Кіріспе

1943-1982 жылдар аралығында Қытай Коммунистік партиясының жетекшісі.

Қытай Коммунистік партиясының Орталық Комитетінің төрағасы – Қытай Коммунистік партиясының жетекшісі болған. Бұл лауазым 1945 жылы өткен 8-ші Ұлттық съезде құрылып, 1982 жылы өткен 12-ші Ұлттық съезде жойылды, оның орнына бас хатшы тағайындалды. Орталық Атқару Комитетінің төрағасы және Орталық Комитетінің төрағасы деген лауазымдар тиісінше 1922-1923 және 1928-1931 жылдары болған.

Тарих

1922-1925 жылдар аралығында Чэнь Дуксю (әлі де партия хатшысы) Орталық Атқару Комитетінің төрағасы болды, бірақ 1925 жылы атау Орталық Атқару Комитетінің Бас хатшысы болып өзгертілді. Бұл лауазым алғаш рет 1943 жылдың наурыз айында, Политбюро Жан Вэнтианды Бас хатшы лауазымынан босатуға шешім қабылдағанда енгізілді. Оның орнына Ұзақ жорыстан бері партияның іс жүзіндегі жетекшісі болған Мао Цзэдун ҚКП Орталық Комитетінің Политбюросының төрағасы болып тағайындалды. ҚКП-ның 7-ші Ұлттық съезі Орталық Комитет төрағасы лауазымын Партия Конституциясына енгізді, ал 1956 жылы Бас хатшыға Партия Хатшылығының күнделікті басқаруы жүктелді. Хуа Гуофенг Маодан кейін партия төрағасы болса да, 1978 жылға қарай Қытайдың іс жүзіндегі жетекшісі болған Дэн Сяопинге билігін жоғалтты. 1980 жылдары ҚКП жетекшілігі Мао сияқты бір ғана жетекшінің партиядан биік тұруына жол бермеуді қалады. Осыған орай 1982 жылы төраға лауазымы жойылды. Оның көптеген функциялары қайта жаңартылған Бас хатшы лауазымына берілді. Партияның соңғы төрағасы Ху Яобан Бас хатшы лауазымына ауысты.

Функциялар

Төраға Орталық Комитеттың жалпы отырысында сайланды және Орталық Комитет, Политбюро және оның Тұрақты Комитетіне қатысты толық өкілеттіктерге ие болды. 1956 жылғы партиялық конституция бірнеше вице-төраға лауазымын енгізді; 1945 жылдан бастап, вице-төрағаның нақты функцияларын хатшылық мүшелері атқарды. Лю Шаоци 1956-1966 жылдары ең жоғары дәрежелі вице-төраға болды. 1969 жылғы партиялық конституция (IX съезде қабылданған) Маоның мұрагері ретінде Линь Бяоға көбірек билік беру үшін бір ғана вице-төраға лауазымын енгізді. 1973 жылғы Конституция (X съезде қабылданған) ұжымдық вице-төрағалықты қайта енгізді. 1976 жылы Хуа Гуофенг Орталық Комитеттің бірінші вице-төрағасы болып тағайындалды, бұл лауазымға бұған дейін 1956 жылдан 1966 жылға дейін Лю Шаоци; 1973 жылдан 1975 жылға дейін Чжоу Энлай; және 1975 жылы Дэн Сяопин "Орталық Комитеттің күнделікті жұмысына жауапты вице-төраға" ретінде атқарды. 1975 жылғы Қытай Конституциясы партияның мемлекетке ықпалын күшейтті. Орталық Комитет (және оның төрағасы) Ұлттық халық конгресінен бұрын келді. 15-бапта Төраға Халықтық азаттық армиясының бас қолбасшысы деп белгіленді ("Қытай Коммунистік партиясының Орталық Комитетінің Төрағасы елдің барлық қарулы күштерін басқарады"). Бұл өзгерістер Қытай Халық Республикасының 1982 жылғы Конституциясымен кері қайтарылды, ол партияны мемлекеттен төмен орналастырып, партиялық Орталық әскери комиссиясымен қатар мемлекеттік Орталық әскери комиссияны (ОӘК) құрды.

Орталық саяси бюроның төрағасы

Портрет Атауы Лауазым мерзімі Сілтеме (Дереккөздер) Қызметке кірген күні Қызметтен кеткен күні Қызметте болған уақыты Мао Цзэдун 20 наурыз 1943 19 маусым 1945

Орталық Комитет төрағасы

Портрет Атауы Лауазым мерзімі Ref. (Дереккөздер) Қызметке кірген күні Қызметтен кеткен күні Қызметте болған уақыты Мао Цзедун 19 маусым 1945 9 қыркүйек 1976 † Хуа Гуофенг 7 қазан 1976 28 маусым 1981 Ху Яобан 29 маусым 1981 11 қыркүйек 1982