Бесжылдық партия құрылтайы

Кіріспе

Партиялық конференция бес жылда бір рет өткізіледі.

Қытай Коммунистік партиясының Ұлттық съезі (қытай тілінде: 中国共产党全国代表大会; сөзбе-сөз: Қытай Коммунистік партиясының Ұлттық өкілдер съезі) – бес жылда бір рет өткізілетін партиялық съезд. Ұлттық съезд теориялық тұрғыдан Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) ең жоғары органы болып саналады. 1987 жылдан бері Ұлттық съезд қазан немесе қараша айларында өткізіліп келеді. 1956 жылдан бастап шара Пекин қаласындағы Халықтың Ұлы залында өтеді. Съезд – ҚКП-ның жоғары деңгейдегі басшылығының алмасуы мен Партия Конституциясына өзгерістер енгізудің ресми алабы. Соңғы екі онжылдықта ҚКП Ұлттық съезі көшбасшылықтың ауысуының символдық бөлігі ретінде маңызға ие болды және халықаралық БАҚ-тың назарына ілікті. Съезд партия, мемлекет және қоғамдағы шешімдерді қабылдайтын Орталық Комитеттің құрамын ресми бекітеді. Бірақ іс жүзінде Орталық Комитетке бос орындар санынан сәл көп үміткерлер ұсынылады, бұл Конгрестің таңдау процесіндегі рөлін өте танымал емес үміткерлерді іріктеумен шектейді. Ұлттық халық конгресінің әрбір бес жылдық циклында Орталық Комитеттің бірнеше пленумдары өткізіледі, олар 1990 жылдардың ортасынан бері жыл сайын тұрақты түрде ұйымдастырылады. 1980 жылдардың ортасынан 2010 жылдардың соңына дейін ҚКП кадрларды алмастыруды қамтамасыз ету және жеке тұлғаға табынудан аулақ болу үшін, жұп санды съездерде үлкен ауысымдар жасауға, ал тақ санды съездерде осы ауысымға дайындық үшін кадрларды ілгерілетуге тырысты. Партияның жоғары деңгейіндегі адамдар зейнеткерлікке шыққанда, партияның жас мүшелеріне бір деңгей жоғарылау мүмкіндігі туады. Сондықтан партия съезі – жалпы кадрлық қайта құрудың және жоғары басшылықты ғана емес, Қытайдағы барлық маңызды саяси лауазымдарды қамтитын келіссөздердің шегі. Партияның пирамидалық құрылымы мен міндетті зейнеткерлік жасының болуына байланысты, партия съезінде жоғарылатылмаған кадрлар саяси мансабының аяқталуымен бетпе-бет келеді. Ұлттық халық конгресінің практикасына ұқсас, съезге делегаттар партияның төменгі ұйымдарынан ресми түрде сайланады, және ҰХК-дағыдай, партияның бір деңгейі келесі жоғары деңгейге делегаттарды сайлау үшін дауыс беретін кезекті сайлау жүйесі бар. Ұлттық съезде делегаттарды партияның облыстық деңгейдегі съездері немесе олардың эквивалентті бөлімшелері сайлайды. Сайлау процесі партияның Ұйымдастыру бөлімі Политбюроның тұрақты комитетінің (ПТК) басшылығымен бақыланады және тексеріледі.

The National Congress of the Chinese Communist Party (; literally: Chinese Communist Party National Representatives Congress) is a party congress that is held every five years. The National Congress is theoretically the highest body within the Chinese Communist Party (CCP). Since 1987 the National Congress has been held in the months of October or November. The venue for the event, beginning in 1956, is the Great Hall of the People in Beijing. The Congress is the public venue for top level leadership changes in the CCP and the formal event for changes to the Party's Constitution. In the past two decades the National Congress of the CCP has been pivotal at least as a symbolic part of leadership changes, and therefore has gained international media attention. The Congress formally approves the membership of the Central Committee, a body composed of the top decision makers in the party, state, and society. In practice, however, only slightly more candidates than open seats are nominated for the Central Committee, limiting the Congress's role in the selection process to eliminating very unpopular candidates. Each five year cycle of the National People's Congress also has a series of plenums of the Central Committee which since the mid 1990s have been held more or less regularly once every year. From the mid 1980s to the late 2010s, the CCP has attempted to maintain a smooth and orderly succession and avoiding a cult of personality, by having a major shift in personnel every ten years in even number party congresses, and by promoting people in preparation for this shift in odd number party congresses. In addition, as people at the top level of the party retire, there is room for younger members of the party to move up one level. Hence the party congress is a time of a general personnel reshuffle, and the climax of negotiations that involve not only the top leadership but practically all significant political positions in China. Because of the pyramid structure of the party and the existence of mandatory retirement ages, cadres who are not promoted at a party congress are likely to face the end of their political careers. Similar to the practice of the NPC, the delegates to the Congress are formally selected from grassroots party organizations, and like the NPC, there is a system of staggered elections in which one level of the party votes for the delegates to the next higher level. For the National Congress, delegates are elected by the CCP's provincial level party congresses or their equivalent units in a selection process that is screened and supervised by the party's Organization Department as directed by the Politburo Standing Committee (PSC).

Дайындық

Партия ережелеріне сәйкес, Ұлттық съезге дейін Политбюро дайындық комитетін құруы тиіс, оған әдетте қазіргі ҚХП бас хатшысы төрағалық етеді. Бұл комитет Ұлттық съезге бірнеше мың делегат сайлауды қадағалайды және Орталық комитетке және оның органдарына – Политбюроға, Тұрақты комитетке, Хатшылыққа және Орталық әскери комиссияға – сайланатын кандидаттардың тізімін дайындайды. Одан бөлек, ол ҚХП бас хатшысының жұмыс есебін жасайтын редакциялық топты құрып, сондай-ақ ҚХП конституциясына түзетулер ұсынатын топты құрады. Ұлттық съездің бірінші сессиясынан бір күн бұрын, қазіргі Бас хатшы съез делегаттарының дайындық мәжілісіне төрағалық етеді. Бұл мәжілісте ол Ұлттық съез Президиумының және Съез Бас хатшысының үміткерлерін бір тізім ретінде бекіту үшін ресми түрде ұсынады. Сайлау рәсімінен өткен соң Президиум сол күні жиналып, Ұлттық съездің сессиялары кезінде рәсімдік мәселелерді басқару үшін Тұрақты комитетті сайлайды. Ұлттық съез Президиумының Тұрақты комитеті партия съезінің «басқарушы ядросы» деп саналады. Ол кандидаттарға қатысты маңызды мәселелерді талқылайды және келісімге келеді, сондай-ақ Президиумға тиісті шешімдерді ұсынады, Президиумның пленарлық отырыстарын және сайлау процедураларын жүргізеді, сынақ дауыс беру нәтижелерін қарастырып, ресми кандидаттардың тізімін Президиумға талқылау және бекіту үшін ұсынады. Президиумның Тұрақты комитетінің маңызды міндеттерінің бірі – жаңадан сайланған Орталық комитеттің бірінші пленарлық отырысын жүргізетін адамдардың тізімін партия съезінің Президиумына ұсыну, осылайша Политбюроны, Тұрақты комитетті және Бас хатшыны сайлау рәсімінде басшылықтың сабақтастығын қамтамасыз ету. Соңғы сайлауларда ҚХПҰК мүшелеріне Политбюроның және Хатшылықтың барлық мүшелері кірді. Комитеттің мөлшері белгілі емес, сонымен қатар, ерекше жағдайларда партия мен мемлекеттен басқа да өкілдер кіре алады. 2002 жылдан бері барлық тірі және партиядан шығарылмаған бұрынғы Тұрақты комитет мүшелері де комитет мүшелері болып табылады. Бұл Ұлттық съез Президиумының Тұрақты комитеті жаңа Политбюро мен Тұрақты комитеттің де-факто таңдау органы болып табылады дегенді білдіреді. Вена университетінде қытайтануды оқытатын Линг Лидің айтуынша, бұл жүйе биліктің бейбіт түрде ауысуына мүмкіндік береді, өйткені бұрынғы және қазіргі партия басшылары нәтижелерге әсер ете алады.

The party rules state that just before the National Congress, a preparatory committee must be established by the Politburo, with the current general secretary of the CCP generally chairing the committee. This committee oversees the election of the few thousand delegates to the National Congress and prepares a list of candidates to be elected to the Central Committee and its bodies, including the Politburo, PSC, Secretariat and the Central Military Commission. It additionally establishes a drafting committee that drafts the work report of the CCP general secretary, and also establishes a group that proposes amendments to the CCP constitution. On the day before the first session of the National Congress, the incumbent General Secretary presides over a preparatory meeting of the congress's delegates. At this meeting he formally proposes the candidates for the Presidium of the National Congress and a Congress Secretary General for approval as a single list. After undergoing the formality of election, the Presidium subsequently convenes on the same day and elects a Standing Committee to manage the procedural affairs of the National Congress during its sessions. The Standing Committee of the Presidium of the National Congress has been said to be the "leading core" of the Party Congress. It discusses and seeks consent on important issues related to the candidates and accordingly proposes solutions to the Presidium, chairs the plenary meetings of the Presidium and the electoral proceedings, reviews the rehearsal voting outcomes and submits a list of official candidates to the Presidium for discussion and approval. One of the major roles of the Presidium Standing Committee is to submit to the Party Congress Presidium a list of people who would chair the first plenary meeting of the newly elected Central Committee, thereby ensuring leadership continuity during the formal procedure that is used to elect the Politburo, the PSC and the General Secretary. In recent elections, the members of the SCPNC have included all members of the Politburo and the Secretariat. The size of the committee is not fixed and, in contingency situations, can also include other actors from the party and the state. Since 2002, all living and non expelled former PSC members have also been members of the committee. This means that the Standing Committee of the National Congress Presidium essentially encompasses the de facto selectorate for the new Politburo and Standing Committee. According to Ling Li, who teaches Chinese studies in the University of Vienna, this system allows for peaceful transitions of power by allowing former and current party leaders to influence outcomes.

Кілттер

ҚысқартуларCCОрталық КомитетCCДДисциплиналық тексеру орталық комиссиясыFMТұлық мүше (дауыс беру құқығы бар мүше). AMКезектегі мүше (дауыс беру құқығы жоқ мүше). VDДауыс бере алатын делегат. ADКезектегі делегат (дауыс бере алмайтын делегат). DUДеректер қолжетімсіз. SIDАрнайы шақырылған делегат (зейнеткерлікке шыққан, бірақ қалыпты делегат құқықтары берілген партия мүшесі). Саяси есепОрталық Комитетке арналған саяси есеп, соңғы съезден бері өткен кезең және болашақ жұмыс туралы делегаттарды хабардар ететін құжат. КонституцияҚытай Коммунистік партиясының Конституциясы, ҚКП-нің негізгі басқару құжаты. Бұрынғы атауы – Жарғы. Конгрессте партия мүшелерін делегаттар өкілдік етті (сол кездегі партия мүшелігі).