Кіріспе

1966 жылы шыққан американдық мюзикл.

Sweet Charity мюзиклінің музыкасын Сай Коулман, әйелдерін Дороти Филдс, ал кітабын Нил Саймон жазған. Бродвейдегі қойылымды Боб Фосс сахналап, хореографиясын қойды, оның әйелі және шабыт көзі Гвен Вердонмен бірге Джон МакМартин ойнады. Ол 1957 жылғы итальяндық «Кабирия түндері» фильмінің сценарийіне негізделген. Алайда, Федерико Феллинидің қара-ақ фильмінде үмітін жоймайтын әйелдің романтикалық тағдыры баяндалса, мюзиклдегі басты кейіпкер Таймс-сквердегі би залында жұмыс істейтін биші. Мюзиклдің премьерасы 1966 жылы Бродвейде өтті, онда ол тоғыз Тони сыйлығына ие болды, соның ішінде «Ең үздік хореография» номинациясы бойынша жеңіске жетті. Бұл қойылым Вест-Эндте де, сондай-ақ жаңа қойылымдар мен халықаралық сахналарда да көрсетілді. 1969 жылы мюзикл Ширли Маклейннің Charity рөлінде және Джон МакМартиннің Оскар Линдквист рөлін қайта орындауымен экранда пайда болды: «Сүйіспеншілікке құштар қыздың басынан өткен оқиғалар». Боб Фосс үшін бұл фильм режиссерлік дебюті болды.

Бірінші акт

Жас әйел, Charity Hope Valentine, Нью-Йорктегі Fandango Ballroom атты би залында такси бишісі болып жұмыс істейді. Иығына жүрек таңбасы салынған, қолында сөмкесімен Charity, Орталық саябақта жігіті Чарлимен кездеседі. Чарли тым-тымысылынан өзін әдемілеуге тырысса, Charity оның айтарын елестетіп, оның не қалық болғанын айтады ("Өзіңді көруің керек"). Содан кейін Чарли сөмкесін ұрлап, оны көлге (әдетте оркестр орнына) итеріп жібереді де, қашып кетеді. Көшеден өткендер суға батып кеткендей болып тұрғанын талқылайды, бірақ ешқайсысы көмектеспейді, соңынан жас испаниялық жігіт оны құтқарады. Fandango Ballroom-ның хостес бөлмесінде Charity өзін де, күмәнданып отырған басқа такси бишілерін де Чарли оны құтқаруға тырысқанына сендіруге тырысады. Әріптес бишісі Никки, Charity-ге "Сенің үлкен мәселең – жүрегіңді қонақүйдей басқарасың. Ұдайы кісілер кіріп-шығып тұрады" дейді. Менеджер Герман келіп, жұмысқа кірісу уақыты келгенін хабарлайды. Fandango Ballroom-ның хостес бишілері алдыңғы бөлмедегі көрермендерге қызмет етуге ұсыныс жасайды ("Big Spender"). Хелен мен Никки Чарлидің жоқтығына байланысты Charity-ге демеу беруге тырысады ("Charity-нің ой-толғанысы"). Жұмыстан кейін көшеде Charity, оған келген әрбір тілеушіге ақша береді, содан кейін ақшасы қалмағанын түсінеді. Содан кейін киножұлдыз Витторио Видал өзінің сүйіктісі Урсуланың артынан Pompeii Club-тан асығып шығады. Урсула Витториомен бірге ішке кіруден бас тартады, ал ол бірден Charity-ні таңдап алады. Pompeii Club-тың ішінде бишілер соңғы тренд – "Байдың қимылы" биін билейді. Баршаның таңғалысына орай, әйгілі Витториомен бірге белгісіз Charity де бірге келеді. Ол оны Урсула туралы әңгімеден ауыртпауға тырысады. Соңында ол Charity-мен билегісі келеді. Таңнан тамақтанбағандықтан Charity есінен таяды. Бишілердің барлығы оның "жатуы" керек екеніне келіседі. Витторио "Қайда?" деп сұрайды, ал Charity, Витториоға "Пәтеріңе!" деп айтуға жеткілікті күш жинайды. Витторионың төсегіне жатып, Charity енді аш емес екенін мәлімдейді. Ол өзін би залының хостесі ретінде таныстырып, мұны "тағдырдың құмар саусағына" (оның сүйікті сөзі) жабалайды. Витторио оның әзіл-қалжыңдары мен шыншылдығына таңғалады. Charity, өзінің Витторионың пәтерінде болғанын қыздарға дәлелдеу үшін қолтаңбалы суретін сұрайды. Витторио өзінің ескі фильмдерінен қосымша дәлелдер іздеп жүргенде, Charity өзінің сәттілігіне ризашылық білдіреді ("Егер достарым мені қазір көре алса"). Урсула қызғанышы үшін кешірім сұрауға келеді, ал Charity Витторио есікті ашудан бұрын асығыс шкафқа тығылады ("Too Many Tomorrows"). Charity шкафтан қарап тұрғанда, Витторио мен Урсула төрт тіректі төсегінде махаббат құмарлығына беріледі. Ертесіне таңертең Витторио Charity-ні ұяттан қызарған күйде бөлмеден шығарып жібереді. Хостес бөлмесінде қыздар Charity-нің Витториодан көбірек пайда таппағанына көңілі толады. Никки өмірінің қалған бөлігінде осы жұмыста қалуға ниеті жоқ екенін жариялайды, бұл қыздарды балама мансаптар туралы ойлануға итермелейді ("Бұлдан жақсы нәрсе болуы керек"), бірақ Герман оларды шындыққа қайтарады. Charity 92-ші көшедегі Y орталығында мәдени білім алуға шешім қабылдайды, онда ол ұялшақ салық есепшісі Оскар Линдквистпен бірге бұзылған лифтте қалып қояды. Оны тыныштандыруға тырысқанда, Charity оның үйленбегенін біледі. Ол: "Оскар, бәрі жақсы болады" дейді. Оскардың клаустрофобиясын жеңуге көмектескеннен кейін ("Мен ең батыл адаммын"), жұп жарық өшіп қалғанда жаңа үрейге ұшырайды.

ІІ акт

Бұзылған лифтте тұтқындалғаннан кейін, Оскар мен Чэрити ақыры лифт қайта жұмыс істей бастағанда құтқарылады. Оскар Чэритиді өзімен бірге шіркеуге баруға шақырады, ол тартынды келіседі. Олар Манхэттен көпірінің астынан шіркеуге қарай бара жатырса, лифтте қалған келесі адамның әлсіз дауысы естіледі. "Өмірдің ритмі" шіркеуі хиппи мәдениетінің ("Өмірдің ритмі") сыртқы жамылғасы екені белгілі болады. Полиция шабуыл жасап, жиынды таратып жібереді. Үйге метромен бара жатып, Оскар тағы бір кездесу ұсынады және Чэритидің жұмысын болжайды, ол банкте жұмыс істейді деп шешеді. Чэрити өтірік айтып, "Фёрст Нэшнл Сити" Уильямсбург бөлімшесінде жұмыс істейтінін айтады. Олар ажырасып келе жатқанда, Оскар оның қолын сүйіп, оны Sweet Charity ("Sweet Charity") деп атайды. Екі апта өткен соң, Оскар мен Чэрити кездесулерін жалғастырады, ал ол әлі де өмірлік күнкөрісін жасырып жүреді. Кони-Айленд ойын-сауық паркінде Парашюттан секіру аттракционы бұзылып, олар тағы да тұтқында қалады. Бұл жолы Оскар сабырлы, ал Чэрити қорқады – оған тәуелді бола бастағанынан қорқады. Чэрити тағы да оның нағыз жұмысы туралы айтуға батылы жетпейді. Көрермендердің арасында жұп бір-бірін сүйеді. Фандангодағы тыныш түнді Чэрити жаңа әріптесі Розиге бірнеше клиенттердің біреуін ұстап беру мүмкіндігінен айырылады. Бұл оқиғадан жиреніп, ол жұмыстан кетеді. Бірақ Таймс-скверде ол өзгеге не істей алатынын ойлайды ("Мен қайда барамын?"). Оскарға телеграмма жіберіп, оны Барнидің Чили хасиендасында кездесуге шақырады. Ол би залында қонақжайлылық танытатынын мойындайды; ол бұрыннан білетінін айтады, бір түні оның артынан еріп, билегенін көрген. Ол бұл оған маңызды емес екенін және оған үйленгісі келетінін айтады. Көңілі көтеріліп, қуанып, Чэрити ("Мен – мыс тобы") кетеді және "Дерлік үйлендім" деп жазылған чемоданын жинап алады. Бал залындағы ("Мен тойларда жылауды жақсы көремін") қоштасу кешінен кейін, Чэрити мен Оскар саябақта серуендеп, Оскар тойға бара алмайтынын жариялайды, себебі ол "басқа ерлер" туралы ойлауды тоқтата алмайды. Соңында, онымен бақытсыз өмір сүруден сақтап қалғысы келіп, ол оны көлге итеріп жіберіп, қашып кетеді. Көлден шыққан Чэрити тікелей көрермендерге бұрылып: "Сендерде де осындай күн болды ма?" деп сұрайды. Чарлиден айырмашылығы, Оскар оның сөмкесін ұрламағанын түсінгенде, ол иығын шайқап, бастапқы биін қайталайды. Сахнада үш неон тақтасы пайда болады, онда "Ол үмітпен мәңгілікке дейін өмір сүрді" деп жазылған.

Бастапқы туындылар

Филадельфиядағы Шуберт театрында 1965 жылғы 6 желтоқсанда басталған сынақтан кейін, ол бір ай бойы Детройттегі Фишер театрына көшірілді, содан кейін 1966 жылғы 29 қаңтарда Бродвейдегі Палас театрында тұңғыш рет көрсетілді. 608 қойылым мен 10 алдын ала көрсетілімнен кейін 1967 жылғы 15 шілдеде жабылды. Боб Фосс оны ойлап тапты, режиссерлік және хореографиялық жұмыстарын өзі атқарды. Роберт Луис Фосс «Берт Льюис» псевдонимімен түпнұсқа либреттосын жазды. Шоуда Гвен Вердон, Джон МакМартин, Хелен Галлахер, Тельма Оливер, Джеймс Луизи, Арнольд Соболофф, Шарон Ричи, Рут Буззи және Барбара Шарма ойнады. Сәндік және жарық дизайнын Роберт Рэндольф жасады, ал костюм дизайны Айрин Шараффқа тиесілі. Бұл қойылым 9 «Тони» сыйлығына ие болды, оның ішінде Фосстің хореографиясы үшін жеңіске жетті. Австралиялық өндірісті J. C. Уильямсон ұйымдастырды, онда Нэнси Хейс Қайырымдылық рөлін, ал Питер Адамс Оскар рөлін сомдады. Шоу 1967 жылғы 21 қаңтарда Сиднейдегі «Ежелгі патша» театрында басталды, содан кейін Мельбурн мен Аделаидада бірнеше маусымдар көрсетілді. Музыкалық спектакль 1967 жылғы қазан айында Вест-Эндтегі «Уэльс принці» театрында ашылды, 476 қойылым көрсетілді. Жюльет Проуз басты рөлде ойнады, кейін оның орнын Гречен Уайлер басты.

1986 жылғы Бродвей қайта жаңғыру

Бродвейде 1986 жылдың 27 сәуірінде Минскофф театрында қайта қойылды және 1987 жылдың 15 наурызында 369 қойылым мен 15 алдын ала көрсетілімнен кейін жабылды. Режиссерлік және хореографиялық жұмысты тағы да Фосс жүзеге асырды, ал Дебби Аллен Мейірімділік рөлінде, Бейбе Нойвирт Ники рөлінде, Эллисон Уильямс Хелен рөлінде және Майкл Руперт Оскар рөлінде ойнады. Фосс әйелі Гвен Вердон (1966 жылғы түпнұсқа Мейірімділік) Фосспен бірге хореографияны жаңартты және әйелдер хорына көптеген ансамбль билерін үйретті. Бұл қойылым төрт Тони сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде «Ең үздік қайта қойылған қойылым» (пьеса немесе мюзикл) Тони сыйлығы да бар. Аллен шоудан кеткеннен кейін Энн Рейнинг Мейірімділік рөлін ойнады.

1998 жылғы жәрдемақы концерті

1998 жылдың 15 маусымында Бродвей Карс/Эквити Файтс СПИД-ке қарсы күрестің Линкольн орталығындағы Эйвери Фишер залында бір ғана түндік, толыққанды қойылған концертін ұсынды. Концертте Чита Ривера, Бейби Нойвирт, Донна МакКечни, Дебби Аллен және Гвен Вердон, барлығы да Қайырымдылық рөлін бөлісіп ойнады, және бұл Гвен Вердонның соңғы ресми сахналық өнері болды.

1998 Лондон қайта жаңғыру

Вест-Эндтегі қайта қойылым 1998 жылдың 19 мамырында ашылып, 1998 жылдың 15 тамызында Виктория Палас театрында жабылды. Хореографиясын Чет Уокер жасады, ал басты рөлде Бони Лэнгфорд ойнады.

2005 жылғы Бродвей қайта жаңғыруы

Кристина Апплегейт шоудың тағы бір қайта жаңғыруында ойнады, ол 2005 жылдың 4 мамырында Бродвейде Аль Хиршфельд театрында ашылды, бұл үш қалалық турдан кейін болды. Шоу 2005 жылдың 25 қаңтарында Миннеаполистегі тарихи Орфей театрында өндіріске кірісті. Көрермендердің қатысуымен алдын ала көрсетілімдер 8 ақпанда басталды, ал премьера 2005 жылдың 17 ақпанында өтті. Миннеаполистегі қойылым 20 ақпанда аяқталды. Апплегейт Чикагода аяғын сындырып, оның орнына дублері Шарлотта д'Амбуаз келді. Содан кейін, Бостондағы турдың соңғы кезеңінен кейін продюсерлер қызығушылықтың жетіспеуіне байланысты Бродвейде жалғастырылмайтынын хабарлады. Алайда, екі күннен кейін Апплегейт продюсерлерді жалғастыруға көндіргеннен кейін Бродвейдегі қойылымдар расталды. Алдын ала көрсетілімдер басталғаннан кейін бір апта өткен соң Апплегейт актерлік құрамға қайта қосылды, онда Денис О'Хар Оскар, Шэннон Льюис Урсула және Эрни Сабелла Герман рөлінде ойнады. Шоу үш Тони сыйлығына ие болды, соның ішінде «Музыкалық қойылымды жаңғырту» және «Музыкалық фильмдегі үздік әйел актриса» (Апплегейт үшін). Деректерге сәйкес, поп-жұлдыз Бритни Спирске Апплегейттің келісімшарты біткеннен кейін оны алмастыруды ұсынған, бірақ ол ұсыныстан бас тартты. Мюзикл 279 қойылымнан кейін 2005 жылдың 31 желтоқсанында Бродвейдегі көрсетілімдерін аяқтады. 2005 жылғы Бродвей қайта жаңғыруының ұлттық туры 2006 жылдың қыркүйегінде басталды және 2007 жылдың тамызында аяқталды. Онда Моли Рингвальд және кейін Пейдж Дэвис «Мейірімділік» рөлін сомдады.

2009 жылы Лондон қайта жаңғыру

Шоудың қайта жаңғыруы 21 қараша 2009 жылы Лондондағы Menier шоколад фабрикасында шектеулі мерзімге ашылды және 7 наурыз 2010 жылы жабылды. Басты рөлде Тэмзин Оутвейт ойнады, ол Мейірімділік рөлінде көрінді. Оутвейт бұл шоудың сәтті шоколад фабрикасынан Вест-Эндке көшірілген нұсқасында да басты рөлді сомдады. Корольдік театрында, Хеймаркетте 23 сәуірде алдын ала көрсетілімдер басталғаннан кейін, шоу 4 мамыр 2010 жылы ресми түрде ашылды. 2011 жылғы 7 қаңтарда 2011 жылғы Оливье сыйлығының номинациялары жарияланды, және бұл қойылым үш номинацияға ие болды: Музыкалық қойылымның ең үздік қайта жаңғыруы, Стивен Мир үшін ең жақсы театр хореографиясы және Жозефина Габриэль үшін музыкалық қойылымдағы ең жақсы қосалқы актриса.

2014 жылғы Сидней және 2015 жылғы Австралия турнесі

Шоу Австралияның Сидней қаласындағы Поттс-Пойнт ауданында орналасқан жаңа Hayes Theatre Co компаниясының алғашқы қойылымы болды. Диан Брайант режиссерлік жасады, ал Эндрю Холлсворт хореографияны қойды. Charity рөлінде Веррити Хант Баллард, ал Charlie, Vittorio және Oscar рөлдерінде Мартин Круз ойнады. Веррити Хант Баллард 2014 жылғы Helpmann сыйлығын «Музыкалық фильмдегі ең үздік әйел актер» номинациясы бойынша жеңіп алды, ал Диан Брайант пен Эндрю Холлсворт «Ең үздік режиссура» және «Ең үздік хореография» номинациялары бойынша Helpmann сыйлықтарын жеңіп алды. Мартин Круз «Ең үздік ер актер» номинациясына ұсынылды, ал Дебора Кризак «Ең үздік екінші пландағы әйел актер» номинациясына ұсынылды. Шоу «Ең үздік музыкалық» номинациясына ие болды, сондай-ақ Эндрю Уорбойс «Ең үздік музыкалық режиссура» және Джессика Джеймс Муди «Ең үздік дыбыс дизайны» номинацияларына ұсынылды. Бұған қоса, ол бірнеше Sydney Theatre Awards сыйлықтарын жеңіп алды: «Музыкалық қойылымның ең үздік туындысы», «Музыкалық қойылымда басты рөлдегі әйелдің ең үздік ойнауы» (Веррити Хант Баллард) және «Музыкалық қойылымда екінші рөлдегі әйелдің ең үздік ойнауы» (Дебора Кризак). Сынапшылардың жоғары бағасын алған қойылым 2015 жылдың 15 қаңтарынан 8 ақпанына дейін Сидней опера үйінің Playhouse театрына көшірілді. Содан кейін ол Канберра театр орталығына, Мельбурн өнер орталығына және Уоллонгонгтағы Illawarra Performing Arts Centre-не гастрольдік сапар жасады.

2015 жылы Лондон концерт қойылымдары

2015 жылдың тамызында Дениз Ван Оутен Cadogan Hall-да мюзиклдің концерттік орындалыстарында басты рөлді орындады, осымен бірге актер және әнші Майкл Ксавьер, Girls Aloud тобының бұрынғы мүшесі Кимберли Уолш, Вест-Энд жұлдызы Керри Эллис, сондай-ақ актерлер мен әншілер Майкл Симкинс және Родни Эрл Кларк та қатысты.

2016 жылы Бродвейден тыс

Мюзиклді The New Group компаниясы 2016 жылдың 20 қарашасында Першинг-сквердегі қолтаңба орталығында Бродвейден тыс сахнада қойды. Ли Сильвермен режиссерлік етті, ал хореографияны Джошуа Бергас жасады. Басты рөлдерде Саттон Фостер (Қайырымдылық Үміт Валентин), Асмерет Гебремихаль (Ники), Шулер Хенсли (Оскар), Эмили Падгет (Хелен) және Джоэл Перез ойнады.

2019 жылғы "Офф-Вест-Энд"

2019 жылдың сәуірінде Донмар қоймасы 6 сәуірден 8 маусымға дейін шектеулі мерзімге қойылымды қайта қойды. Қойылымда Энн Мари Дафф – Қайырымдылық, Артур Дарвилл – Оскар рөлінде ойнады, ал Дэдди Брубек рөлін Адриен Лестер мен Беверли Найт сияқты түрлі қонақ актерлер сомдады. Бұл Джози Рурктың Донмардың көркемдік директоры лауазымындағы соңғы жұмысы болды.