыныстардың арасында айырмашылықтар көріне бермейді, бірақ аталықтарының басы мен құйрығының тамыры аналықтарына қарағанда айқын кең. Олар кейде жұтқыншақтарын тербетеді (қақаларға ұқсас), ал тілдерін екіге бөліп жылдам қозғалтады (жыландарға ұқсас). Шабалған кезде жас кесірткелердің жалпы ұзындығы шамамен бір жасқа келгенде олардың жалпы ұзындығы шамамен .
The earless monitor lizard is endemic to the Southeast Asian island of Borneo, where it is known from Sarawak in East Malaysia, as well as West and North Kalimantan in Indonesia. Until late 2012, its known range in North Kalimantan was a part of East Kalimantan. It was also confirmed to be found in Brunei for the first time in 2022, in the country's Temburong District. Prior to the discovery, it was believed that they may occur there and has been recorded c. from the border. There are no records from Sabah, Central Kalimantan or South Kalimantan. These are typically in rainforests, but it is also found in streams flowing through degraded habitats such as agricultural land, mature fruit tree gardens and palm oil plantations, and reportedly may occur in rice paddies. At a site with a high density of earless monitor lizards the water was clear and had a neutral pH. Despite the name, they are capable of hearing, although lack a tympanum, an ear opening and other externally visible signs of ears. The upperparts are orangish brown, and the underside is mottled dark brown and whitish, pale yellowish, ochre or rusty. Overall the sexes are alike, but males have a distinctly broader head and broader tail base than females. They sometimes oscillate the throat (similar to frogs) and the forked tongue is sometimes flicked (similar to snakes). When hatching the total length of the young is about When one year old, their total length is about .
Мінез-құлық
Құлақсыз мониторлар көбінесе түнгі жануарлар болып табылады, бірақ сирек жағдайларда ашық жерде күндіз көрінгендері тіркелген. Су астында жүргенде, жартылай мөлдір төменгі қабақтар көзді жауып, көзді қорғайды. Сондай-ақ, осы түрдің шағуында улы қосылыстар бар. Басты құрамы – калликреиндер (аздау дәрежеде CRiSP), олардың негізгі әсері – фибриногенді ыдырату, ол қан ұю процесі үшін маңызды.
Earless monitor lizards are generally strictly nocturnal animals, although exceptionally daytime observations in the open have been reported. When underwater, the semitransparent lower eyelids are generally closed, covering the eyes. and toxic compounds in the bite of this species. The main components are kallikreins (to a lesser degree CRiSP) with the primary effect being the cleaving of fibrinogen, which is important for blood clotting.
Тамақтандыру
Олар әдетте құрттар, шаяңқылар және балықтармен қоректенеді. Бір жағдайда бір жұптасу 44 сағатқа созылды. Табиғатта жұптасуы ақпан айында байқалған, олар жұмыртқаларын құрлыққа шашады. 2014 жылдың мамыр айынан 2015 жылдың қазан айына дейін Азияда (Гонконг, Индонезия, Жапония және Малайзия), Еуропада (Чехия, Франция, Германия, Нидерланды, Ресей, Украина және Ұлыбритания) және АҚШ-та кем дегенде 95 құлақсыз монитор шамасы пайда болды. Бұл түрден құлақсыз монитор шамасын теру заңсыз; құлақсыз монитор шамасы 1971 жылдан бері Малайзияда, 1978 жылдан бері Брунейде және 1980 жылдан бері Индонезияда қорғауға алынған. Басқа барлық монитор шамаларынан айырмашылығы, құлақсыз монитор шамасы CITES тізіміне енгізілмеген, бұл халықаралық сауданы шектеуге кедерілді. Алғашқы расталған тұтқындықтағы көбейту 2014 жылы Жапониядағы зоопаркта жүзеге асырылды. Жеке тұлғалар да көбейту туралы хабарлаған, ал тұтқындықта өсірілген жануарлар сатуға ұсынылған, бірақ олардың кейбіреуі шын мәнінде тұтқындықтағы көбейту емес болуы мүмкін. Ормандардың жойылуы да Борнеодағы өсімдіктердің мекендеу орындарына үлкен қауіп төндіреді, себебі олардың орнына пальма майы плантациялары салынуда. Алайда, құлақсыз монитор шамасы бұзылған ортамен (пальма майы плантациялары да оның ішінде) қоршалған жерлерде жоғары тығыздықпен тіршілік ете алады, ал оның ең сүйікті мекені саналатын тасты өзендер адамдардың әсеріне тиісінше ұшырамайды.
They typically feed on earthworms, crustaceans and fish. In one case, a single mating lasted 44 hours. In the wild mating has been seen in February, They are deposited on land. From May 2014 to October 2015 at least 95 earless monitor lizards appeared in the trade in Asia (Hong Kong, Indonesia, Japan and Malaysia), Europe (Czech Republic, France, Germany, Netherlands, Russia, Ukraine and the United Kingdom) and the United States. Collecting the species from the wild is illegal; the earless monitor lizard has been protected in Malaysia since 1971, in Brunei since 1978 and in Indonesia since 1980. Unlike all other monitor species, the earless monitor lizard was not listed on CITES, which would restrict trade at an international level. The first confirmed captive breeding was at a zoo in Japan in 2014. There have been other breeding reports by private keepers and captive bred individuals have been offered for sale, but some of these may not involve genuine cases of captive breeding. Habitat loss represents another serious threat, as forests in Borneo rapidly are being replaced by oil palm plantations. However, the earless monitor lizard can survive in high densities in areas surrounded by degraded habitats (including oil palm plantations), and rocky streams, possibly its preferred habitat, are relatively unaffected by humans.